ޢަލީ ޢުމަރު ވ. ޢަބްދުﷲ ޖާބިރު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ކ. ކާށިދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 07/H1C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ގޯތި ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމާ ގުޅޭ މައްސަލައެއްގައި، ދަޢުވާ ފޯމާއި ހެކި ނެތުމާއި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ޙާޟިރުކުރުމާއި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް ޙާޟިރުނުވުމާއި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ސިޓީތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރުމުގެ ސަބަބުން މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުވާންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެގޮތުގެ ޤަވާއިދުގެ ދަށުން، ޖިނާއީ ނޫން މައްސަލައެއްގައި ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ލިބި މަޤްބޫލު ޢުޛުރެއް ނެތި ޙާޟިރުނުވާ މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ޙާޟިރުކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވާއިރު، އެ އަމުރު ނެރުމުގައި ކުރިން އަމުރު ފޮނުވުމުން ޙާޟިރުނުވުމާއި ފިލާފާނެ މީހެއްކަމަށް ބެލެވުމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 18)
2. ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރެވިފައިވަނީ އެ މީހާ ދިރިނޫޅޭ އެޑްރެހެއްގައި ކަމަށްވެ، އަމުރު އޭނާއަށް ރައްދުވެފައިވާކަން ނޭނގޭނަމަ، އަމުރަށް ޙާޟިރުނުވާ މީހެއްކަމަށް ބުނެ ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ޙާޟިރުކުރުމަށް ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 20)
3. ނަމަވެސް، ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ޙާޟިރުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ސަބަބުން ޙުކުމް ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދައްކާފައި ނުވާނަމަ، އެ އިޖުރާއަތުގެ ސަބަބުން އެކަނި ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 21)
4. ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ބަދަލުގައި އެހެން މީހަކު ދަށުކޯޓަށް ޙާޟިރުވެ ބަޔާން ދީފައިވާނަމަ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް ޙާޟިރުނުވިކަމަށް ބުނެ ކުރާ ޝަކުވާއަކަށް ބިނާކުރެވޭނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 17)
5. ކޮންޓްރެކްޓުގެ ކޮން ޝަރުޠަކާ އަނެއް ފަރާތް ޚިލާފުވީކަން ސާފުކޮށް ދައްކާފައި ނުވާނަމަ، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތުގައި ޢަމަލުކުރުމުގެ ޒިންމާއަށް ޙަވާލާދީ ކުރާ ބަހުޘެއް ޤަބޫލު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22، 23)
6. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ސިޓީތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށް ބުނާނަމަ، އުފައްދަން ބޭނުންވާ ބަހުޘަކީ ކޮބައިކަމާއި، ސާބިތުކުރަން ބޭނުންވާ ކަމާއި ޙާޟިރުކުރަންޖެހޭ ހެކިންނާއި، އެކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުން އަންނާނެ ނަތީޖާ ސާފުކޮށް ބުނެދޭން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 27)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެގޮތުގެ ޤަވާއިދުގެ 6، 10، 17 (ށ)، 28، 29 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާ