ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝިމާޒް އަޙްމަދު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 1187/Cr-C/2010

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސައިކަލުން ޖެހި މީހަކު ނިޔާވި މައްސަލައެއްގައި، ހާދިސާ ލޮލަށް ފެނުނު ކަމަށް ބުނާ ދެ ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަހާއި އެހެން ހެކިތަކުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިންޖީނުލީ އުޅަނދު ނުރައްކާތެރިކޮށް ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކޮށް ދުއްވިކަން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވޭތޯ، އަދި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިންޖީނުލީ އުޅަނދެއް ނުރައްކާތެރިކޮށް ދުއްވުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ޖެހުނުކަމާއި ނިޔާވުމުގެ އިތުރުން، އެންމެ މުހިންމު ގޮތެއްގައި ސާބިތުކުރަންޖެހެނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އުޅަނދު ދުއްވާފައިވަނީ ބާރު ސްޕީޑެއްގައި ނުވަތަ ހުއްދަ ސްޕީޑަށްވުރެ ބާރަށް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރިކޮށް، ނުވަތަ ހިނގާބިނގާ އުޅޭ މީހުންނަށް ބަލަންވާ މިންވަރަށް ނުބަލައި ފަރުވާކުޑަކޮށްކަމެވެ؛ އެކްސިޑެންޓް ހިނގިކަމާއި ނިޔާވުން ސާބިތުވުމުން އެކަނި ދަޢުވާ ސާބިތެއް ނުވެއެވެ.
2. ހާދިސާ ފެނުނުކަން ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ހެކިވެރިއަކު، ޖެހުނުތަން ފެނުނުކަމަށް އޭނާ ބުނުމުގެ ކުރިން އެއީ ފެނުނު މަންޒަރެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގެން ދައުލަތުން ސުވާލުކުރުމަކީ ހެކިވެރިޔާ ލީޑްކުރުމެވެ؛ އެގޮތަށް ބައްޓަންކުރާ ސުވާލުތަކަށް ދޭ ހެކިބަހުގައި އުނިކަމާއި ޢައިބު ހުންނާނެއެވެ.
3. ހެކިވެރިޔާ "ބާރަށް" ކަމަށް ބުނުމުގެ މާނަ ހެކިވެރިޔާ ދިން ތަފްޞީލުން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ؛ ބްރޭކް ނުކުރެވި ޖެހުނު ކަމަށް ބުނުމުން، ކިހާ ދުރުމިނަކުން ބްރޭކް ކުރަން މަސައްކަތްކުރިކަމާއި ޖެހުނު ސަބަބު (ކުއްލިއަކަށް މީހަކު ކުރިއަށް އެރުމާއި ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވުމާ ދެމެދު) ހެކިންނާއި އެކްސްޕާޓެއްގެ ހެކިބަހުން ދެނެނުގަނެވޭނަމަ ނުރައްކާތެރިކޮށް ދުއްވިކަން އެއިން ސާބިތެއް ނުވެއެވެ.
4. އެކްސްޕާޓެއްގެ ގޮތުގައި ހާޒިރުނުކުރާ، އެކަމުގެ ޢިލްމު ނުވަތަ ތަޖުރިބާ ހުރިކަން ނޭނގޭ ހެކިވެރިއަކު އުޅަނދުގެ ސްޕީޑް ކިލޯމީޓަރުން ލަފާކޮށް ދޭ ބަސް އަކީ ރަޢުޔެކެވެ؛ އަދި ތަޙުޤީޤަށް ދިން ބަޔާނާ ދިމާއިދިކޮޅަށް، ހާދިސާގެ ނަތީޖާ (މީހަކު ނިޔާވިކަން) އެނގުމަށްފަހު އެ ނަތީޖާއާ ގުޅުވައިލެވޭ ގޮތަށް ދޭ ހެކިބަހަކީ ނުރަނގަޅު ނުފޫޒާއި އަސަރު ފޯރާފައިވާ ހެކިބަހެއް ކަމުގައި ބަލައި، އެއަށް ބުރަދަން ނުދެވޭނެއެވެ.
5. ހުވައެއްގެ މަތީގައި ޝަރީޢަތުގައި ދޭ ހެކިބަސް އާންމު އުޞޫލުން ބަލަންވާނީ ޞައްޙަ ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ނަމަވެސް، ތަޙުޤީޤަށް ދިން ބަޔާނުގައި މައިގަނޑު ވާޤިޢާއެއް ނުފެންނަކަމަށް ބުނެފައި ޝަރީޢަތުގައި އެކަން ފެނުނުކަމަށް ބުނާ ޙާލަތުގައި އެ ހެކިބަހާމެދު ސުވާލު އުފެދި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރުމުގައި ސަމާލުވާންޖެހޭނެއެވެ؛ އަދި އެކަން އެހެން ހެކިތަކުން ދެނެގަނެވެން އޮތްތޯ ބެލުން މުހިންމެވެ.
6. ހެކިތައް ޖުމްލަކޮށް ބެލުމުންވެސް ވަކި ނަތީޖާއެއް ނެރެވޭފަދަ ސާފު ހެކި ނެތްނަމަ، ނިޔާވުން އެކްސިޑެންޓާ ގުޅިގެން ކަމުގައި ވިޔަސް، ނުރައްކާތެރިކޮށް ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކޮށް ދުއްވިކަން ސާބިތު ނުވާތީ، ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަށް ބަދަލު ނުގެނެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2009 (އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) (އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުކުރުން؛ ލިޔުމުގައި ނަންބަރު އަނބުރާފައިވާތީ "53" ކަމަށް ފެނެއެވެ)