ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2017/HC-A/406ހައިކޯޓު · 9 މޭ 2019 · އެގްރިމެންޓާ ބެހޭ މައްސަލަ

ޢަބްދުއްރާފިޢު ވ. ދަ ކެޕްޓަންސް އެސްޓޭޓްސް ޕވޓ ލޓޑ

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 9 މޭ 2019ދަށު ކޯޓު: ކ. ދިއްފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 32/H-3-C/2017ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ކުލި ލިބުމުގައި ލަސްވި ނަމަވެސް ލިބިފައިވާތީ އާއި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ބޮޑު ޚަރަދުކޮށްފައިވާތީ އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓަންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސް ނާޅަން ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތަށް އަންގައި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ބިމާއި އޭގައިވާ ޢިމާރާތް ގެސްޓްހައުސެއް ހިންގުމަށް 20 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިން އެއްބަސްވުމުގެ 6(ނ) ގައި 2017 ގެ 12 މަހާއި 2018 ގެ 6 މަހުގެ ކުލި (18 މަސް) 01 ޑިސެމްބަރު 2016 ގައި އެއްފަހަރާ ދޭންޖެހޭ ގޮތަށް އޮތުމުން، އެ ފައިސާ ނުދެއްކުމުން ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުން ތަން ހުސްކޮށް ޙަވާލުކުރަން އެންގިއެވެ. ކުއްޔަށް ހިފި ކުންފުނިން އެއްބަސްވުން ދަމަހައްޓަން އެދި ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ބިމާއި ޢިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ 18 މަސްދުވަހުގެ އެޑްވާންސް ކުލި ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގައި ނުދެއްކުމަކީ ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތަށް އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރެވޭނެ ޖައުހަރީ ޚިލާފުވުމެއް ތޯ؛ އަދި ކުލި ދެއްކިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ކާކު ތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުން ބުނީ 18 މަހުގެ ކުލި ލިބިފައިނުވާއިރު ލިބުނުކަމަށް އިޢުތިރާފުވިކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 ގެ މާއްދާތަކާއި އެއްބަސްވުމުގެ ޞަރީޙަ ނައްޞާއި ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑުތަކާއި ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ސަބަބުތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ. ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ބުނީ ކުލި ދައްކާ ޚަލާޞްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ކުލި ދެއްކުމަކީ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ކަމެކެވެ. ކުލި ދެއްކިކަމުގެ ދަފްޢު ސާބިތުކުރަންޖެހެނީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުންނެވެ؛ ނަމަވެސް އެއްބަސްވި މުއްދަތުގައި ކުލި ދައްކާފައި ނުވާކަން އެ ފަރާތުގެ ލިޔުންތަކާއި ވާހަކައިންވެސް އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމަކީ ޞައްޙަ ސަބަބެއްގެ މަތިން ކުރި ކަމެކެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ކ. ދިއްފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 32/H-3-C/2017
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › އެގްރިމެންޓާ ބެހޭ މައްސަލަ

ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމަކުން ޙާޞިލުކުރަން ބޭނުންވާ މައިގަނޑު ކަމަކީ ކުލި ލިބުމެވެ؛ ކުލި އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ދެއްކުމަކީ އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ޖައުހަރީ ކަމެކެވެ؛ ޖައުހަރީ މާއްދާއަކާ ބައިވެރިއަކު ޚިލާފުވެ އެކަން ސާބިތުވުމަކީ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ކަމުން، އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރަން އެދުމުގެ ބާރު މަޢުޞޫމް ބައިވެރިޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 3(ހ)، 3(ބ))

HN2މަދަނީ › އެގްރިމެންޓާ ބެހޭ މައްސަލަ

ސައްޙަ މަގުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިން، އެ އެއްބަސްވުމުން ލާޒިމްކުރާ ކަންކަން ކުރަންވާނީ އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. (ޕެރ. 3(ނ))

HN3މަދަނީ › އެގްރިމެންޓާ ބެހޭ މައްސަލަ

މަދަނީ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލުމަކީ ޢާއްމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނަމަވެސް، އެއް ޚަޞްމު އަނެއް ޚަޞްމާ ކުރާ 'ދަފްޢު' ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ދަފްޢު ކުރިމަތިކުރާ ފަރާތުންނެވެ؛ އެހެންކަމުން ކުލި އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ދެއްކިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ކުލި ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 3(ނ)، 3(ރ))

HN4މަދަނީ › އެގްރިމެންޓާ ބެހޭ މައްސަލަ

އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ އިލްތިޒާމުތަކާމެދު، އަނެއް ބައިވެރިޔާގެ ރުހުމެއްނެތި ނުވަތަ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތެއްގެ މަތިން މެނުވީ ބަދަލެއް ނުގެނެވޭނެކަމީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ގޮތުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ؛ ކުލި ދެއްކުމުގައި ލުއިތަކެއް ދީފައިވާކަން ނުދައްކާނަމަ، އެއްބަސްވި މުއްދަތުގައި ކުލި ނުދެއްކުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެކެވެ. (ޕެރ. 3(ބ))

HN5މަދަނީ › އެގްރިމެންޓާ ބެހޭ މައްސަލަ

އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އިލްތިޒާމެއް އަދާނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު މަޢުޞޫމް ބައިވެރިޔާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 3(ޅ))

HN6މަދަނީ › އެގްރިމެންޓާ ބެހޭ މައްސަލަ

އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ޙުކުމްކުރުމުގެ މަޖިލީހަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ލިބި މަޤުބޫލު ޢުޛުރެއްނެތި ޙާޟިރުނުވެއްޖެނަމަ، އޭނާގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ކ))

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް (ރިޔާސަތު)
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ