—

"ރެސް ޖުޑިކާޓާ" (res judicata) ގެ ޤާނޫނީ މަބްދައަކީ، ކޯޓަކުން ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި، އެ މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުން އެމައްސަލާގެ ތެރޭގައި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނުވަތަ އެމައްސަލާގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، އެމައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ފަރާތަކުން އިތުރު ދަޢުވާއެއް ކުރުން މަނާކުރާ މަބްދައެކެވެ. (ޕެރ. 2 (ށ))

ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައު ދަޢުވާއެއްގެ މައްޗަށް ތަޠުބީޤުކޮށް، އެ ދަޢުވާއެއް ނުކުރެވޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގައި ނުވަތަ ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއެއް ބާޠިލުކުރުމުގައި، (1) ފަހުން ހުށަހެޅުނު މައްސަލާގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ނުވަތަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަންކަން އެމައްޗަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ޙަޤީޤަތްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހުށަހެޅުނު އެހެން މައްސަލައެއް ކަމާބެހޭ ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން ކުރިން ބެލިފައިވުން، (2) ފަހުން ހުށަހެޅުނު މައްސަލައާއި ކުރިން ބަލާފައިވާ މައްސަލާގެ ޚަޞްމުންނަކީ އެއްބަޔަކަށްވުން، އަދި (3) ކުރިން ހުށަހެޅުނު މައްސަލާގައި ހިމެނުނު ކަންތައްތައް އެމައްޗަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ޙަޤީޤަތްތަކުގެ މައްޗަށް އެމައްސަލާގައި ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވުން، މި ތިން ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 2 (ށ))

އިސްވެ ބުނެވުނު ތިން ޝަރުޠު ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި ފުރިހަމަވާކަމަށް އެކޯޓަކަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އެފަދަ މައްސަލައަކީ (އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކަށް، ޤާނޫނާ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ހުށަހަޅާ ޙާލަތްތަކުގައި ފިޔަވައި) ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭނެ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެމައްސަލައެއް ބާޠިލުކުރެވެއެވެ. (ޕެރ. 2 (ށ))

ދެ ޤަޟިއްޔާއަކީވެސް ހަމަ އެއް ބައްތެއްޔާއި ގުޅިގެން ހިނގި ދެ ޤަޟިއްޔާ ކަމުގައިވިޔަސް، ފަހުގެ ދަޢުވާ ބިނާވެފައިވަނީ ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު ވުޖޫދުވި އެއްބަސްވުންތަކެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށްވެ، ޤާނޫނީ ވަޤާއިޢު މުޅިން ތަފާތުވެ، ދެ ޤަޟިއްޔާގައި ހިމެނޭ ޚަޞްމުންނަކީ ތަފާތު ޚަޞްމުން ކަމަށްވާނަމަ، ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައުގެ ދަށުން ފަހުގެ ދަޢުވާގެ މައްޗަށް ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރުމުގައި އިޖުރާއީ ހުރަހެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 2 (ށ))

އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ މައްސަލާގައި ހަމައެކަނި ބެލިގެންދާނީ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ބައްތެލި ޙަވާލުކުރަންޖެހޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ކަމަށްވެ، އެއްބަސްވުންތަކުގެ ސައްޙަކަމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅިގެންދާނީ އެކަން ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދި ވަކިން ހުށަހަޅައި ބަލަމުންދާ މައްސަލައިގެ ތެރެއިން ކަމަށްވާނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ ސައްޙަކަމާ ބެހޭ ނުކުތާތައް ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނުނަގާ މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމުމެއް ކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 2 (ނ))