—

އެއްބަސްވުމެއްގައި ހިމެނޭ ޝަރުޠުތައް (terms) މައިގަނޑު ތިން ބަޔަކަށް ބައިކޮށްލެވިދާނެއެވެ. އެއީ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ އަސާސީ ޝަރުޠުތައް (conditions)، އެއްބަސްވުމުގެ އަސާސީ ޝަރުޠެއްކަމުގައި ނުހިމެނޭ މުހިންމުކަން ކުޑަ ޝަރުޠުތައް (warranty) އަދި އެ ޝަރުޠާއި ޚިލާފުވި އުސޫލާއި ތަބީއަތަށް ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ (innominate) ޝަރުޠުތަކެވެ. އެއްބަސްވުމުގެ މުހިންމު އަސާސީ ޝަރުޠަކާއި ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް އެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. މުހިންމުކަން ކުޑަ ޝަރުޠަކާއި ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެން ނުދާނެ ނަމަވެސް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދެވިދާނެއެވެ. އިންނޮމިނޭޓް ޝަރުޠަކާއި ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް މުޅި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބިގެންދާ ޖުމްލަ މަންފާގެ ބޮޑުބަޔަކަށް އަސަރުކުރާނަމަ، އަސާސީ މުހިންމު ޝަރުޠަކާއި ޚިލާފުވެއްޖެކަމަށް ބަލައި، ބޮޑު އަސަރެއް ނުކުރާނަމަ، މުހިންމުކަން ކުޑަ ޝަރުޠަކާއި ޚިލާފުވެއްޖެކަމަށް ބަލައި އެގޮތުގެ މަތިން ޢަމަލު ކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.1)

އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުލި ނުދެއްކުމުން ޢަމަލު ކުރަންޖެހޭ ޚާއްޞަ އުޞޫލެއް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާން ކޮށްފައި އޮތުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ދެންހުރި މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމުގެ މުހިންމުކަމުގެ އަސާސް ގެއްލިގެންދާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3.1)

އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ ޝަރުޠުތަކަށް ބަލާއިރު، އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންގެ ތަޢާޤުދީ ނިޔަތުން އެކަމަކީ އެ އެއްބަސްވުމެއް އެކަމެއްގެ މައްޗަށް ވެވުނު ކަންތަކުގެ އަޞްލާއި ހަމައަށް ވާޞިލު ވެގެންދާ އަސާސީ ކަމެއްނަމަ، އެއީ އެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މުހިންމު އަސާސީ ޝަރުޠެއް (condition) އެވެ. (ޕެރ. 3.1)

އެފަދަ އަސާސީ ކޮންމެ ޝަރުޠަކާއި ޚިލާފުވިނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް އެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންދެއެވެ. އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުގެ ބޭނުން ނުކޮށް އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓައި ހަމައެކަނި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ކުރުމަކީވެސް އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުނުވާ ފަރާތަށް އޮތް އިޚްތިޔާރެކެވެ. އޭނާ ބޭނުންވަނީ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ ޙައްޤުގެ ބޭނުން ކުރަންނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެކަމަށް ވަކި އިޖުރާޢަތެއް ފުރިހަމަ ކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.1، 3.4)

މުޅި އެއްބަސްވުން އެކީއެކައްޗަކަށް ކިޔުމުން، ސިނާއީ ބޭނުމަށް ބިން ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިންގެ ތަޢާޤުދީ ނިޔަތަކީ (contractual intention) ސިނާއީ ބޭނުމަށް ބިން ކުއްޔަށް ދޫކޮށް ކުއްޔަށް ހިފައި، އެ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ސިނާއަތެއް ޤާއިމްކޮށް ސިނާއީ މަސައްކަތް ކުރުމާއިއެކު ކުއްޔަށް ހިފި ބިމަށް ކުލި ދައްކަމުން ގެންދިއުމެވެ. ހަމައެކަނި ކުލި ދެއްކުން އެއީ އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުކަމަށް ނުވަތަ އަސާސީ ޝަރުޠު ކަމަށް ބުނުމަކީ ރަނގަޅު ބުނުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3.1)

އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލު ކުރަންޖެހޭ ވަގުތަށް ބަލައި، އެއްބަސްވުންތައް ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ. އެއީ އެއްބަސްވުން ތަންފީޛު ކުރަންޖެހޭ ވަގުތު އަސާސީ ޝަރުޠެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނިފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކާއި، އަސާސީ ޝަރުޠެއް ނޫން ގޮތުގައި ހިމެނިފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކެވެ. އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާން ކުރާ ވަގުތު އެއީ އަސާސީ ޝަރުޠެއްނަމަ، އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާން ކުރާ ވަގުތުތަކާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމްވާނެއެވެ. އެވަގުތުގައި ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް އެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

އެއްބަސްވުމުގައި ވަގުތު އެއީ އަސާސީ ޝަރުޠެއް ކަމުގައި ހިމެނިފައި ނެތްނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރަންޖެހޭނީ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަކީ ކޮބައިތޯ ދެނެގަންނާނީ، ކޮންމެ އެއްބަސްވުމެއްވެސް ވަކިވަކިން، އެ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ ބައިވެރިންގެ ނިޔަތާއި، އެ އެއްބަސްވުމުގެ ތަބީޢަތަށާއި އަދި އެ އެއްބަސްވުމުގެ ވަށައިގެންވާ އެހެނިހެން ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ. މިއީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ވަޤާއިޢުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ސުވާލެކެވެ. ސިނާއީ މަސައްކަތެއް ކުރަން ފެށުން ލާޒިމުވާ ވަކި މުއްދަތެއް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނެތުމުން، އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލު ކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ވަގުތު ދެނެގަތުމުގައި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަށް ރިޢާޔަތް ކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން އަދާކުރަން (performance) ޖެހޭނީ، އިތުރު ޝަރުޠަކާއި ނުލައި އަދި ވަގުތާއި ތަން ބަޔާން ކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ވަގުތެއްގައި އެ ތަނެއްގައެވެ. މި އުޞޫލަށް އޮތް އިސްތިސްނާއަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްދީފައިވާ އިސްތިސްނާއެވެ. އެއްބަސްވުމުގައިވާ ކަމެއް ނޫން އެހެން ކަމެއް ކުއްޔަށް ހިފި ބިމުގައި ކުރެވޭނީ، އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާ އެނޫން އެހެން ގޮތަކަށް ޢަމަލު ކުރަން އެއްބަސްވެގެންނެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ކުލި ދެއްކުން ފިޔަވައި، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުރުން ލާޒިމްވާ ކަމެއް ނުކޮށްފިނަމަ އެކަމެއް ކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތަށް ދޭ މާއްދާއަކުން، ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންދާ އެއްބަސްވުން ރޫޅާލުމުގެ ޙައްޤު ހަނިކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އެ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުން ނުކޮށް، އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަކީވެސް އެއްބަސްވުމުގެ އަސާސީ ޝަރުޠަކާއި ޚިލާފުވުމުން ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތަށް އޮތް ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 3.4)