ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޙުސައިން
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ ދަޢުވާ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ލިބިގެންވާތީ ބަލައި ނިންމުމަށް އެންގި
ދަށު ކޯޓު: ގއ. ވިލިނގިލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 49/P2C/2024
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ދަށުކޯޓުން ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމި ގަދަކަމުން ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ދަޢުވާއެއްގެ އިސްތިއުނާފު ހައިކޯޓުގައި އޮތް މީހަކީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށް "ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހެއް" ހެއްޔެވެ؟ އަދި އޭނާގެ މައްޗަށް އުފުލި ޑައިމޯފިން ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ލިބިގެންވޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 182 ވަނަ މާއްދާއާއި އެ މާއްދާއިން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނަށް ގެނައި ބަދަލުތަކުގެ ނަތީޖާއަކީ، ޑްރަގް ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިދީފައިވާ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ހުރިހާ ކުށެއްގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކަށް ލިބިގެންވުމެވެ. (ޕެރ. 13)
- މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ ދަޢުވާއެއްގައި ބަލަންޖެހޭ އަސާސީ ކަމަކީ ދަޢުވާ ރައްދުވާ މީހާއަކީ 35 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޑްރަގް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ މީހެއްތޯއެވެ؛ 36 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހަކީ ޑްރަގް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާނެ މީހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 14)
- ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް ނިމި ނިމުމަކަށް އައިތޯ ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ އެއް ކުށަކަށް ދެފަހަރަށް އަދަބު ނުދިނުމުގެ މަފްހޫމުގެ ތެރެއިންނެވެ؛ އެ މަފްހޫމުގެ ތެރޭގައި autrefois acquit، autrefois convict އަދި res judicata ގެ އުޞޫލުތައް ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 17-18)
- ދަށުކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރުމުން އެ ދަޢުވާއަށް ކަނޑައެޅިނިޔާގެ ބާރު ނުލިބެއެވެ؛ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި އިސްތިއުނާފު ހިމެނޭކަމަށް ބަޔާންކުރާތީ، މީހަކު ކުށުން ދޫކޮށްލި މީހެއްކަމަށް ކަނޑައެޅޭނީ އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާ ނިމުމުން ނުވަތަ އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު ހަމަވެ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް އިސްތިޤްރާރުވުމުންނެވެ؛ އޭގެ ކުރިން އޭނާގެ މައްޗަށް ދިރި ދަޢުވާއެއް އޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 18-19)
- ޤާނޫނެއް މާނަކުރުމުގައި އެ ޤާނޫނު އެކުލަވާލި މަޤްޞަދާއި ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވާ އަމާޒުތައް ހާސިލުވާ ގޮތަށް މާނަކުރުމަށް އިސްކަންދޭންވާނެއެވެ؛ މަޤްޞަދު ހާސިލުނުވާ ގޮތަކަށް މާނަކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ؛ އެގޮތަށް މާނަކުރަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގެ ތެރެއިން ބަލައިގެންނެވެ. (ޕެރ. 20)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 35 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 ގެ 36 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 ގެ 114 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި 136 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 ގެ 182 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.