ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އެންގުން ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ގދ. ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު Q10C/2024/(B1-2,3,4)-09,10,11

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދައުލަތުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ކޯޓުން ދިން މުއްދަތުގައި ހަމަޖައްސައިނުދިނުމުން، ވަކީލަކު ހަމަޖައްސައި ހުށަހެޅުމުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެކަމަށް އަންގައި ޖިނާއީ ދަޢުވާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް އަނބުރާ ފޮނުވާލުމުގެ އިޚްތިޔާރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ލިބިގެންވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދަޢުވާ އަނބުރާ ގެންދެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި (ޤާނޫނުގެ 90 އަދި 92 ވަނަ މާއްދާ) ކޯޓުން ދަޢުވާ ނުވަތަ މައްސަލަ އަނބުރާ ފޮނުވާލެވޭނެ ޙާލަތްތައް (ގަވާއިދުގެ 83، 102، 179 ވަނަ މާއްދާ) ސާފު ބަހުން ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ކޯޓުން ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވާލެވޭނީ އެ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. (ޕެރ. 13–15، 32.1)
2. ދައުލަތުން ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ހަމަޖައްސައިނުދިނުމަކީ ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވާލެވޭނެ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ޤާނޫނެއްގައިވެސް ގަވާއިދެއްގައިވެސް ސާފު ސަރީޙަ ނައްސަކުން ކަނޑައަޅާފައިނުވާތީ، އެ ސަބަބަށް ބަލައި ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވާލުމަކީ ކޯޓަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 32.5، 33)
3. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 152 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތުގައި ދައުލަތުން ވަކީލަކު ހަމަނުޖެއްސުމުގެ ޤާނޫނީ ނަތީޖާ ނައްސުން ސާފުނުވާއިރު، އެއީ ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވާލެވޭނެ ޙާލަތެއްކަމަށް ބެލެވޭކަށް ނެތެވެ. އަދި ދައުލަތުން ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގައިވެސް އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ވަކީލު ހަމަޖެއްސުމަށް މުއްދަތެއް ނުވަތަ ނުހަމަޖެއްސުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުގައި ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވުން ބަޔާނެއް ނުކުރެއެވެ. (ޕެރ. 32.2، 32.4)
4. ކޯޓު އަމުރަކާ އެއްގޮތަށް ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން ޢަމަލުނުކުރާނަމަ އެ އިދާރާ ކޯޓަށް ހާޟިރުކޮށް ޖަވާބުދާރީކުރުވައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ޤާނޫނު ތަންދޭ ކަމެއްކަމުގައި ވިޔަސް، ޤާނޫނު ތަންނުދޭ ޙާލަތެއްގައި އެ ސަބަބަށް ބިނާކޮށް މައްސަލަ އަނބުރާ ފޮނުވާލެވޭކަށް ނެތެވެ. (ޕެރ. 32.3)
5. ޤާނޫނުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ބަހަކުން ސާދާ ވަކި މާނައެއް ދޭހަވާނަމަ، އޭގައި ނުހިމެނޭ ކަންތައްތައް އޭގައި ހިމެނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. ކޯޓުގެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއިން ދަޢުވާ އަނބުރާ ފޮނުވާލެވޭ ޙާލަތްތައް ސާފު ބަހުން ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، އެހެން ސަބަބެއް އެގޮތަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން އެގޮތަށް ބޭނުންނުވާތީކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ އެނޫން މާނައެއް ދޭނަމަ ނުވަތަ ޤިޔާސްކުރާނަމަ، ޤިޔާސްކުރި ގޮތާއި ނަތީޖާ ފަނޑިޔާރު ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 32.6–32.8)
6. ފަނޑިޔާރުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީ އާއި ޤާނޫނަށްކަމުން، ޤާނޫނުގެ މާއްދާއަކަށް ޙަވާލާނުދީ، ޤާނޫނީ އަސާސެއްވެސް ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބެއްވެސް ބަޔާންނުކޮށް ނިންމާ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/100 ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 31، 34–35)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 44، 51، 90، 92، 93 އަދި 107 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 83، 102، 152 އަދި 179 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/R-4 (ދައުލަތުން ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު) ގެ 4، 10، 11، 13، 20 ވަނަ މާއްދާ އަދި ޖަދުވަލު 1
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން) ޤަޟިއްޔާ