ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު އިބްރާހީމް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 1255/Cr-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގިކަމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަކީ ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ކުރި ޙުކުމެއްތޯ؛ އަދި ހަމައެކަނި ކުއްޖާގެ ބަޔާނާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ކުރީގެ ކުށުގެ ރިކޯޑުން ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ރަށަކަށް އަރުވާލެވިފައި ހުރިއިރު ކުޑަކުއްޖަކާ އެއް ކޮޓަރީގައި ނިދަމުން ގާތްގަނޑަކަށް ދިގު މުއްދަތެއްގައި ކުއްޖާއާ ޖިންސީ ގޮތުން ބެހުނުކަމަށާއި އޮރިޔާން ފޮޓޯ ދެއްކިކަމަށް ބުނެ ދައުލަތުން ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ކުށް ކުރިކަން ނޭނގޭތީއާއި ކުއްޖާގެ ބަސް ވަރުގަދަކުރާ އިތުރު ހެއްކެއް ނުވަތަ ޤަރީނާއެއް ނެތުމުން، ހަމައެކަނި ކުއްޖާގެ ބަހަކީ ކުށް ސާބިތުކުރަން ފުދޭ ހެއްކެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިންގެ ހެކިބަހަށް ރަނގަޅަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 (މ) ގެ ދަށުން ކުރީގެ ކުށުގެ ރިކޯޑަކީ ހެއްކެއްކަމަށް ވާއިރު އެއަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކުއްޖާގެ ބަޔާން އަޅާކިޔާނެ އެހެން ބަޔާނެއް ނެތުމާއި ހެކިންގެ ބަޔާންތަކުގައި ބޮޑެތި ފުށުއެރުންތައް ހުރުމުން ކުއްޖާގެ ބަސް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށާއި، ކުށުގެ ރިކޯޑު އެކަނި ދަޢުވާ ސާބިތުކުރަން ނުފުދޭތީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރާކަށް ނުޖެހޭ ކަމަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ކުށްތައް ހަމައެކަނި ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުމުގެ މައްޗަށް ސާބިތުކުރެވޭނީ، އެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހަކަށް ވާނަމައެވެ.
2. ކުއްޖާގެ ހެކިބަހަށް އެކަނި ރިޢާޔަތްކޮށް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރެވޭނީ، ކުއްޖާ ފުރަތަމަ ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުމާއި ފަހުން އެކި ފަރާތްތަކަށް ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުން އެއްގޮތްވެ، އޭގައި ފުށުއެރުންތަކެއް ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވޭނަމައެވެ؛ ކުއްޖާ ހާދިސާ ކިޔައިދިން އެހެން ފަރާތްތަކުގެ ބަޔާން ނެތްނަމަ ކުއްޖާގެ ބަސް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ބެލޭނެ ގޮތެއް ނެތެވެ.
3. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު ވުޖޫދަށް އައުމުގެ ކުރިންވެސް ފަހުންވެސް ފަނޑިޔާރުން ބަލާ މިންގަނޑަކީ، ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން ހުރިހާ މަޙައްލެއްގައި އެއްގޮތްތޯ، އެތެރެ ފުށުންނާއި ބޭރު ފުށުން އެއްގޮތްތޯ، އަދި ހުށަހެޅޭ ހެކިތައް އެކަތި އަނެއްކައްޗާ ގުޅުން ހުރިތޯ ބެލުމެވެ.
4. ހެކިވެރިއެއްގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނާއި ޝަރީޢަތުގެ ހެކިބަހާ ދެމެދު ޝައްކު އުފެދޭ ފުށުއެރުންތައް ހުރިނަމަ، ނުވަތަ ހެކިބަސް ކުއްޖާގެ ބަޔާނާ ނުގުޅޭނަމަ، އެ ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ނުދެވޭނެއެވެ.
5. ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްސަދަކީ އެ މާއްދާގައި ލިސްޓުކޮށްފައިވާ ހެކިތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެއްކެއް ލިބިފައިވާތީ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމެއް ނޫނެވެ. ކުށުގެ ރިކޯޑަކީ (character evidence) އެހެން ހެކި ހުންނަ ޙާލަތުގައި ދަޢުވާ ވަރުގަދަކޮށްދޭ ހެއްކެއް ކަމަށާއި، އިތުރު ހެއްކެއް ނެތި ހަމައެކަނި ކުށުގެ ރިކޯޑަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތު ނުކުރެވޭނެއެވެ.
6. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ ގޮތަށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ދައުލަތުން ހެކި ހުށަނާޅާނަމަ ކުށް ސާބިތު ނުވާނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ (13 (މ) ހިމެނޭ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2012-204/Cr
• ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2013-270/Cr