ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/407ހައިކޯޓު · 25 ޖުލައި 2019 · ފައިސާ ހޯދުން

ޙުސައިން ރަޝީދު ވ. މޯލްޑިވްސް ފައިނޭންސް ލީސިންގ ކޮމްޕެނީ ޕވޓ ލޓޑ

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 25 ޖުލައި 2019ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 351/Cv-C/2016ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ބާކީ ލީސް ފައިސާ، ލިކުއިޑޭޓެޑް ޑެމޭޖަސް، ޖޫރިމަނާ، ދޯނި ބެލެހެއްޓުމާއި އިންޖީނު މަރާމާތުގެ ޚަރަދު އަދި ފީއާ އެކު 1,475,644.16ރ. ދެ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ދައްކަން ޙުކުމްކުރި.
ވާޤިޢާ
2007 ގައި މޯލްޑިވްސް ފައިނޭންސް ލީސިންގ ކޮމްޕެނީއާއި ޙުސައިން ރަޝީދާ ދެމެދު "އީގަލް" ދޯނި ފައިނޭންސް ލީސްއަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ވެ، ޙަސަން ޢަލީ މަނިކު ގެރެންޓަރުގެ ގޮތުގައި ބައިވެރިވި؛ ކުރީގެ ސިވިލް ކޯޓު ޙުކުމަކުން ލެސީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުވެ، ދޯނި ކުންފުންޏާ ޙަވާލުކޮށް 700,000ރ. އަށް ނީލަމުގައި ވިއްކާލި.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ފައިނޭންސް ލީސް އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުކުރުމަށްފަހު ލެސޮރަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާ ހިސާބުކުރުމުގައި (ލީސްކުރި ދޯނީގެ އަގު އުނިކުރުން، ޒާތުން ލިބުނު މުދަލުގެ އަގު ކަނޑައެޅުން، މަރާމާތުގެ ޚަރަދާއި ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ) ދަށުކޯޓުން ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާއި އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތްތަކުން ބުނީ ދޯނި ޙަވާލުކުރީ އަމިއްލައަށް ކަމަށާއި، މަރާމާތުގެ ބިލުތައް އެ ދޯނީގެ ކަމެއް ނޭނގޭ ކަމަށާއި، ޙަވާލުކުރި ލިޔުމަށް ބަދަލު ގެނެސްފައިވާ ކަމަށާއި، ވިއްކި އަގު ޞައްޙަ ނޫން ކަމަށާއި، ކުންފުނީގެ ބެލުމުގައި އޮއްވާ ދޯނި އަޑިއަށް ދިޔަ ގެއްލުމަށް ޒިންމާނުވާނެ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ލެސޮރ ހޯދި ފަރުވާއަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ކޮން ފަރުވާއެއްކަން، ދޯނީގެ fair market value، އެއްބަސްވުން ނިމުނު އަދި ދޯނި ޙަވާލުކުރި ތާރީޚު، 1,400ރ. ގެ ތަފާތު، ވެކިއުމް ޕެކަރގެ އަގު ކަނޑައެޅުނު ގޮތް، ލެސޮރުގެ ޙިޔާޒަތުގައި އޮއްވާ ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ އަދި މަރާމާތުގެ ތަފްޞީލު ދަށުކޯޓުން ބަލާފައި ނުވާތީ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 351/Cv-C/2016
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް، އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ނިޔާގެ ބާރު ލިބިފައިވާ ޙުކުމެއްގައި ސާބިތުކޮށްފައިވާ ކަމެއް (މިސާލަކަށް ފަރާތްތައް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަން) ފަހުން އެ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި އަލުން ބެލެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް ކުރީގެ ޙުކުމުގައި ކަނޑައަޅާފައި ނުވާ ޢަދަދުތަކުގެ ހިސާބު އިސްތިއުނާފުގައި ބެލުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 3 (ހ)، (ށ))

HN2މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގެ މައްސަލަތަކުގައި ބަދަލު ލިބެންޖެހޭ ފަރާތަށް މުދާ ޒާތުން ލިބިއްޖެނަމަ އޭގެ އަގު ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ ދެފަރާތް އެއްބަސްވާ އަގަކުން، ނުވަތަ ބާޒާރުގެ އަގުން ބަލަށް ކަނޑައި (depreciation) އުނިކޮށްގެން، ނުވަތަ އެއްބަސްވާ ގޮތެއްގެ މަތިން ވިއްކައިގެން ލިބޭ އަގުންނެވެ؛ ހަމައެކަނި ބަދަލު ލިބެންޖެހޭ ފަރާތުން ބުނާ އަގަކީ ކަނޑައަޅަންވީ އަގެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

HN3މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ފަރުވާއެއް ހޯދުމަށް ކުރެވޭ ދަޢުވާގައި، ދޭން ޙުކުމްކުރާ ފަރުވާއަކީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ކޮން ފަރުވާއެއް/ފަރުވާތަކެއްކަން ކޯޓުން ބަލައި ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެއެވެ؛ ފައިނޭންސް ލީސްގެ 17.2(b) ގެ ދަށުން މުދަލުގެ އަގު އުނިކުރާނަމަ އުނިކުރަންޖެހޭނީ ވިއްކާލެވޭނެ އެންމެ އަވަސް އެކަށީގެންވާ ތާރީޚެއްގެ fair market value އެވެ، ނީލަމުގައި ވިއްކި އަގު ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3 (ބ))

HN4މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

އިސްތިއުނާފު މަރުޙަލާގައި ހުށަހަޅާ ލިޔުންތަކަކީ ފަނޑިޔާރުން ބަލައި ގޮތް ކަނޑައަޅާ ލިޔުންތަކެއްނަމަ، ކުޑަމިނުން އެ ލިޔުމުގައިވާ އެއްޗެއް ފެންނާނެ މިންވަރަށް ސާފު ކޮޕީއެއް ނުވަތަ އަޞްލު ހުށަހަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ބ))

HN5މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

ލީސްކުރި މުދާ ލެސީގެ ޙިޔާޒަތުގައި އޮއްވާ ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ ލެސީގެ މައްޗަށް އަޅާ މާއްދާއަކުން، އެއްބަސްވުން ނިމުމަށްފަހު ލެސޮރުގެ ޙިޔާޒަތުގައި އޮއްވާ ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ ލެސީގެ މައްޗަށް ނާޅައެވެ؛ އެފަދަ ގެއްލުމަކަށް ލެސީ ޒިންމާވާނެ ގޮތެއް ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ޅ))

HN6މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

މަރާމާތުގެ ޚަރަދު ނަގައިދޭ ކުރިން، މަރާމާތު ކުރަންޖެހުނު ކަންކަމާއި، އެ ކަންކަމުގެ ތަފްޞީލާއި ސަބަބު ކުޑަމިނުން ސާބިތުވާންޖެހޭނެއެވެ؛ ހަމައެކަނި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ އަގުތައް ބެލުމެއްނެތި ނަގައިދިނުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. ގެއްލުން ކުޑަކުރުމާ (mitigation) ބެހޭ ގޮތުން ހުށަހެޅޭ ނުކުތާއާމެދު ވެސް ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ކ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
  • ފައިނޭންސް ލީސް އެގްރީމެންޓުގެ 7.4، 17.1(b) އަދި 17.2 (a)-(f) ވަނަ މާއްދާ އަދި ޝެޑިއުލްގެ އައިޓަމް 8 އަދި 10
  • ސިވިލް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު C/2010-202/Cv (2141/MC/2009)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ޙުސައިން ޝަހީދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ