އާޒިފް ސައީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރު ޞައްޙަ

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ

ދަށު ކޯޓު: ސ. މަރަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު S3C/MA/06/2023

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ގެއަށް ވަދެ ބަލައިފާސްކޮށް، ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހައްޔަރުކުރިކަމަށް ބުނެ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރަން ނެރުނު ކޯޓު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45، 46 އަދި 47 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ފުލުހުން މަޑުކުރަން އެންގުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދުވެފައި ގެއަށް ވަނުމުން، އޭނާ ސޮއިކުރި ރުހުމުގެ ލިޔުމަކާއެކު ގެ ބަލައިފާސްކޮށް ފާޚާނާއިން މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ 5 ޕެކެޓް ފެނި ހައްޔަރުކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މަރަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ހައްޔަރުކުރީ ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތުގެ ތެރެއިން ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ހުރުމުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރަން އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ކޯޓު އަމުރާއި ހުއްދައެއް ނެތި ގެއަށް ވަދެ ބަލައިފާސްކޮށް ހައްޔަރުކުރީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45، 47 އާއި 143 (ރ) އާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ބަލައިފާސްކުރުމަށް ލިޔުމުން ރުހުން ދީފައިވާކަމަށާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރުމަށް ބާރު ލިބިގެންވާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ބަލައިފާސްކުރުމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ ރުހުމުގެ ލިޔުމެއް އޮތުމާއި، ބަލައިފާސްކުރުމުގެ ނުކުތާ ދަށުކޯޓުގައި ނުއުފައްދާތީއާއި، ތަކެތި ފެނުމުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 40 (ނ) ގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހައްޔަރުކުރެވޭތީ އަމުރު ޞައްޙަކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) މަނާކުރަނީ މީހަކު ދިރިއުޅޭ ތަނަކަށް އެ މީހެއްގެ ނުރުހުމުގައި ވަނުމެވެ؛ އެ މީހެއްގެ ރުހުން އޮވެގެން ވަނުމަށް ކޯޓު އަމުރެއް ހޯދަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 11)
2. ދަށުކޯޓުގައި އުފައްދާފައިނުވާ ނުކުތާއަކާމެދު ދަށުކޯޓަށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭތީ، އަދި ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުން ފެންނަ ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު ވާހަކައަކަށް ބިނާކުރާތީ، އެފަދަ ނުކުތާއެއް އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 11)
3. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއްކަމަށް ބުނާނަމަ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި އޭގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ނޫންކަން ޚުލާޞާކޮށްނަމަވެސް ބަޔާންކޮށްދޭން ޖެހޭނެއެވެ؛ ހަމައެކަނި 45 ވަނަ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީ ބުނުމުން ނުފުދޭނެއެވެ. (ޕެރ. 14)
4. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ކުށެއް ކުރަނިކޮށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި، ކުށެއް ކޮށްފިކަމަށް ބުއްދިއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ނުވަތަ ހެކި ހުރި ޙާލަތުގައި، އަދި ކުށެއް ކުރަން އުޅޭކަމަށް ބުއްދިއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި، ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި މީހަކު ހައްޔަރުކުރެވިދާނެއެވެ؛ މި ޙާލަތްތައް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވެސް ވެއެވެ. (ޕެރ. 15-16)
5. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ކޯޓު އަމުރެއް ނެތި ހައްޔަރުކޮށްފިނަމަވެސް ފުލުހުން ކުރަންޖެހޭނީ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެ މީހަކު ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކޮށް ބަންދުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް އެދުމެވެ. (ޕެރ. 16)
6. ރުހުމާއެކު ބަލައިފާސްކުރުމުގައި މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެތި ފެނުމުން ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހައްޔަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ފުލުހުންނަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރެކެވެ. (ޕެރ. 17)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (1)، (2)، (3)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (1) އަދި (4) (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު)