ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ފައިޙް ނިޘާމް

މައްސަލައެއް ތަޙުޤީޤުކުރެވެމުންދާއިރުވެސް އަދި ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މަރުޙަލާގައިވެސް، ތަޙުޤީޤުކުރެވޭ ނުވަތަ ދަޢުވާލިބޭ މީހާއަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ. ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ. އެއިން ސަބަބެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނެތްކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޕެރ. 3(ހ))

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހިމެނޭ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ މީހާ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބަލައި، އަދި ހެކިބަސް ދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒެއް ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް ބަލައި، ތަޙުޤީޤުގެ މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން އެމީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމަށް ފަނޑިޔާރަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެ ޙައްޤު އެމިންވަރަށް އެ ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ހިފެހެއްޓިފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 3(ހ))

ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިދިނުމަށް ފުލުހުން ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކޯޓުގައި އެދޭ ޙާލަތުގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ތަޙުޤީޤުގެ މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ހ))

އެ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކޯޓުން ބައްލަވަންވާނީ، އެމީހަކީ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކުރިން ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ މީހެއްތޯއާއި، އެފަދަ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކުރިން ދަޢުވާ ކުރެވިފައިވޭތޯއާއި، ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓުގައި ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ފުލުހުން ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބަލައި، އެއިން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި ނެތުމަށްވުރެ އޮތުން ގާތްތޯ ބެލުމުގެ މިންގަނޑުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 3(ހ))

ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ކުށްތަކަކީ އެ ކުށްތަކުގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަ މަސަލަސްކަމާއި އަމަން އަމާންކަމަށް އަދި މުޖުތަމަޢަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންދާ ކުށްތަކެކެވެ. މިފަދަ ތުހުމަތެއްގައިވާ ފަރާތެއް ދޫވެފައި ހުރުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ ކުށުގެ ޢަމަލު ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 3(ށ))

މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ޙާލަތްތަކުގައި އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ، އެމީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެ ފަދަ ތަނެއްގައެވެ. (ޕެރ. 3(ށ))

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމުމަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލާއި އިންތިޒާމާ އެކުއެކީގައެވެ. ނަމަވެސް ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުކެނޑި ޝަރީޢަތުން މައްސަލަ ނުނިމި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވެގެންދާނަމަ، މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤާއި މުއްތަހަމުގެ ފަރުދީ ޙައްޤަށް ނަޒަރުކޮށް މުއްތަހަމުގެ ބަންދާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމެވުމަކީ ނުވަތަ ބަންދަށް ލުޔެއް ދިނުމަކީ އަލްޢަދާލާ ވަލްއިންޞާފުގެ ހަމަތަކުގެ މަތީން ޢަދުލު އިންޞާފަށްޓަކައި ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 3(ށ))

ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު ނުވަތަ ބަންދަށް ލުޔެއް ދިނުމުގައި، އެ ފަރާތަކީ ބޮޑެތި އަދި ނުރައްކާތެރި ކުށެއް ނުވަތަ ކުށްތަކެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތެއްނަމަ، އެ ފަރާތެއް ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި ކޯޓަށް ހާޒިރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ޤާނޫނީ ގޮތުން ހުއްދަކުރާ އިމުގެ ތެރެއިން އެޅެން ހުންނަ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ށ))

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ފަރާތެއް އިތުރަށް ބެހެއްޓުމަށް ފެނިވަޑައިނުގެން އެފަރާތެއް ބަންދުން ދޫކޮށްލެއްވުމަށް ނިންމަވައިފިނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބު އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރައްވަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ށ))