—

ޝަރީޢަތުން އިސްނަގައިގެން ހެކިން ހާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުޞޫލެއް ކަނޑައެޅިފައި ނުވީނަމަވެސް، ހެކިބަސް ނެގުމުގައި ޢަމަލުކުރާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، ޝަރީޢަތަށް ހާޟިރުކުރެވޭ ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނުލިބިއްޖެނަމަ އިތުރު ހެކިން ތިބިކަމަށްވާނަމަ އިތުރު ހެކިން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް އޮވެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ހެއްކަކު ކުރިން ދީފައިވާ ހެކިބަހުގައި ނުހިމެނޭ އިތުރު ކަމެއް ސާފުކުރުމުގެ ގޮތުން ހެކިވެރިޔާ ހާޟިރުކޮށް ހެކިބަސް ނެގުމަކީ ޝަރުޢީ އުޞޫލުތައް މަނާކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ހެކިވެރިޔާ ދެވަނަ ފަހަރަށް ޝަރީޢަތަށް ހާޟިރުކުރެވިފައިވަނީ ކުރިން ދީފައިވާ ހެކިބަހުގައި ނުހިމެނޭ އިތުރު ކަމެއް ސާފުކުރުމުގެ ގޮތުން ނޫންނަމަ، އަދި ދެވަނަ ފަހަރަށް ދިން ހެކިބަސް ކުރިން ދީފައިވާ ހެކިބަހާ މުޅިން ތަފާތުނަމަ، އެ ހެކިބަސް ނެގުމުގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ ހެކިބަސް ނެގުމުގައި ޢަމަލުކުރާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތް ހިންގުމާބެހޭ ޤަވާއިދުގެ 1.2 ގެ (އ) ގައިވާ ގޮތުން، ދައުލަތުގެ ވަކީލާއި ދަޢުވާ ލިބޭމީހާ ހުށަހަޅާ ހެކި ހުށަހަޅައި، އެއަށް ޖަވާބުދީ ނިމުމުން، ފުރަތަމަ ދައުލަތުގެ ވަކީލަށް، ދެން ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާއަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ދަޢުވާއާއި ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއިމެދު އެފަރާތަކުން ދެކޭގޮތް ޚުލާޞާކޮށް ބަޔާންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ޤާޟީ ދޭންވާނެއެވެ. އަދި އެ ޤަވާއިދުގެ 1.2 ގެ (ވ) ގައިވާ ގޮތުން، ދަޢުވާއާއިމެދު ދެފަރާތުން ދެކޭގޮތް ޚުލާޞާކޮށް ބަޔާންކޮށް ނިމުމުން ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް އަޑުއެހުން ނިމުނީކަމަށް ޤާޟީ އިޢުލާނުކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ހެކިންނާއި ސުވާލުކުރުމާއި، އެމީހަކު ބޭނުން ހެކިން ޝަރީޢަތަށް ހާޟިރުކޮށްދިނުމަށް ކޯޓުގައި އެދުމާއި އެ ހެކިންނާ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އިން ތަނަވަސްކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤެކެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤެއްގެ އެއްވެސް މިންވަރެއް ހިފެހެއްޓޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ތަޢާރަޟުނުވާ ގޮތެއްގެމަތީން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުންނެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކާމެދު ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތާއި، ދިފާޢީ ހެކިން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތާއި، ދަޢުވާއާއިމެދު ދެކޭގޮތް ޚުލާޞާކޮށް ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ނުދީ، އެ ފުރުޞަތުތައް ނުދިން ސަބަބެއްވެސް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަނުކޮށް ޙުކުމްކޮށްފައިވާނަމަ، އެއީ ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތް ހިންގުމާބެހޭ ޤަވާއިދުގެ 1.2 (އ) އަދި (ވ) އާ ޚިލާފަށް އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އާ ޚިލާފަށް ޝަރީޢަތް ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

އާންމުކޮށް ހުޅުވައިލެވިގެން ބާއްވާ އަޑުއެހުމެއްގައި އިންސާފުން ޝަރީޢަތް ކުރެއްވުމުގެ ޙައްޤަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤެކެވެ. ޢާންމުކޮށް ހުޅުވައިނުލައި ޝަރީޢަތް ކުރިއަށްގެންދިއުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުންކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައެވެ. އެ ސަބަބުތަކުންކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި އެހެންގޮތަކަށް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިނުވާނަމަ ކޯޓުތަކުން ނެރޭ ހުރިހާ އަމުރުތަކާއި ޙުކުމްތައް އިއްވަންވާނީ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ ގޮތުން ޢާންމުކޮށް ހުޅުވައިލެވިފައިވާ މަޖިލީހެއްގައެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

އަޑުއެހުމަށް ވަނުމަށް ނަންނޯޓުކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުން ބޭރުކޮށް އަޑުއެހުންތައް ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވާއިރު، ޝަރީޢަތް ޢާންމުކޮށް ހުޅުވައިނުލައި ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް ފަނޑިޔާރު ނިންމާފައިވާކަން ރިޕޯޓުން އެނގެން ނެތްނަމަ، އެ ޝަރީޢަތް ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

ކުށެއް ކުރުމާއި، އެ ކުށެއް ކުރި މީހާއަށް ޙުކުމް ކުރުމާ ދެމެދު، އެކުރި ކުށެއްގެ އަދަބަށް ޤާނޫނަށް އަންނަ ބަދަލަކުން ލުޔެއް ދީފައިވާނަމަ، އެމީހަކަށް ދޭންވާނީ ފަހުން ހެދުނު ޤާނޫނުގައިވާ އަދަބެވެ. އެހެންކަމުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުލްއުޤޫބާތުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ދަޢުވާކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ޢަމަލަކީ މިހާރުގެ ޤާނޫނުލްއުޤޫބާތުގެ ދަށުން ތަޖުރީމްކުރެވިފައިވާ ޢަމަލެއްތޯއާއި އަދި އަދަބާ ގުޅޭގޮތުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ބ))

ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތެއް (Fair trial) ގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ އިޖްރާއާތުތަކެއް ފުރިހަމަނުކޮށް، މުއްތަހަމަށް ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ކަނޑައެޅިފައިވާ އިޖްރާއާތުތަކާއި ޚިލާފަށް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އާއި 42 ވަނަ މާއްދާއާއި 59 ވަނަ މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތް ހިންގުމާބެހޭ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ޝަރީޢަތް ހިންގައި ނިންމާފައިވާނަމަ، އެ ޤަޟިއްޔާގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ޅ))