އަޙްމަދު ފާއިޒް ވ. އަހްމަދު ސިޔާމް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1098/Cv-C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ލޯންޗެއް ގަނެވިއްކުމުގެ އަނގަބަހުން ވި އެއްބަސްވުން ފުރިހަމަނުވެ ރޫޅިފައިވާ ޙާލަތުގައި، އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވީ ކާކުކަން ނުކަނޑައަޅައި އެޑްވާންސް ފައިސާ އަނބުރާ ދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމާއި، ވިއްކާ ފަރާތުގެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ދިފާޢީ ދަޢުވާ ޤަބޫލުނުކުރުމަކީ ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ގަނެވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތް ފުރިހަމަނުވެ، ގަތުމަށް އެއްބަސްވި މުދާ ވިއްކާ ފަރާތުން އަނބުރާ ބަލައިގަނެ އެއްބަސްވުން ރޫޅިފައިވާ ޙާލަތުގައި، ދެ ފަރާތް ކުރިން ތިބި ޙާލަތަށް ރުޖޫޢަވުމަށްޓަކައި، ތަބައްރުޢެއްގެ ގޮތުގައި ނޫން ގޮތުން ގަންނަ ފަރާތުން ދީފައިވާ އެޑްވާންސް ފައިސާ، އެއީ އަގުގެ ބައެއް ކަމަށް ބެލިޔަސް، އަނބުރާ ދޭން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ނުކަނޑައެޅޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19–21)
2. އަނގަބަހުން ވި އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް އަނެއް ފަރާތުން ޢަމަލުނުކުރިކަމަށް ބުނެ ނަގާ ދިފާޢު ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ އެ ދިފާޢު ނަގާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 22)
3. ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ކުލި ހޯދުމަށް އެދޭނަމަ އެ ކުލި ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެ ކަމާއި، މަރާމާތުގެ ޚަރަދު ހޯދުމަށް އެދޭނަމަ ލިބުނު ގެއްލުމާއި ޚަރަދުތައް ކޮބައިކަން ޝަރީޢަތަށް ބުނެދޭންޖެހޭނެއެވެ؛ ދިފާޢު ސާބިތުނުކުރެވޭނަމަ ބަދަލު ނަގައިނުދިނުމަކީ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25–26)
4. މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމުން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާއިން ހުއްދަކުރާ މިންގަނޑަށް ނުފޯރާނެ ކަމާއި، ޤާނޫނީ ގޯހެއް، ޙައްޤުތައް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ އިންޞާފަށް ހުރަސްއެޅުމެއް ބުނާނަމަ އެކަމުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ސާފުކޮށް ބުނަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 27، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/91)
5. ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޚިލާފުވީ ކޮން ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާކަން ބަޔާންނުކޮށް، ހަމައެކަނި ނިންމުން ޚިލާފު ކަމަށް ބުނުމަކީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް ކާފީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18، 23، 28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު)