—

ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/90 (ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ މާއްދާކަމާއި، އެ މާއްދާގެ (ހ) އިން (ކ) ގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޢަމަލުތަކެވެ. އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކުރުމާއި، ރޭވުމާއި، ރޭވުމުގައި ބައިވެރިވުމާއި، އެހީވެދިނުމާއި އަދި އެފަދަ ކުށެއްގެ މަޢުލޫމާތު ސިއްރުކުރުމަކީވެސް ކުށެއްކަން، އެޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެން އޮވެއެވެ. (ޕެރ. 03 (ށ))

ކުށުގެ ޢަމަލު ހިނގާފައިވާކަމަކީ ހާމަކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ފެންނަންއޮތް ޙަޤީޤަތެއްކަމާއި، އެކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާއިރު، ޝަރީޢަތުން ބަލަންޖެހޭނީ، އެ ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ޢަމަލުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބައިވެރިވުން އޮތްތޯ ނުވަތަ ނެތްތޯކަމެވެ. (ޕެރ. 03 (ށ))

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާއަކީ އިޢުތިރާފާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާ ހެއްކާ ގުޅޭގޮތުން އޮތް މާއްދާއެކެވެ. ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ތަޙްޤީޤުގެ މަރުޙަލާގައި ވެފައިވާ އިޢުތިރާފެއްގެ މައްޗަށް ބުރަވެ ނޫން ކަމާއި، މަޖުބޫރުކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ ބަޔާނަކަށް ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާފައިވާ ހެއްކަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމާއި، ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުނު ޝަފަހީ ހެއްކާއި ކިތާބީ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ޖިނާއީ ކުށުގެ ދަޢުވާތައް ސާބިތުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުގެ ތެރެއިން ކުރެވިފައިވާ ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 03 (ރ))

ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/90 ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކުރުމާއި، ރޭވުމާއި، ރޭވުމުގައި ބައިވެރިވުމާއި، އެހީވެދިނުމަކީވެސް ކުށަކަށްވާތީ، ކުށުގެ ޢަމަލު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އެނގުމާއި ފެނުމުގެ ތެރެއިން، އެފަރާތުގެ އިސްދައުރެއް އެކަމުގައި އޮވެގެން ހިނގާފައިވާނަމަ، އެ ކުށް އެފަރާތުގެ މައްޗަށް ސާބިތުވުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 44 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަޚްޞީ ޒިންމާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 03 (ބ))

އުރެދުމަކަށްނުވާ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ޙާކިމާ އަންގަވާ އެންގެވުންތަކަށް ތަބާވުމަކީ، ޝަރުޢީ ހަމަތަކުގެ އިތުރުން ޤާނޫނުގައިވެސް އެކަން އޮތް ގޮތެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޣައިރު ޤާނޫނީ އެއްވެސް އަމުރަކަށް ތަބާނުވުމުގެ ޙައްޤަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 64 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށް ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވާ އަސާސީ ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 03 (ޅ))

ޝަރުޢުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށުގެ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް، ރޭވުމަށް، އެހީތެރިވުމަށް ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ފޮރުވުމަށް، ޤާނޫނާ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް، އެއްވެސް ފަރާތަކުން އަމުރު ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އެފަދަ އަމުރެއް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ކޮށްފިނަމަ އެފަދަ އަމުރަކަށް ތަބާވުމަކީ، ޤާނޫނުގެ އިތުރުން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައިވެސް އެކަން އޮތްގޮތެއް ނޫނެވެ. އަދި މަޖްބޫރު ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެން މެނުވީ އެފަދަ އަމުރަކަށް ތަބާވުމެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 03 (ޅ))

ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް، ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ވެރިން އަންގާ އެންގުންތަކަށް ކިޔަމަންވާން ޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ޤާނޫނީ އިމުގެ ބޭރުން ވެރިން އަންގާ އެންގުންތަކަށް ކިޔަމަންވުން އެއީ އޮތްކަމެއް ނޫނެވެ. ވަޒީފާ ގެއްލުމުގެ ބިރަށްޓަކައި ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެފަދަ ސަބަބަކަށްޓަކައި، ޤާނޫނީ އިމުގެ ބޭރުން ވެރިން އަންގާ އެންގުންތަކަށް ކިޔަމަންވުމުގެ ގޮތުންކަމަށް ބުނެ، ޝަރުޢުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށުގެ ޢަމަލެއް ހިންގުމާއި، ރޭވުމާއި، ރޭވުމުގައި ބައިވެރިވުމާއި އަދި އެފަދަ ޢަމަލެއް ކުރަން އެހީތެރިވެދިނުމަކީވެސް ކުށެއްކަމާއި، އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފި ފަރާތަކުން އެކަމުގެ ޝަޚްޞީ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 03 (ޅ))