ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޒިޔާދު

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާއިމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ އެއްވެސް މީހަކާއިމެދު ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި އެއްގޮތަށް މީހަކު ބަންދުކުރުމުގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީހެކި ނެތްކަމުގައިވިޔަސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމަށާއި އަދި އެކުށް ތަޙްޤީޤު ކުރުމުގައި ހުރި އުނދަގޫތަކުގެ މިންވަރަށާއި އެކަމުގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ އަދަދަށާއި ކުށުގެ ޠަބީޢަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށާއި، އެ ކުށަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބަށާއި، ޝައްކުކުރެވޭ މީހާ ފިލައި ރައްކާވުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ކަމަށާއި، އަދި ހެކިތަކާއި ކުޅެ ހެކިތައް ނައްތާލުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާމިންވަރަށް ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށް ވަޒަން ކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމެވުމުގައި، އޭނާއަށް ނިސްބަތްކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެފައި، އޭނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ އެ މައްސަލައިގެ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސް ދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ކޯޓަށް ހާޒިރު ނުވެދާނެ ކަމަށް، ނުވަތަ ފިލައިފާނެ ކަމަށް، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ ކުށުގެ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހިގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ދަޢުވާ ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައިގެ ބާވަތަށާއި އެ މައްސަލަ ހިނގާފައިވާ ގޮތުގެ މައްޗަށާއި އެކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ހާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ތަޙުޤީޤުގެ މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހުންނަންޖެހޭނީ ބަންދުކުރެވިފައެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭ އުސޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލާއި އިންތިޒާމާއި އެކުއެކީގައެވެ. ނަމަވެސް ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުކެނޑި ޝަރީޢަތުން މައްސަލަ ނުނިމި ގިނަ ދުވަސްވެގެންދާނަމަ، މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤާއި މުއްތަހަމުގެ ފަރުދީ ޙައްޤަށް ނަޒަރުކޮށް މުއްތަހަމުގެ ބަންދާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމެވުމަކީ ނުވަތަ ބަންދަށް ލުޔެއްދިނުމަކީ އަލްޢަދާލާ ވަލްއިންޞާފުގެ ހަމަތަކުގެ މަތީން ޢަދުލު އިންސާފަށްޓަކައި ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމިއިރު، ނުވަތަ ބަންދަށް ލުޔެއް ދިނުމުގައި، އެ ފަރާތަކީ ބޮޑެތި އަދި ނުރައްކާތެރި ކުށެއް ނުވަތަ ކުށްތަކެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތެއްނަމަ އެ ފަރާތެއް ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ޤާނޫނީގޮތުން ހުއްދަކުރާ އިމުގެ ތެރެއިން އެޅަން ހުންނަ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަން ވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެއް އެގޮތަށް އިތުރަށް ބެހެއްޓުމަށް ފެނިވަޑައިނުގެން އެފަރާތެއް ބަންދުން ދޫކޮށްލެއްވުމަށް ނިންމަވައިފިނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބު އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރައްވަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ޝަރީޢަތުގައި އޮތް މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަވަންޖެހޭނީ އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން، އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))