ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ނާޝިދު ސުލައިމާން

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ އެއްވެސް މީހަކާމެދު ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް މީހަކު ބަންދުކުރުމުގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްކަމުގައިވިޔަސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމަށާއި، އެކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ހުރި އުނދަގޫތަކުގެ މިންވަރަށާއި، އެކަމުގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ އަދަދަށާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށާއި، އެ ކުށަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބަށާއި، ޝައްކުކުރެވޭ މީހާ ފިލައި ރައްކާވުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ކަމަށާއި، ހެކިތަކާ ކުޅެ ހެކިތައް ނައްތާލުމުގެ ބިރު އޮތީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށް ވަޒަން ކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހުންގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރުމުން، އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އަމުރެއް ނެރެދިނުން، އެއްވެސް ޝަރުޠެއް ނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޝަރުޠަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލުން، މި 4 ގޮތުން ގޮތަކަށް އޭނާގެ ބަންދާމެދު ނިންމިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކަށް ނިންމުމުގައި އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށާއި، ކުށް ކޮށްފައިވާ ޙާލަތަށާއި، ކުށް ކުރުމުގައި އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމަށާއި، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނަށާއި، އޭނާގެ ކުށުގެ ރެކޯޑަށާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ވޭތުވެދިޔަތާގައި ޢަމަލު ކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި، އޭނާއަށް ނިސްބަތްކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެފައި، އޭނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މައްސަލައިގެ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސް ދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ކޯޓަށް ހާޒިރު ނުވެދާނެ ކަމަށް، ނުވަތަ ފިލައިފާނެ ކަމަށް، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބެލެވި އެކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން އޭނާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބެލުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި އެ އަކުރުގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުތުތަކަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)