ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަބްދުﷲ ހައިޝަމް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ޝަޚްޞު އޮޅުވާލުމުގެ ކުށް ސާބިތުވެ، 72 ދުވަސް ޖަލަށް (ބަންދު މުއްދަތު އުނިކޮށް 47 ދުވަސް) އަދި 60,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާ (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަޚްސު އޮޅުވާލުން

ދަށު ކޯޓު: ދ. ކުޑަހުވަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 85/M8C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފޭސްބުކްގައި އެހެން މީހެއްގެ ނަމާއި ފޮޓޯ ބޭނުންކޮށް ފޭކް އައިޑީއެއް ހަދައިގެން ޝަޚްޞު އޮޅުވާލިކަމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއްތޯ؛ ފުލުހުން ތައްޔާރުކުރި ފޮޓޯ ރިޕޯޓަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެއްކެއްތޯ އަދި ސިއްރު ހެކިވެރިއެއްގެ ސިއްރުކަން ގެއްލޭގޮތަށް ޙުކުމް ލިޔުމުގެ ޙުކުމް.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް، މަޝްހޫރު ފަރާތެއްގެ ނަމާއި ފޮޓޯ ބޭނުންކޮށް ފޭސްބުކް އައިޑީއެއް ހަދައި، އެކި އަންހެން ކުދިންނާ ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅި ބަރަހަނާ ފޮޓޯ ހޯދިކަމަށް ޝަޚްޞު އޮޅުވާލުމުގެ ދަޢުވާއާއި، ފޯނާއި ލެޕްޓޮޕުން އޮރިޔާން ފޮޓޯ ފެނުނުކަމަށް އޮރިޔާން ކާޑު ގެންގުޅުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ދ. ކުޑަހުވަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ދެ ދަޢުވާވެސް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމިއެވެ. ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އިސްތިއުނާފުކުރީ ޝަޚްޞު އޮޅުވާލުމުގެ ދަޢުވާ އެކަނިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ ހެކިބަސް ލިބިފައިވާއިރު ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ފުލުހުންގެ ފޮޓޯ ރިޕޯޓު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ހެއްކެއްކަމަށް ނިންމުމާއި ސިއްރު ހެކިވެރިއެއްގެ ސިއްރުކަން ގެއްލުވުން ރަނގަޅު ނޫންކަމަށެވެ. ދިފާޢުގައި ބުނީ ސިއްރު ހެކިބަސް ނެގޭނީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި ކަމަށާއި، ދެވަނަ އަދި ތިންވަނަ ނުކުތާއަކީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާ ނޫންކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަޣުލަބިއްޔަތު (ނިޔާޒް، ފައިޞަލް) ދެކެވުނީ ސިއްރު ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަހާއި ފޯނު/ލެޕްޓޮޕުގެ ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުތަކާއި ފޮޓޯ ރިޕޯޓުތައް ގުޅިގެން ޢަމަލު ސާބިތުވާކަމަށާއި، ނަތީޖާއަށް ފަރުވާލެއްނެތި ކުރިކަން ސާބިތުވާތީ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށެވެ؛ އަދަބު 4 މަހާއި 24 ދުވަސް ދެބައިކޮށް ބައެއް ޖޫރިމަނާއަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ. ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު ޚިލާފު ރައުޔުގައި ދެކެވުނީ އައިޑީ ބޭނުންކުރީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްކަން ގުޅުވާލެވޭ ފާލަމެއް ނެތީތީ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ނުގެންނަންވާނެކަމަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަޢުވާއަށް މުއްތަހަމު އިންކާރުކުރާނަމަ ކުށާ ގުޅޭ ހުރިހާ ވަޤާއިޢުތަކާއި ކުށުގެ މާއްދީ އަދި މަޢުނަވީ ރުކުނުގެ ހުރިހާ އުންޞުރެއް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންގަނޑަށް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ ދައުލަތުންނެވެ [ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔު].
2. ޝަޚްޞު އޮޅުވާލުމުގެ ކުށަކީ ވަކި ބާވަތެއްގެ ހެކި ނުވަތަ ވަކި ނިޞާބެއް ޝަރީޢަތުން ލާޒިމުކުރާ ކުށެއް ނޫންކަމުން، ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ހުރިހާ ހެކި ޤަރީނާއަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންގަނޑަށް ސާބިތުވޭތޯ ބަލަންވާނެއެވެ [ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔު].
3. ޝަޚްޞު އޮޅުވާލުމުގެ ކުށުގެ ޢަމަލަކީ 'އެހެން މީހެއްގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދެއްކުމެވެ'؛ ކުށުގެ ނިޔަތަކީ ޤާނޫނުގައިވާ ނަތީޖާތަކަށް (އެހެން މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބުން ނުވަތަ ޙައްޤުނޫން މަންފާއެއް ލިބުން) ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓައި (recklessness) އެ ޢަމަލު ކުރުމެވެ [އަޣުލަބިއްޔަތު].
4. ކާކުކަން ނޭނގޭގޮތަށް ޝަރީޢަތަށް ހެކިބަސް ނެގިދާނެއެވެ؛ ސިއްރު ހެކިވެރިއެއްގެ ހެކިބަހާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ސުވާލެއް ނުކޮށް ހެކިބަހަށް ރައްދެއް ނުދީފިނަމަ، އެ ހެކިބަސް އެހެން ކިތާބީ/އިލެކްޓްރޯނިކް ހެކިތަކާ ގުޅޭނަމަ އޭގެ ތެދުކަމަށް ބުރަދަން ދެވޭނެއެވެ [އަޣުލަބިއްޔަތު].
5. ފުލުހުންނަށް ހިއްސާކުރެވުނު ސްކްރީންޝޮޓްތައް ތަޙްޤީޤުކޮށް ފުލުހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ތެރެއިން ތައްޔާރުކުރާ ފޮޓޯ ރިޕޯޓަކީ މަޖުބޫރުކޮށްގެން ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެއްކެއް ނޫނެވެ [ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔު].
6. ސިއްރު ހެކިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހެކިބަސް ނެގުމަށްފަހު ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައިވެސް އެފަރާތަކީ ކާކުކަން ނޭނގޭނެ ގޮތަށް ފާހަގަކުރަންވާނެއެވެ؛ އެ ފަރާތުގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނުގައިވާ ކާކުކަން ޙުކުމުގައި ހާމަކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މާއްދާގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ [ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔު].
7. އަދަބު ކަނޑައަޅާއިރު ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭނީ ކުރި ކުށަށެވެ؛ އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތްތަކުގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ހަމައެކަނި ކުށްކުރި ފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ދުރާލައި ރާވައިގެން ހިންގާ ކުށެއްގައި ހަމައެކަނި ޖޫރިމަނާ ނުވަތަ ގޭބަންދު އެކަށީގެން ނުވާނެ ނަމަވެސް، ޙާލަތަށް ބަލައި އަދަބުގެ ބައެއް ޖަލަށާއި ބައެއް ޖޫރިމަނާއަށް ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ (ޕެރ. 65) [އަޣުލަބިއްޔަތު].
8. ޖޫރިމަނާގެ އަދަބަކީ ޖޫރިމަނާ ދެއްކޭނެ ވަޞީލަތްތައް ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާ އަދަބެކެވެ؛ ޖަލު މުއްދަތު ޖޫރިމަނާއަށް ބަދަލުކުރާއިރު ޖޫރިމަނާގެ ޢަދަދު، ޖަލު މުއްދަތުގައި ޖެހޭ އާމްދަނީގެ ޢަދަދުން ބޮޑު ޢަދަދަކަށް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ؛ ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ރުކުނަށްވުރެ އިތުރަށް ސާބިތުވެފައި ނުވާނަމަ އަސާސީ މިންގަނޑު މަތިނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ތަޙްޤީޤު ބަންދާއި ޙުކުމަށް ކުރިން ބަންދުގައި ހުރި މުއްދަތު އަދަބުން އުނިކުރަންވާނެއެވެ [އަޣުލަބިއްޔަތު].

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) (ލިޔުމުގައި ޑިޖިޓް އޮޅި '53' ގޮތަށް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ (ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާ ހެކި) (ލިޔުމުގައި '53' ގޮތަށް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 244 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައި '311' ގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ ޝަޚްޞު އޮޅުވާލުމުގެ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '233' ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ) ގޮތަށް؛ ޑިޖިޓް އޮޅިފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ ފަރުވާކުޑަ ޢަމަލުގެ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '31 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1002 ވަނަ މާއްދާ (އަދަބުގެ ތާވަލު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1005 ވަނަ މާއްދާ (ތަފާތު އަދަބު އެއްހަމަކުރާ ތާވަލު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ ކުށްތައް ދަރަޖަކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '310 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2)' ގޮތަށް؛ ޑިޖިޓް އޮޅިފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ އަދަބުގެ މިންގަނޑަށް ބަދަލުގެނައުމާބެހޭ ބާބު (ލިޔުމުގައި ނަންބަރު އޮޅިފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާތަކުގެ މާނަ ބަޔާންކުރާ މާއްދާ، އަދި ހެކި ހާމަނުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '323' ވަނަ މާއްދާ؛ ޑިޖިޓް އޮޅިފައި)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/R-SC-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) – ކުށް ސާބިތުވުމުން ބަންދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 'ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު' (ލިޔުމުގައި ނަންބަރު '23/3233' ގޮތަށް)
• ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/163
• ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/286