Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2021/HC-B12/43 · 30 އޮގަސްޓް 2021 · ބަންދު އަމުރު މުރާޖަޢާކޮށް ގޮތެއް ނިންމުން

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުން ދޫކުރި ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ސ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު S2C/2021/37

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި ސަބަބުތައް ދެމިއޮއްވައި، ބަންދުގައިވާ މީހާއަށް ބޭސްފަރުވާ ލިބޭކަން ކަށަވަރުނުވުމާއި، ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުން ކޯޓު އަމުރަށް ޢަމަލުނުކުރުމާއި، މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްއިން ޝަރީޢަތަށް ޙާޟިރުނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަންދު މުރާޖަޢާގައި މުއްތަހަމުން ދޫކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ނިންމާނަމަ ފަނޑިޔާރު ސަބަބު ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެއެވެ؛ ކޮންމެ 30 ދުވަހަކުން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރަނީ އިތުރަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބު އޮތްތޯ ބެލުމަށް ކަމާއި، ސަބަބު ނެތްނަމަ 30 ދުވަސް ހަމަވުމުގެ ކުރިންވެސް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް އަމުރު ބާޠިލުކުރަން ހުށަހެޅޭނެ ކަމާއި، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތެއް ނެތްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ބުރަވެވިއްޖެނަމަ ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19)
  2. އެއްވެސް މުއައްސަސާއެއް ކޯޓު އަމުރަކަށް ޢަމަލުނުކުރުމުން އެ މުއައްސަސާ ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ ގޮތުން، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ މީހަކު ދޫކޮށްލުމަކީ ކޯޓަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 20-21)
  3. ބަންދު މުރާޖަޢާގައި ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ބޭސްފަރުވާ ލިބިނުދޭކަމަށް ޝަކުވާކޮށްފިނަމަ ފަނޑިޔާރު ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތް ސާފުކުރަންޖެހޭނެ ކަމާއި، އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަމެއް އޮތްކަމަށް ބުރަވެވިއްޖެނަމަ ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދުގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް އިޞްލާޙުކުރަން އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް އެފަދަ ޝަކުވާ ބަލަންވާނީ ޤަވާޢިދުގައިވާ ގޮތަށް ކަމުން، ބޭސް ދިންކަމުގެ ރެކޯޑް ހުށަހެޅުމަށްފަހު ކޮންމެ އިޖުރާއީ ނުކުތާއަކާ ގުޅިގެން ވަކި ތަޙްޤީޤެއް ހިންގުމަކީ ފަނޑިޔާރުންގެ ދައުރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23-25)
  4. ބަންދުކޮށްފައިވާ މަރުކަޒުން މީހާ ކޯޓަށް 'ހާޟިރުކޮށް ނުދިނުމާއި' ހާޟިރުކޮށް 'ދެވެން ނެތުމާއި' ދެމެދު ތަފާތު އެބައޮތެވެ؛ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކުގައި (އެހެން ރަށެއްގެ ކޯޓަށް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްއަށް ޙާޟިރުކުރަން އުޒުރުވެރިވުން ފަދަ) އޯޑިއޯ/ވީޑިއޯ މެދުވެރިކޮށް ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޤާނޫނުން ދެއްވައި، މުއްތަހަމު ސަބަބެއް ބަޔާންނުކޮށް ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންއަށް އިޢުތިރާޟްކުރާ ޙާލަތުގައި، ޙާޟިރުނުކުރިކަމަށް ބުނެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި ސަބަބުތައް ދެމިއޮއްވައި ދޫކޮށްލުމަށް ޤާނޫނު ތަނެއް ނުދެއެވެ. (ޕެރ. 26-30)
  5. ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ މައްޗަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރެވިދާނެތޯ ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ އެ ކޮމިޝަން ބައިވެރިވާ މައްސަލައެއްގައި ކަމާއި، އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައި ނުވާ ނުކުތާއަކާ މެދު ގޮތެއް ނުކަނޑައަޅައެވެ. (ޕެރ. 32)
  6. (ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ތާއީދީ ރައުޔު) ބަންދުގައިވާ މީހާ ބަލަހައްޓާ ފަރާތްތަކުން ކަނޑައެޅިގެން ޤަޞްދުގައި ބޭސްފަރުވާ ނުދޭނަމަ އެއީ ބަންދާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 36)
  7. (ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ތާއީދީ ރައުޔު) މަޤްބޫލު ސަބަބަކާ ހުރެ (ކޮވިޑް ފުރުން މަނާކުރުން ނުވަތަ ބަޖެޓް ނެތުން ހިމެނޭ) ބަންދުގައިވާ މީހާ ޙާޟިރުނުކުރެވި ޝަރީޢަތް ލަސްވާނަމަ، ހައްލު ފޯރުކޮށްދީފައިވަނީ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 180 ވަނަ މާއްދާގައި ކަމާއި، ފަނޑިޔާރު އިޚްތިޔާރުކުރަންވާނީ ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވައި ބަންދާ މެދު އެ މާއްދާގެ ދަށުން ގޮތެއް ނިންމުން ކަމާއި، ޙާޟިރުކުރުމުގެ ދަތިތަކާ ހުރެ ޝަރީޢަތް ނުހިންގޭތީ ދޫކޮށްލުމުގެ ފުރުޞަތު އެ ގަވާއިދުގައި ނެތެވެ. (ޕެރ. 40-43، 49)
  8. (ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ތާއީދީ ރައުޔު) އިބްތިދާއީ މަރުޙަލާއަށް ފަހު ހެކިބަސް ނެގުމާއި ޙުކުމް އިއްވުމުގެ މަރުޙަލާ ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިން މެދުވެރިކޮށް ނުހިންގުމަށް އެދުމަކީ މުއްތަހަމަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެއް ކަމުން އެ އިޢުތިރާޟުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނުގެ ރޫޙެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް މިނިވަންކަން ގެއްލުމާ މެދު ޝަކުވާކުރާނަމަ އިޢުތިރާޟުގެ މަޤްބޫލު ސަބަބު ޝަރީޢަތަށް ބުނެދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 48)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.