އަޙްމަދު ޝާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާއިމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ އެއްވެސް މީހަކާއިމެދު ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި އެއްގޮތަށް މީހަކު ބަންދުކުރުމުގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްކަމުގައިވިޔަސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމަށާއި އަދި އެކުށް ތަޙްޤީޤު ކުރުމުގައި ހުރި އުނދަގޫތަކުގެ މިންވަރަށާއި އެކަމުގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ އަދަދަށާއި ކުށުގެ ޠަބީޢަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށާއި، އެ ކުށަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބަށާއި، ޝައްކުކުރެވޭ މީހާ ފިލައި ރައްކާވުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ކަމަށާއި، އަދި ހެކިތަކާއި ކުޅެ ހެކިތައް ނައްތާލުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާމިންވަރަކަށްކަން ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތް ކޮށް ވަޒަން ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ ބަންދާއިމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަ ބޮޑުމިނަށާއި، ކުށް ކޮށްފައިވާ ޙާލަތަށާއި، ކުށްކުރުމުގައި އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭ ނަމަ އެކަމަށާއި، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނަށާއި، އޭނާގެ ކުށުގެ ރިކޯޑަށާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ވޭތުވެދިޔަތާގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ވަކި މުއްދަތެއް ވަންދެން މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަން އަމުރުކުރަން ވާނީ، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހާ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި އެވަގުތު ނެތްކަމުގައި ވީނަމަވެސް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބެއް އޮވެ، އޭނާގެ މައްޗަށް އެ މައްސަލައިގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، 15 ދުވަހަށް ވުރެ އިތުރު ނުވާނެގޮތުގެ މަތިންނެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ތުހުމަތު ފަދަ މައްސަލަތަކަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ބަލައި، ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސްދޭންހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެ ކަމަށްޓަކައި ބަންދުގައި ބައިތިއްބަން ޖެހޭނެ ބައެއްކަން ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާމީހުންނަށް ޚާއްޞަ އުޞޫލުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 28 ވަނަ މާއްދާއަށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ފަނޑިޔާރުގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހާއަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ހާލަތުގައި އެމީހަކު ބަންދުކޮށްފައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އެމީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢުއަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެފަދަ ތަނެއްގައެވެ. (ޕެރ. 3.3)

2011/HC-A/214 ގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލަކީ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލެއް ކަމުން، ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގައި ބަންދު އަމުރު ނެރުއްވުމުގައި އެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެ އެއްވެސް އަސާސެއް އޮތްކަމަށް ނުފެނެއެވެ. (ޕެރ. 3.5)

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަމިއްލަ ތަނަކަށް ތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ރުހުމާ ނުލައި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަށް ވަދެވޭނީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ކަމުން، ތަނުގެ ވެރިފަރާތުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން، މިފަދަ ހާލަތެއްގައި އެފަދަ ތަނަކަށް ވަނުމުގައި ކޯޓު އަމުރެއް އޮތުން ލާޒިމު ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.6)