ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ވ. އިބްރާހީމް ސަޢީދު

ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އިން ލިބިދީފައިވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ކަމުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނަންބަރު 15/2010 ޤަރާރުން އައްޑޫއަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭ އެއްރަށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުއްވި ކަނޑައެޅުއްވުން ޞައްޙަގޮތުގައި ޘާބިތުވެ ދެމި އޮތެވެ. (ޕެރ. 3.3)

އިދާރީ ދާއިރާއަކީ ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން އެއްރަށެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ދާއިރާއަކަށް ވެދާނެއެވެ؛ އަދި ޖިއޮގްރަފީގޮތުން ވަކިވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ރަށްތަކެއް، އެއީ އިދާރީ ދާއިރާއެއް އަދި އިދާރީގޮތުން އެއްރަށެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)

އައްޑޫގެ ދެ ރަށަކީ ޠަބީޢީ ގޮތުން އެއްފަސް ކުރެވިފައިވާ ނަމަވެސް އިދާރީ ގޮތުން ވަކިން ހިންގަމުން އަންނަ ދެރަށް ކަމުގައިވާތީ، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ސަރަޙައްދީ އިޚްތިޞާޞް ތަޠްބީޤް ކުރާއިރު ލާޖެއްސުމަށް ހުށަހެޅި މުދަލުން ބައެއް ހުރީ އެއްފަސް ކުރެވިފައި ނޫންކަމަށް ބަޔާން ކުރައްވައި، މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދެވެން ނެތްކަމަށް ނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާއި އެއްގޮތް ނިންމުމެއް ކަމަށް ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ލާޖެއްސުމުގެ މުޢާމަލާތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ތަންޒީމް ކުރެވިފައިވާ މުޢާމަލާތަކަށް ނުވާތީ، ބިން ވިއްކުމާއި ހިބަކުރުން ފަދަ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ބިން ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވިފައިވާ މީހާގެ އަނބިން، ފިރިން، ދަރިން، މަންމަ، ބައްޕަ، މަރުވެފައިވާ ދަރިއެއްގެ އުފަންދަރިން ފަދަ މީހުންގެ އިޢުތިރާޟެއް އޮތްތޯ ބަލަންޖެހުންފަދަ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފުރިހަމަ ކުރަންޖެހޭ އިޖްރާއާތުތައް، ލާޖެއްސުމުގެ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން ފުރިހަމަ ކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)

ލާޖެއްސުމުގެ މުޢާމަލާތަކީ، ދެ ބިމެއް، އެ ދެ ބިމުގައިވާ ޢިމާރާތާއި ނުއުފުލޭ މުދައު ހުރިނަމަ އެއާއި އެކީ، އެ ދެބިމުގެ މިލުކުވެރިންގެ މެދުގައި، އެކެއްގެ މިލުކުވެރިކަން އެނެކަކަށް ޖައްސައި ދީ، އަނެކާގެ މިލްކުވެރިކަން ތިމާއަށް ޖައްސައި ލިބިގަތުމުގެ މުޢާމަލާތެކެވެ؛ އެއީ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ކުރުން މަނާ ކޮށްފައިވާ މުޢާމަލާތެއް ނޫން ކަމުން، ކުރެވިދާނެ މުޢާމަލާތެކެވެ. (ޕެރ. 3.4)

ރަޖިސްޓަރީއެއް ކުރެވިފައިވާ ތަނެއްގެ މިލުކުވެރިކަން ބަދަލުކުރަނީނަމަ ރަޖިސްޓަރީ ދިން ފަރާތުގެ އިޢުތިރާޟް އެކަމަށް ނެތްކަމުގެ ރަސްމީ ލިޔުމެއް އޮތުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/68 (މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް ކަމުން، ލާޖެއްސުމުގެ މުޢާމަލާތެއް ހިންގާނަމަ، ބިމުގެ ރަޖިސްޓަރީ ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ޤާނޫނީގޮތުން ޙަވާލުވެފައިވާ ފަރާތަކުން އެދެބިން ލާޖެއްސުމާމެދު އިޢުތިރާޟެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ބަލައި ކަށަވަރު ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)

ބިމާބެހޭ އިދާރީ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާޟް ކުރުމާއި ނުކުރުން ބިނާވެގެންވާންވާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށް ނޫނެވެ؛ ހަމަ ސީދާ ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/68 (މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ތަރަހައިގެ ތެރޭގައެވެ. (ޕެރ. 3.4)

ލާޖެއްސުމުގެ މުޢާމަލާތަކާއި ގުޅޭ މައްސަލައެއް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމުން، ބިމާބެހޭ އިދާރީ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާޟް އޮތްކަން ނުވަތަ ނެތްކަން ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ރަސްމީކޮށް ސާފުކުރުމަށްފަހު، އެއިދާރާގެ ފަރާތުން ދޭ ޖަވާބާމެދު މައްސަލާގެ ޚަޞްމުންގެ ފަރާތުން ބަސް ބުނުމަށް ފުރުޞަތު ހުޅުވާލުމަކީ އިޖުރާއީ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭނެ ގޮތެވެ. (ޕެރ. 3.4)