ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު އަޒަމް

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ، ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އެއްވެސް މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްނަމަވެސް، ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ތަޙްޤީޤުގައިވާ އުނދަގޫތަކާއި، ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަދަދާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބާއި، ފިލުމުގެ ބިރާއި ހެކި ނައްތާލުމުގެ ބިރުގެ މިންވަރަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށް ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19 ޤަޟިއްޔާއަށް ތަބާވެ) (ޕެރ. 3.2)

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ނިންމިދާނީ 4 ގޮތަކަށެވެ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުން، ޝަރުޠެއް ނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޝަރުޠަކާއިއެކު ދޫކޮށްލުން. (ޕެރ. 3.2)

ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާ) (ޕެރ. 3.2)

ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެ، ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވެދާނެ، ފިލައިފާނެ ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)) (ޕެރ. 3.2)

ބްލެކްމެއިލްކޮށް ފައިސާ ހޯދުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޮޑެތި ކުށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުށެއް ނޫނެވެ؛ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ބަންދާމެދު ނިންމުމަށް ބޭއްވުނު މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައި ނުވާއިރު، އަދި އެފަދަ ސަބަބެއް އިސްތިއުނާފުގައިވެސް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހަމައަކުން ބުނެދެވިފައި ނުވާނަމަ، ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި އަމުރަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.3، 3.5)

ފިލައިގެން ނުދިއުމާއި ހެއްކަށް ނުފޫޒު ނުފޯރުވުން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލާފައިވާ ފަރާތަކުން އެ ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން ނޭނގޭނަމަ، އަދި މައްސަލަ މިހާރު ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައިވާނަމަ، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ހުރިނަމަ އެ ކަންކަން މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިގެން ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)