ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/165ހައިކޯޓު · 29 މާރިޗު 2021 · ފައިސާ ހޯދުން

މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ވ. ވިމްލާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެންޑް ޓްރޭޑް ޕވޓ ލޓޑ

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 29 މާރިޗު 2021ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1714/Cv-C/2015ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން، އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ މަސައްކަތާއި ފައިސާއަށް ދައުލަތުން އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާތީއާއި ނަފީގެ ހެއްކެއް ނުދައްކާތީ، 5 އިންވޮއިސްގެ ޕްރިންސިޕަލް ޢަދަދު ދައުލަތުން ވިމްލާއަށް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ؛ އެޖުޑިކޭޓަރަށް ހުށަހެޅުމުގެ އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟް ބަލައިނުގަތެވެ.
ވާޤިޢާ
ގއ. އަތޮޅުގެ ރަށްތަކުގައި ހައުސިންގ ޔުނިޓް ޢިމާރާތްކުރުމަށް ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރާއި ވިމްލާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެންޑް ޓްރޭޑް ޕވޓ. ލޓޑާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މަސައްކަތް ނުނިމިގެން ސަރުކާރުން މަސައްކަތް އަނބުރާ ނެގިއެވެ. ވިމްލާއިން ފޮނުވި 5 އިންވޮއިސްއަށް ފައިސާ ނުލިބޭތީ ހައުސިންގ މިނިސްޓްރީގެ މައްޗަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކޮންޓްރެކްޓުގައި ޚިލާފުތައް ޙައްލުކުރުމަށް އެޖުޑިކޭޓަރަށް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީގެ ޓެންޑަރ އިވެލުއޭޝަން ބޯޑު) ހުށަހަޅަން ދެފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވާއިރު، އެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުކޮށް ކޮންޓްރެކްޓަރަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅޭތޯއާއި އެ މާއްދާއަކީ ޢަމަލުނުކުރެވޭ ޣައިރު ޤާނޫނީ މާއްދާއެއްތޯ؛ އަދި ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖަރު ވެރިފައިކޮށް އެޕްރޫވްނުކުރާ އިންވޮއިސްތަކަށް ފައިސާ ދައްކަން ދައުލަތަށް އަމުރުކުރެވޭތޯއާއި، ދައުލަތުން އެ ފައިސާއަށް އިންކާރުކޮށްފައިވޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ދައުލަތުން ބުނީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ އެޖުޑިކޭޝަން/އާބިޓްރޭޝަން އިޖުރާއަތާއި ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖަރުގެ ސެޓްފިކޭޝަން ފުރިހަމަނުކޮށް ކޯޓަށް ނާދެވޭނެކަމަށާއި، ފައިސާއަށް އިންކާރުކުރިކަމަށާއި، ވިމްލާގެ ވަކީލަކީ ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފެއްކަމަށެވެ. ވިމްލާއިން ބުނީ އެޖުޑިކޭޓަރަކީ ދައުލަތުގެ ބައެއް ކަމުން މިނިވަންކަން ނެތް، ޢަމަލުކުރަންނުޖެހޭ ޣައިރު ޤާނޫނީ މާއްދާއެއް ކަމަށާއި، އިންވޮއިސްތަކަށް ދައުލަތުން އިންކާރުނުކުރާކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ކޮންޓްރެކްޓުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މައްސަލަ ޙައްލުކުރާ އިޖުރާއަތަކީ ޣައިރު ޤާނޫނީ މާއްދާއެއް ނޫން ކަމާއި، ކޯޓަށް ދިއުމުގެ ޙައްޤު ފަރާތްތަކަށް ހަނިކުރެވޭތީ Doctrine of Exhaustion of Remedies ގެ ދަށުން އެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަމާއި، ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖަރުގެ އެޕްރޫވަލް ނެތި އިންވޮއިސްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކެވޭކަށް ނެތް ކަމާއި، ދައުލަތުން ސިވިލް ކޯޓުގައި ފައިސާއަށް އިންކާރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ކޯޓުން ދެކުނެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 1714/Cv-C/2015
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (ނިންމި ގޮތުގެ ޢިބާރާތް ލިޔުމުން ކަނޑާލެވިފައި، ތަޙުލީލަށް ބަލައި)

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

އިންސާފުން ޝަރީޢަތްކުރުމުގެ ޙައްޤާއި އިދާރީ ފިޔަވަޅުތަކާމެދު ކޯޓަށް ދިއުމުގެ ޙައްޤު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާއިރު، މިފަދަ ޙައްޤުތައް ހިފެހެއްޓޭނީ 16 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުންނެވެ. (ޕެރ. 27)

HN2މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

Doctrine of Exhaustion of Remedies ގެ ދަށުން، މައްސަލައެއް ޙައްލުކުރުމަށް ޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ ޤަވާއިދެއްގައި ވަކި އިޖުރާއަތެއް ނުވަތަ ނިޒާމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ކުރިން އެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން މައްސަލަ ޙައްލުކުރަން މަސައްކަތްކުރުން ލާޒިމެވެ؛ އެގޮތަށް ޢަމަލުނުކޮށް މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 28)

HN3މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

ކޯޓަށް ދިއުމުގެ ޙައްޤަކީ އެ ޙައްޤުގެ ވެރިފަރާތަށް އަމިއްލައަށް ދޫކޮށްލެވޭ ނުވަތަ ހަނިކުރެވޭ ޙައްޤެކެވެ. މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އިޖުރާއަތެއް އޮތްނަމަ، އެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު މެނުވީ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިގެން ނުވާނެއެވެ؛ އަދި އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ހ) އާއި 43 (ނ) އާ ފުށުއަރާ ކަމެއް ނުވަތަ ކޯޓަށް ދިއުމުގެ ޙައްޤު މުޅިން ގެއްލިގެންދާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 29)

HN4މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

ދެފަރާތެއްގެ ދެމެދުގައި ވެވޭ އެއްބަސްވުމަކީ އިޙްތިރާމްކޮށް އެއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، ސޫރަތުލް މާއިދާގެ 1 ވަނަ އާޔަތް، ފިޤްހީ ޤާޢިދާ). އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އަނެއް ބައިވެރިޔާ އޭނާގެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އެއްބަސްވެއްޖެނަމައެވެ. (ޕެރ. 31-32)

HN5މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުވަނީ ޤާނޫނު މަނާކުރާ ކަމެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ޣައިރު ޤާނޫނީ ނުވަތަ ބަދު އަޚްލާޤީ މަޤްޞަދަކަށްޓަކައި ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް ނަމައެވެ. ކޯޓުން ބޭރުގައި އެޖުޑިކޭޝަނާއި ތަޙްކީމްގެ ޒަރީޢާއިން މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށް ކުރާ އެއްބަސްވުމަކީ ޢަމަލުނުކުރެވޭ ޣައިރު ޤާނޫނީ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 33-34)

HN6މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

ކޮންޓްރެކްޓަރުގެ އިންވޮއިސްތަކަށް ފައިސާ ދައްކަންވާނީ ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖަރު ވެރިފައިކޮށް އެޕްރޫވްކުރުމަށްފަހު ކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާއިރު، އެ އިންވޮއިސްތައް ވެރިފައިކޮށް އެޕްރޫވްކޮށްފައިވާކަން ނޭނގި ފައިސާ ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. އަދި ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ޖަވާބާއި ވާހަކައިގައި ސަބަބުތަކާއެކު ފައިސާއަށް އިންކާރުކޮށްފައިވާއިރު އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 35-39)

HN7މަދަނީ › ފައިސާ ހޯދުން

ދަށުކޯޓުގައި ފާހަގަކޮށް އިޢުތިރާޟްކޮށްފައިނުވާ، އަދި މައްސަލައިގެ ނިންމުމަށް އަސަރުކުރިކަން ނޭނގޭ ނުކުތާއެއް (ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފަކު ވަކީލެއްގެ ގޮތުގައި ހާޒިރުވުމުގެ މަޞްލަޙަތު ފުށުއެރުން) އަކީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރެވޭނެ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 41)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޣައިރު ޤާނޫނީ ކޮންޓްރެކްޓުތަކާބެހޭ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި '61')
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ތަޙްކީމްގެ އުޞޫލުން ޙައްލުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) (ޕީޑީއެފްގައި '62')
  • ސޫރަތުލް މާއިދާގެ 1 ވަނަ އާޔަތް
  • އެއްބަސްވުމުގެ ފަސްވަނަ ބައި (General Conditions) ގެ CI 22.1 އާއި ދެވަނަ ބައި (Bid Data) ގެ CI 41.6؛ އަދި އެޖުޑިކޭޓަރުގެ ނިންމުމާމެދު ނޯޓިސް/އާބިޓްރޭޝަނާއި ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖަރުގެ ވެރިފިކޭޝަނާބެހޭ މާއްދާތައް (ތާނަ ލިޔުމުގައި ނަންބަރު ބަދަލުވެފައި)
  • 2013/HC-A/260
  • 2014/HC-A/52
  • 2011/HC-A/165
  • 2012/HC-A/105
  • 2009/SC-A/16
  • 2008/SC-A/09
  • 2013/SC-A/37
  • 2013/SC-A/27

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، އިސްފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ