ޢަބްދުއްރަޙްމާން ރަފީޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (2 ގުނަކުރި ބައި ބާޠިލުކޮށް، އަދަބު 1 އަހަރުގެ ޖަލު އަދަބަށް އިޞްލާޙުކުރި)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، އަދަބު ލުއިކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 529/Cr-C/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު (02/2021) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އަދަބު މަތިކުރުމުގައި ކަނޑައެޅޭ އަދަބު 2 ގުނަކޮށްގެން އަދަބު ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތާ އެއްގޮތްވާ ކަމެއްތޯ، އަދި އަދަބު މަތިކުރި ސަބަބުތައް ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފުލުހެއްގެ ޙައިޞިއްޔަތުގައި ހުރި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 411 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްޖިންސުން ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ކުރުމުން، އެ ފަރާތް ކުށަށް އިޢުތިރާފުވިއެވެ. (ކަންހިނގި ގޮތުގެ ތަފްޞީލު ޢާއްމު ކުރެވިފައިވާ ރިޕޯޓުން އުނިކޮށްފައި)

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އިޢުތިރާފަށް 1 ދަރަޖަ ދަށްކުރުމަށްފަހު، އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލުގެ 6 (ހ) ގެ ދަށުން އަދަބު 2 ގުނަކޮށް 1 އަހަރާއި 2 މަހާއި 12 ދުވަހުގެ ޖަލު އަދަބު ކަނޑައެޅިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އަދަބު މަތިކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށާއި، ދައުލަތުން އެދިފައި ނުވާއިރު އުޞޫލުގެ 5 (ނ) އާ ޚިލާފަށް އަދަބު 2 ގުނަކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ގުނަކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ނުބައްދަލުވާ ކަމެއް ކަމުން އަދަބު ތާވަލުގެ ދަރަޖައިން މަތިކުރަންވީ ކަމަށާއި، ފަނޑިޔާރުގެ ތަޤްދީރީ އިޚްތިޔާރު ޤައިދުކުރެވިފައި ނުވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި އަދަބު ގުނަކުރުމެއް ނެތުމުން، އުޞޫލާއި ޤާނޫނު ފުށުއަރާއިރު ޤާނޫނު ދެމިއޮންނާތީ، 2 ގުނަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ތާވަލުގެ 2 ދަރަޖަ މަތިކުރަންޖެހޭތީ އަދަބު 1 އަހަރަށް އިޞްލާޙުކުރިއެވެ. އަދަބު މަތިކުރި ސަބަބުތަކަށް ކޯޓުން ތާއީދުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލަކާއި ޤާނޫނެއް ފުށުއަރާ ޙާލަތުގައި އަބަދުވެސް ދެމިއޮންނާނީ ޤާނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލު ކިޔަންވާނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި ބަޔާންކުރާ އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ ހަމަތަކާ ޚިލާފުނުވާ ގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 21)
2. ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1003 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ އަދަބުގެ މިންވަރަށްވުރެ 2 މިންވަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަތީ އަދަބެއް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވީނަމަވެސް، އެ މަތިކުރެވޭނީ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ ތާވަލުގެ ދަރަޖަތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ؛ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި އަދަބު ގުނަކުރާ ޙާލަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ އަދަބު ގުނަކޮށްގެން މަތިކުރުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 20، 22)
3. މީހަކަށް އަދަބެއް ދޭއިރު، ޤާނޫނުގައި ނެތް އަދަބެއް ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ މިންވަރަށްވުރެ އެހެން ގޮތަކުން މަތިކުރެވިގެން އަދަބު ދިނުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22)
4. ދަށު ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އޭރު އޮތް އުޞޫލުގައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ގޯހެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް ނަތީޖާ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާނަމަ އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން އެ ބައި އިޞްލާޙުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 21، 23)
5. ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގި ފަރާތަކީ އިސްލާމްދީނާއި ޤާނޫނު ނެގެހެއްޓުމަށް ހުވާކޮށްގެން ހުރި ފުލުހެއްކަމާއި، ކުށުގެ ބާވަތާއި، މުޖުތަމަޢު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޟަރޫރަތް ފަދަ ސަބަބުތަކަށް ބަލައި ދަށު ކޯޓުން އަދަބު މަތިކުރުމަށް ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދޭ އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުންކުރުމަކީ ގޯހެއް ނޫނެވެ؛ އިޞްލާޙުކުރަންޖެހެނީ ހަމައެކަނި ގުނަކުރި ކުރުމެވެ. (ޕެރ. 23)
6. ޖިނާޔަތުގެ 5 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއްގެ އަސާސީ މިންގަނޑު (9 މަހާއި 18 ދުވަސް) ކުށަށް އިޢުތިރާފުވުމުން 1106 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން 1 ދަރަޖަ ދަށްކުރުމަށްފަހު، ތާވަލުގެ މަތިން 2 ދަރަޖަ މަތިކުރުމުން އަންނަ އަދަބަކީ 1 އަހަރުގެ ޖަލު އަދަބެވެ؛ ބަންދުގައި ހޭދަކުރި މުއްދަތު އިޞްލާޙުކުރެވުނު އަދަބުން އުނިކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19، 24، 25)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 411 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު އަދި (ށ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1100 ވަނަ ބާބު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1002 ވަނަ މާއްދާ (ހ) (އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ ތާވަލު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1003 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1106 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 02/2021 (ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 186 ވަނަ މާއްދާ