މުޙައްމަދު ނަޞީރު ވ. ޢަލީ ހާޝިމް

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި / ފައިދާގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމަށް އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި (އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުން ދޭހަވާ ގޮތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 433/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިންވެސްޓްމަންޓް އެގްރީމަންޓެއްގެ ދަށުން ވަޢުދުވި 'އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިދާ' (ފައިދާގެ 50% ނުވަތަ މަހަކު އެންމެ ދަށްވެގެން 2,000 ޑޮލަރު) ނަގައިނުދެވޭނެ ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމީ އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާތަކާއި ޕަރސަނަލް ގެރެންޓީއާ ޚިލާފަށްތޯ، އަދި ކުންފުންޏަށް ފައިދާ ނުވާކަން ޝަފަހީ ހެކިބަހުން ކަނޑައެޅުން ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ އެއްވެސް ބަޔަކާމެދު އިސްތިއުނާފު ނުކުރާނަމަ، އެބަޔާމެދު ހައިކޯޓުގައި ގޮތެއް ނުނިންމޭނެ؛ ހައިކޯޓުގެ ބެލުން ހަނިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރެވުނު ބަޔަށެވެ (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ ރައުޔު).
2. ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއަކީ ފުރިހަމަ ޢަދަދަކުން ކުރިއަށް ކަނޑައެޅޭނެ އެއްޗެއް ނޫންކަމާއި ޝަރުޢީ ހަމައަކީ ފައިދާއާއި ގެއްލުން ހިއްސާކުރުން ކަމުން، ފައިދާ ބަހާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ފައިދާ ކިތަންމެ މަދުވިޔަސް ކޮންމެ މަހަކު ކަނޑައެޅިގެންވާ އެންމެ ދަށު ޢަދަދެއް ދޭން އޮތް ޝަރުޠު ކޯޓުން ތަންފީޛެއް ނުކުރޭ؛ ޢަމަލުކުރެވޭނީ ފައިދާގެ ނިސްބަތް ދިނުމަށް އޮތް ބަޔަށެވެ (އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު).
3. ޔޫއެސް ޑޮލަރުން ދިނުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ފައިސާ ކޯޓުން އެ ފައިސާއިން ނަގައި ނުދެވޭނެ؛ އެފަދަ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭނީ ދިވެހި ރުފިޔާއިންނެވެ (އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު؛ މަނިޓަރީ ޤަވާޢިދު).
4. ކުންފުންޏެއްގެ ހިއްސާދާރަކަށް އެކުންފުނީގެ މާލީ ހިސާބުތައް ލިބިދެވިފައިވާނެ ކަމަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭތީ، އޭނާއަށް ލިބުނު ފައިދާގެ މިންވަރު ކަނޑައަޅަންވާނީ އެ ހިސާބުތަކަށް ބަލައިގެން ކަމާއި، އޭނާ ހިސާބުތައް ހުށަނޭޅިނަމަ ކޯޓުން އެ ހިސާބުތައް ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ (އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު).
5. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ފައިދާގެ މިންވަރު ދެނެގަނެވޭނީ ކުންފުނީގެ ބޯޑުން ހިއްސާއަށް ބަހަން ނިންމި ފައިދާ/ޑިވިޑެންޑާއި ހިއްސާދާރުގެ ނިސްބަތް ބެލުމުން ކަމުން، އެ ކަންކަމަކީ ދަށު ކޯޓުން އަލުން ބަލަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެކެވެ (އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު).
6. ޤާނޫނުން ލިޔުމުން ބެލެހެއްޓުން ލާޒިމުކުރާ ކުންފުނީގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދުގެ ތަފްޞީލާ ގުޅޭ ކަމެއްގައި، ކިތާބީ ހެއްކެއް ނެތި ހަމައެކަނި ޝަފަހީ ހެކިބަހަށް ބިނާކޮށް ކުންފުންޏަށް ފައިދާވިތޯ ކަނޑައެޅިދާނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތް؛ އަދި ފައިދާ ނުވާކަމުގެ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (onus probandi) އޮންނަނީ އެ ދިފާޢު ކުރިމަތިކުރާ ހިއްސާދާރުގެ މައްޗަށެވެ (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ އަޤައްލިއްޔަތުގެ ރައުޔު).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) - މާއްދާއެއްގެ (ނ) (ފައިލުގައި ނަންބަރު ހަލަބޮލިވެފައި)
• ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުން އޮތުން ލާޒިމުކުރާ ކަމެއްގައި ހެއްކަކީ އެ ލިޔުން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު - ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމާބެހޭ މާއްދާތައް (މާއްދާ ނަންބަރުތައް ފައިލުގައި ހަލަބޮލި)
• މަނިޓަރީ ޤަވާޢިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާ