ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2018/HC-A/322ހައިކޯޓު · 6 ޖޫން 2021 · އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް ވ. ވިމްލާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެންޑް ޓްރޭޑް ޕވޓ ލޓޑ

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރި
ހައިކޯޓު · 6 ޖޫން 2021ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1522/Cv-C/2017ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމީ އެއްބަސްވުމުގެ 4.3 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތު އަދި މެދުވެރިވެފައި ނުވާތީ ފައިސާ ދިނުމަށް އަންގާނެ ތަނެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
ވާޤިޢާ
ކ. ތިލަފުށީގެ 20,000 އަކަފޫޓުގެ ބިމެއްގެ ލީސްރައިޓްސް 7.3 މިލިއަން ރުފިޔާއަށް ވިއްކުމަށް 2016 ގައި ދެކުންފުނި އެއްބަސްވެ، ގަންނަ ފަރާތުން %80 (5,840,000 ރ.) އެޑްވާންސްކޮށް ދެއްކިއެވެ. ވިއްކާ ފަރާތުން 3 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބިން ހުސްނުކޮށް، 2 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލީސްރައިޓްސް ބަދަލުނުކުރުމުން ގަންނަ ފަރާތުން ފައިސާއާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ލީސްރައިޓްސް ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ކަނޑައެޅި މުއްދަތުގައި ވިއްކާ ފަރާތުން ބިން ހުސްކޮށް ލީސްރައިޓްސް ބަދަލު ނުކުރުމުން، ގަންނަ ފަރާތަށް ކޮންޓްރެކްޓު ނިމުމަކަށް ގެނެސް އެޑްވާންސްކޮށް ދެއްކި ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ލިބޭތޯ، އަދި އެއްބަސްވުމުގެ 4.3 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތު އުފެދިފައި ނުވުމަކީ އެކަމަށް ހުރަހެއްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވިއްކާ ފަރާތް 4.5 ވަނަ މާއްދާއާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 (ހ) އާ ޚިލާފުވި ކަމަށެވެ. ވިއްކާ ފަރާތުން ބުނީ ތިލަފުށިން އިތުރު ބިމެއް ނުލިބުމާއި ގަންނަ ފަރާތުން ޒިންމާ އަދާނުކުރުމުން ބަދަލުނުކުރެވުނު ކަމަށާއި، 4.5 އާ ޚިލާފުވުމަކީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރެވޭ ޙާލަތެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ތިލަފުށި ކޯޕަރޭޝަނުން ލީސްރައިޓްސް ބަދަލުކުރުމަށް އިޢުތިރާޟެއް ނެތްކަން ވިއްކާ ފަރާތަށް އެނގިފައިވާތީ، ކަނޑައެޅި މުއްދަތުގައި ބިން ހުސްނުކޮށް ބަދަލު ނުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠާ ޚިލާފުވުމެވެ. އެންގުމަށްފަހުވެސް ޢަމަލު ނުކުރުމުން ކޮންޓްރެކްޓު ނިންމާލުމާއި އެޑްވާންސް ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ގަންނަ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 1522/Cv-C/2017
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރި

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 (ހ) ގެ ދަށުން ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާ ކަންތައްތައް ކުރަންވާނީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް؛ ކަނޑައެޅި މުއްދަތެއްގައި ލީސްރައިޓްސް ބަދަލުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠެއްނަމަ، އެ މުއްދަތުގައި އެކަން ނުކުރުމަކީ އެ ޝަރުޠާ ޚިލާފުވުމެއް (ޕެރ. 12.1، 12.5-12.8).

HN2މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނާނީ ދެފަރާތުގެ ލާޒިމު ކަންތައްތައް ފުރިހަމަވާ ތާރީޚާ ހަމައަށް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮތުމަކީ، އެއްބަސްވުމުގައި ވަކި ކަމެއް ކުރަން ކަނޑައެޅި މުއްދަތުގައި އެކަން ނުކުރުމަށް ހުއްޖަތެއް ނޫން؛ ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާ ޙާލަތުގައިވެސް ލާޒިމު ކަންކަން ކުރަންވާނީ އެކަށީގެންވާ (reasonable) މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 (ނ)) (ޕެރ. 12.8).

HN3މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

އެއްބަސްވުމުގައި ތިންވަނަ ފަރާތަކުން ބިމެއް ހޯދައިދިނުމަށް ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ތިންވަނަ ފަރާތުން އިތުރު ބިމެއް ނުދިނުމަކީ އެއްބަސްވުމަށް ސީދާ އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫން (ޕެރ. 12.7).

HN4މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ކޮންޓްރެކްޓެއް އޮޓޮމެޓިކުން ނިމުމަކަށް ނާންނާނެ؛ ޚިލާފުވި ފަރާތަށް ކޮންޓްރެކްޓާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަން އެންގުމަށްފަހުވެސް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ ކޮންޓްރެކްޓު ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ ބާރު ޚިލާފުނުވި ފަރާތަށް ލިބޭ؛ ކޮންޓްރެކްޓުގެ މައިގަނޑު ކަމަކާ ޚިލާފުވުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓު ނިންމާލެވޭނެ ޙާލަތެއް؛ ނިންމާލުމަށްފަހު މަޢުޞޫމް ފަރާތަށް ކުރިން ދެއްކި ފައިސާގެ މުޤާބިލު ނުލިބިފައިވާނަމަ އެ ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދުމަކީ އޭނާގެ ޙައްޤެއް (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/85 އަށް ތަބާވެ) (ޕެރ. 12.9-12.10).

HN5މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުން ދެއްކި ފައިސާ ގެއްލުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 (ށ) (1) ގައިވާ ފަދައިން ސީދާ ލިބުނު ގެއްލުމެއް؛ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޖޫރިމަނާގެ ޙާލަތު އުފެދިފައި ނުވިޔަސް، ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބިފައިވާނަމަ ބަދަލު ހޯދަން ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު އެ ފަރާތަށް ލިބިގެންވޭ (ޕެރ. 12.10-12.11).

HN6މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ކޯޓަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ވާހަކަދައްކައިގެން ޙައްލުކުރަން ލާޒިމުކުރާ މާއްދާއެއް އޮތް ޙާލަތުގައި، ޚިލާފުވި ފަރާތަށް އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުކުރަން ނުވަތަ ފައިސާ އަނބުރާ ދޭން އަންގައި ފޮނުވާ ސިޓީއަކީ އެ މާއްދާގެ ދަށުން ޙައްލަށް ކުރި މަސައްކަތެއް (ޕެރ. 12.12).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާ (ފަރާތްތަކުގެ ހުށަހެޅުން)
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/85 (ދައުލަތް ވ. ވިލާ އެއަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ