މުޙައްމަދު އަނީސް ވ. އދ. ދަނގެތީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، ބިމާބެހޭ (ގޯތީގެ ރަޖިސްޓްރީ ބާޠިލްކުރުމަށް ނިންމުން)

ދަށު ކޯޓު: އދ. ދަގެނތީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 2022-I6C-CIV-43

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދަޢުވާގެ ޚުލާޞާއާއި އެދޭ ފަރުވާއާ ގުޅުމެއް ނެތް ދަޢުވާ ފޯމު، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ވަކީލާ ގުޅޭ އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން، މައުޟޫޢީގޮތުން ނުބަލައި ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރު ޙުކުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ވަކި ހެއްކެއް އެއްފަރާތްކުރާނަމަ އޭގެ ސަބަބުވެސް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންނުކުރުމަކީ އިސްތިއުނާފީ ޙައްޤަށް އުނިކަން އަންނަ ކަމެކެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/100 ގެ 35 ވަނަ ނުކުތާ). (ޕެރ. 9)
2. ދަޢުވާ ފޯމުގައިވާ އިޖުރާއީ ޢައިބެއްގެ ސަބަބުން ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކުރުމަކީ އެއްވެސް ޚަޞްމަކު އެކަން ފާހަގަނުކުރި ނަމަވެސް މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 10)
3. ދަޢުވާ ފޯމުގައި ސާފު ދަޢުވާއެއް ނެތުމަކީ އެހެން އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟަކާމެދު (މިސާލު: ޤާނޫނީ ވަކީލުގެ މަޞްލަޙަތު ފުށުއެރުމާ ގުޅޭ އިޢުތިރާޟް) ގޮތް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކުރެވިދާނެ ޖާއިޒު ޙާލަތެކެވެ. (ޕެރ. 10)
4. ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ދަޢުވާ ފޯމު ތައްޔާރުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިވި ލޯފަރމުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ތަމްސީލުކުރުމާ ގުޅޭ އިޢުތިރާޟަކީ ޤާނޫނީ ވަކީލުންގެ ސުލޫކާ ސީދާ ގުޅުންހުރި ކަމަކަށްވާތީ، އެއީ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޤާނޫނީ ވަކީލުންގެ ބެލެނިވެރި ފަރާތްކަމުގައިވާ ބާ ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅައިގެން ކުރިއަށް ގެންދެވޭ ކަމެއް ކަމަށާއި، އެފަދަ ކަންކަމަށް ދާއިމީ ޙައްލު ހޯދައިދޭން އެންމެ މުނާސިބު ފަރާތަކީ ބާ ކައުންސިލް ކަމަށް ކޯޓު ދެކެއެވެ. (ޕެރ. 11)
5. ދަޢުވާގެ ޚުލާޞާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމާއި ހޯދުމަށް އެދޭ ފަރުވާއާ ގުޅުމެއް ނެތްނަމަ (މިސާލު: ގޯތި ވަކިކުރުމުގެ ޝަކުވާގައި ގޯތި މިލްކެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް އެދި، އެކަމަށް ހެއްކެއް ހުށަނާޅާ)، ދަޢުވާއާއި ފަރުވާ ސާފުނުވާކަމަށް ބަޔާންކޮށް މައުޟޫޢީގޮތުން ނުބަލައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17، 18)
6. އިޖުރާއީ ސަބަބަކާ ހެދި ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކުރުމުން، އެ ފަރާތުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް އައިސްފައިވާކަމަށް ދެކޭނަމަ ފަރުވާ ހޯދުމަށް އަލުން ދަޢުވާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 19)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޙަސަން) ޤަޟިއްޔާގެ 35 ވަނަ ނުކުތާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2019/5 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު)