މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ވ. ހާރޕް މޯލްޑިވްސް އަދި ސުހްރާބު ޢަބްދުﷲ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި

ދަށު ކޯޓު: ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 51/B12C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުންފުންޏަކާއި އޭގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅި ފައިސާ ހޯދުމުގެ ދަޢުވާއެއް، ކުންފުނި ތަމްސީލުނުކޮށް އަދި ކުންފުނީގެ ބަހެއް ނެތި، ހަމައެކަނި ޑިރެކްޓަރުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރެވުނު މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި ނިންމިދާނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވިފައިވާ ކުންފުންޏަކީ މެންބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ، ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ، ޤާނޫނީ ގޮތުން އަމިއްލަ ޝަޚްޞެކެވެ. (ޕެރ. 11)
2. ޢާންމު އުޞޫލުގެ ގޮތުން ކުންފުންޏެއް ކޯޓުގައި ތަމްސީލުކުރެވޭނީ ޤާނޫނީ ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަ އޮތް ވަކީލަކަށެވެ؛ ނަމަވެސް ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދުން ލިބިދޭ އިސްތިސްނާތަކާއި، ކުންފުނީގެ މާލީ ޙާލަތު ފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ޢަދުލުއިންސާފުގެ ބޭނުމަށް ޑިރެކްޓަރުންނަށް ތަމްސީލުކުރުން ހުއްދަކުރެވެއެވެ. (ޕެރ. 12)
3. ކުންފުންޏެއް ހިންގަންވާނީ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަކުންނެވެ؛ ކުންފުނި ހިންގުމުގެ ދައުރު އަދާކުރަނީ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑެވެ. (ޕެރ. 13)
4. މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ދަށުކޯޓުގައި ހިނގި މައްސަލައެއްގައި ޚަޞްމުން ތަމްސީލުކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ބަލަންޖެހެނީ މައްސަލަ ހުށަހެޅުނުއިރު ޢަމަލުކުރަމުންދިޔަ ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދަށެވެ. (ޕެރ. 14)
5. އެ ދުވަސްވަރު ޢަމަލުކުރި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ޗެއަރމަން، މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު، ބޯޑުގެ މަސްއޫލުވެރި މެންބަރެއް ނުވަތަ ކުންފުނި ހިންގުމާ ޙަވާލުވެހުރި ވެރިއަކަށް ކުންފުނި ތަމްސީލުކުރުމުގެ ޢާންމު އަހުލިއްޔަތު ލިބިގެންވެއެވެ؛ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީ ބޭނުންވަނީ ވަކީލަކު މެދުވެރިކޮށް ތަމްސީލުކުރާ ޙާލަތުގައެވެ. (ޕެރ. 15-16)
6. ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރިއަކީ ހަމައެކަނި ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރިއެވެ؛ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުން މެނުވީ ޙިއްޞާދާރުން ކުންފުނީގެ ދަރަންޏަށް ފަރުދީގޮތުން ޒިންމާ ނުވާނެއެވެ؛ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ޒިންމާކުރުވާ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ ޑިރެކްޓަރުން ކުންފުނީގެ މުޢާމަލާތްތަކަށް ފަރުދީގޮތުން ޒިންމާ ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 17)
7. ކުންފުންޏަކާއި ޑިރެކްޓަރެއްގެ މައްޗަށް ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއް ހަމައެކަނި ޑިރެކްޓަރުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ލިބޭ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި ނިންމިދާނެ ކަމަކަށް ނުދެކެމެވެ؛ ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރިއަށް ނެގި ފައިސާއެއްގެ ޚުޞޫމާތުގައި ކުންފުނީގެ ބަހެއް ނެތި ފައިސަލާކުރަނިވި ނިންމުމެއް ނިންމިދާނެ ކަމަކަށް ނުދެކެމެވެ؛ އެހެންކަމުން ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވެއެވެ. (ޕެރ. 18-20)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު — 'ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ބަދަލު ޤަބޫލުކުރުމާއި، ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ ހައިޞިއްޔަތުން ވަކާލާތުކުރުމަށް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ހާޒިރުވުމުގެ ގަވާއިދު' (178 ވަނަ މާއްދާ / (6) އަދި (9))
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 79 ވަނަ މާއްދާ (މި މައްސަލައަށް ނުހިންގޭކަމަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)