—

ދަޢުވާއެއް ސާބިތުކޮށް ދިނުމުގެ ބުރަ (Burden of proof) އަކީ އެދަޢުވާއެއް ކުރި ފަރާތަކުން އުފުލަންޖެހޭ ބުރައެއް، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އެދަޢުވާއަށް އިންކާރުކޮށްފިނަމަ، އެ ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައެޅުއްވޭނީ، ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭ ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުގެ އަލީގައި އެ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުވާނަމަ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ބުނާ ބުނުމެއްގެ މައްޗަށް އެކަނި ބިނާކޮށް ދަޢުވާއެއް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައިގެން ނުވާނެ؛ ހެއްކާއި ޤަރީނާ ނެތި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވާ ބުނުމެއްގެ މައްޗަށް އެކަނި ބިނާކޮށް ދަޢުވާއެއް ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމެވުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާއި ޚިލާފު ކަމެއް. (ޕެރ. 3.2)

މަދަނީ މައްސަލައެއް، ނުވަތަ އެފަދަ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ވަކިކަމެއް ސާބިތުވާކަމަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައެޅުއްވުމުގައި ބައްލަވަންޖެހޭނީ "އެކަށީގެންވާ މިންވަރުގެ ޝައްކެއްނެތި" (Beyond reasonable doubt) ސާބިތުވާ މިންގަނޑަށް ނޫން، މަދަނީ ދަޢުވާތައް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ މިންގަނޑަކީ "ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތް" (Balance of probabilities) މި މިންގަނޑު. (ޕެރ. 3.2)

މަސައްކަތުގެ އަގު ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ސާފުކޮށް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ ހާލަތުގައާއި، އަދި އެ އަގަކީ ކަމާ އެކަށީގެންވާ އަދުލުވެރި އަގަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ޙާލަތުގައިވެސް ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ކަނޑައެޅޭ އަގަކީ އަދުލުވެރި އަދި ކަމާ އެކަށީގެންވާ އަގަކަށް ވާންޖެހޭނެ؛ ޙަވާލުކުރެވުނު މަސައްކަތަކީ ޖުމްލަ އަގު ކުރިން ކަނޑައެޅެން ނެތް ބާވަތުގެ މަސައްކަތެއްނަމަ، އެ މަސައްކަތުގެ އަގުގެ ގޮތުގައި ޝަރީޢަތުން ކަނޑައަޅުއްވާ އަގަކީ އެ މަސައްކަތާއި އެކަށިގެންވާ، އަދުލުވެރި އަދި ޤަބޫލުކުރެވޭވަރުގެ އަގަކަށް ވާންޖެހޭނެ. (ޕެރ. 3.2)

މަސައްކަތަށް ޖުމްލަ އަގެއް ކަނޑައެޅިފައި ނުވިނަމަވެސް، ޖުމްލަ އަގެއް އަނދާޒާކޮށްފައިވާކަން އެނގޭނަމަ، އެމަސައްކަތަށް ޝަރީޢަތުން ކަނޑައެޅޭ އަގަކީ އެމަސައްކަތަށް އަނދާޒާކޮށްފައިވާ އަގު ނުވަތަ އެ އަގާއި ގާތްކުރާ އަގަކަށް ވާންޖެހޭނެ. (ޕެރ. 3.2)

މަސައްކަތުގެ އަގުގެ ގޮތުގައި އެއްބަސްވެފައިވަނީ ވަކި މިނެއްގެ ރޭޓަކަށްވެފައި، ދެފަރާތުން ޖުމްލަ އަގަކާމެދު އެއްބަސްވެފައިނެތް ހާލަތުގައި، ދެފަރާތުން އަމަލުކޮށްފައިވާގޮތަށާއި ބަދަލުކުރެވިފައިވާ ލިއުންތަކުންވެސް ދެފަރާތުގެ ނިޔަތަކީ ޖުމްލަ އަގުގެ މިންވަރެއް ކުރިން ކަނޑަނާޅައި، ކިތައްމެ ގިނައިން ކުރިކަމުގައިވިޔަސް އެ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެ ރޭޓުން މަސައްކަތަށް އަގު ދިނުންކަން އެނގެން އޮތްނަމަ، އެގޮތުގެ މަތިން މަސައްކަތުގެ ޖުމްލަ އަގު ޝަރީޢަތުން ކަނޑައެޅުއްވިދާނެ. (ޕެރ. 3.4)

މަސައްކަތަށް ޖުމްލަ އަގެއް ކުރިން ސާފުކޮށް ކަނޑައެޅިފައިނުވިނަމަވެސް ޖުމްލަ އަގެއް މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ދެފަރާތުންވެސް އަންދާޒާކޮށްފައިވާކަން ސާފުވާން އޮތްއިރު، އަދި އަގު އަންދާޒާކުރި ވަރަށްވުރެ އެތައްތަނެއް ބޮޑުވެގެންދާގޮތަށް މަސައްކަތްކުރިއިރު މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރި ފަރާތުގެ ބަހެއް ކުރިން ހޯދާފައިނުވާނަމަ، އަންދާޒާކޮށްފައިވާ އަގަށްވުރެ ދެގުނައަށްވުރެވެސް ބޮޑު އަގަކީ ކުރެވުނު މަސައްކަތާ އެކަށީގެންވާ އަދުލުވެރި އަދި ޤަބޫލުކުރެވޭވަރަށްވުރެ ބޮޑު އަގެއް ކަމުގައިވާތީ، އެ އަދަދަށް ބަދަލުގެންނަންޖެހޭނެ. (ޕެރ. 3.4، 3.5)