އައްޑޫ ރީފް ފިޝަރީޒް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ރޯޔަލް ސަޕްލައި ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3374/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އުޅަނދު ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި އުޅަނދު ޙަވާލުކުރުން ބިނާވެފައިވަނީ ގަންނަ ފަރާތުން އިންޝުއަރެންސް ސެޓްފިކެޓް ދިނުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާއިރު، އުޅަނދު ޙަވާލުކުރުމުގެ އިލްތިޒާމް އުފަންނުވަނީސް ބާކީ އަގާއި އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ ދެއްކުމުގެ އިލްތިޒާމް ގަންނަ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އުފަންވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ކަންކަން ކުރަންވާނީ އެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމާއި، އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ހުރިހާ އިލްތިޒާމެއް އަދާކުރަން ފަށަންޖެހޭ ވަގުތަކަށް ނުވެދާނެއެވެ؛ އިލްތިޒާމްތަކުގެ ތަރުތީބެއް ނުވަތަ ވަކި ވަގުތެއް އައުމުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް އޮތްނަމަ، އެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވުމުގެ ކުރިން އެ އިލްތިޒާމް އަދާކުރުން ލާޒިމެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 9)
2. އެއްބަސްވުމުން ރޫޅާލުމުގެ ޤަޞްދުނެތި ބައިވެރިން އެއްބަސްވުމާއިގެން ކުރިއަށްދާން ބޭނުންވާ ޙާލަތުގައި، އެޑްވާންސްގެ ގޮތުގައި (ޢަރަބޫނު) ދައްކާ ފައިސާއަކީ މުދަލުގެ އަގާ ވަކިން ޖޫރިމަނާއެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނޫން ކަމާއި، އެ ފައިސާ ވިއްކާ ފަރާތަށް ދޫނުވެ އޮންނާނީ ގަންނަ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން އެއްބަސްވުން ރޫޅާލެވޭ ޙާލަތުގައެވެ. (ޕެރ. 15)
3. އެއްބަސްވުމުގައި ތަޞައްވުރުކޮށްފައިވަނީ މުދާ ޙަވާލުކުރުމަށްފަހު ބާކީ އަގު ދައްކާ ގޮތަށްނަމަ، ސަބަބަކީ ކޮންމެ ކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް މުދާ ޙަވާލުކުރުމުގެ އިލްތިޒާމް އުފަންނުވަނީސް ބާކީ އަގު ދެއްކުމުގެ އިލްތިޒާމާއި އަގު ނުދެއްކުމުން އަރާ ޖޫރިމަނާގެ އިލްތިޒާމް އުފަންނުވެއެވެ. (ޕެރ. 18–20)
4. އަދާކުރަން ލާޒިމްވާ އިލްތިޒާމެއް އުފަންނުވާނަމަ، އެ އިލްތިޒާމަށް ޢަމަލުކުރުން އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރެވޭނެ ތަނެއް ނޯންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 21)
5. އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓުމުގެ ތެރޭގައި ބައިވެރިންނަށް ޙައްލުނުކުރެވޭ ޚިލާފެއް އޮތްނަމަ (މިސާލަކަށް އިންޝުއަރެންސަށް ބޭނުންވާ ލިޔުންތައް ނުދިނުން ނުވަތަ ސެޓްފިކެޓް ޙަވާލުނުކުރުން)، އެ ކަންކަން ތަންފީޛުކޮށްދިނުމަށް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުނުވާ ފަރާތުން ކޯޓަށް އެދިދާނެ ނަމަވެސް، އެ ކަންކަން ވުމުގެ ކުރިން މުދަލުގެ އަގު ހޯދުމުގެ ފަރުވާ ނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• އިބްނު ޤުދާމާ، المغني مع الشرح الكبير 4/289 (ބައިޢުލް ޢަރަބޫނު)