ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ 48 ގަޑިއިރުތެރޭ ފުލުހުން އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ މި ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޒާތީ ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤު، ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތައް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 6 ވަނަ ނަންބަރު، ޒާތީ މުއާޞަލާތުތައް ރައްކާތެރުކުރުމަށް އޮތް ޙައްޤު ހަނިކުރުން، ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާތަކުންކުރާ ތަޙްޤީޤުތަކާއި ގުޅިގެން، ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގައި ރައްކާކުރެވިފައިވާ މަޢުލޫމާތު ހޯދުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/AN/2024/09

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤަކަށް ކޮމިއުނިކޭޝަން އޮތޯރިޓީން ފޯނު ނަންބަރުތަކުގެ ކޯލް، ރެކޯޑިންގ، ޓެކްސްޓް މެސެޖް އަދި ސެލްޓަވަރުގެ ތަފްޞީލު ހޯދުމަށް ފުލުހުން އެދުނު ކޯޓު އަމުރު، މަޢުލޫމާތުގެ ވެރިފަރާތުގެ ރުހުން ނުހޯދުމާއި ހުށަހެޅުން މާ ފުޅާކަމަށް ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދޫނުކުރުމަކީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 50(ހ)(6) އާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2022/SC-A/24 އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުށެއް ހިނގާފައިވާކަމަށް ބުރަވެވޭތީ ތަޙްޤީޤަށްޓަކައި، ދެ ފޯނު ނަންބަރެއްގެ ވެރިފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތާއި، ކޯލް/ރެކޯޑިންގ/ޓެކްސްޓް މެސެޖް/ސެލްޓަވަރު ތަފްޞީލާއި IMEI/ICCID ނަންބަރުތައް ކޮމިއުނިކޭޝަން އޮތޯރިޓީން ހޯދުމަށް ފުލުހުން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ވެރިފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތާއި IMEI/ICCID ހޯދުމަށް އަމުރު ނެރެ، 2022/HC-B12/9 ގެ 20-22 ވަނަ ޕެރެގްރާފުތަކަށް ބިނާކޮށް ރުހުން އޮތްތޯ ބަލާފައި ނުވާތީއާއި ހުށަހެޅުން މާ ފުޅާތީ ކޯލް ތަފްޞީލާއި ރެކޯޑިންގ ފަދަ ބައި ހޯދުމަށް އަމުރެއް ނުނެރުނެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 50(ހ)(6) ގެ ދަށުން ރުހުން ހޯދަން ނުޖެހޭކަމަށް 2022/SC-A/24 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާތީ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143(ރ) އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށާއި، ފުލުހުންގެ ބާރު ހަނިވާގޮތަށް ޤާނޫނު މާނަކުރެވިފައިވާކަމަށެވެ. (ex parte މައްސަލައެއް)

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބިނާކުރި 2022/HC-B12/9 ގެ 20، 21، 22 ވަނަ ޕެރެގްރާފުގެ އުޞޫލުތައް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2022/SC-A/24 އިން ބާޠިލުކޮށްފައިވާތީ، އެ ޕެރެގްރާފުތައް ތަޠުބީޤުކޮށް ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143(ރ) ގެ އަލީގައި ބާޠިލުވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޮމިއުނިކޭޝަން އޮތޯރިޓީގައި ރައްކާކުރެވިފައިވާ ނުވަތަ އެ އިދާރާގެ ބެލުމުގެ ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައިވާ ޒާތީ މުއާޞަލާތާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤަކަށް ހޯދެވޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 6 ގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރެއް މެދުވެރިކޮށެވެ؛ އެއީ މަޢުލޫމާތު ހާމަނުކުރުމުގެ އާންމު އުޞޫލަށް ދެވިފައިވާ އިސްތިސްނާއެކެވެ (ޕެރ. 24-25).
2. ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 50(ހ)(6) ގެ ދަށުން ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާއަކަށް މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގެ ކުރިން މަޢުލޫމާތުގެ ވެރިފަރާތުގެ ރުހުން ހޯދުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ ރުހުން އޮތްތޯ ބަލަންޖެހޭކަމަށް 2022/HC-B12/9 ގެ 20 ވަނަ ޕެރެގްރާފުގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2022/SC-A/24 އިން ބާޠިލުކޮށްފައިވާތީ، އެ އުޞޫލަށް ބިނާކޮށް އަމުރު ދޫނުކުރުން ޞައްޙަ ނޫނެވެ (ޕެރ. 18، 29.1، 35).
3. ކޯޓު އަމުރަށް އެދޭއިރު 2022/HC-B12/9 ގެ 21 އަދި 22 ވަނަ ޕެރެގްރާފުގައިވާ މިންވަރަށް ތަފްޞީލު ހުށަހެޅުމާއި 'proportionality test' އިން ވަޒަންކުރުމަކީ ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، އެ ޕެރެގްރާފުތަކަށް ބިނާކޮށް ހުށަހެޅުން 'މާ ފުޅާ' ކަމަށް ބުނެ ރައްދުކުރުމަކީ ބާޠިލު ނިންމުމެކެވެ (ޕެރ. 29.2، 35).
4. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޒާތީ މުއާޞަލާތުގެ ޙުރުމަތަކީ މުޠުލަޤު ޙައްޤެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެ ޙައްޤު ހަނިކުރެވޭނީ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން، މިނިވަން ދިމިޤްރާޠީ މުޖުތަމަޢެއްގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރަށް، ޒަރޫރަތާއި ނިސްބަތަށް (as prescribed by law, necessary, proportionate) ބަލައިގެންނެވެ (ޕެރ. 19-20، 30).
5. ޒާތީ މުޢާމަލާތް އަޑުއެހުމާއި ބެލުމަށް ނުވަތަ ސަރވެއިލަންސަށް ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދޭނަމަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 74 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ކުރަންވާނެ ކަމަށާއި، ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ބާރު، ކުށުގެ ބާވަތް، އެކަށީގެންވާ ހެކި، ސަރވެއިލަންސް ނުކޮށް ހެކި ނުލިބޭނެ ސަބަބު، އިދާރާގެ އިސްވެރިޔާގެ ހުއްދަ، މުއްދަތު އެކަށީގެންވުން ފަދަ ކަންކަން ފަނޑިޔާރު ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭނެއެވެ (ޕެރ. 26).
6. މިފަދަ އަމުރުތަކުގައި ކޯޓުން، ފުލުހުން ބުނާ ފަދަ ޝައްކެއް ޙަޤީޤަތުގައި އޮތްތޯ، އެ ޝައްކުގެ މައްޗަށް ތަޙްޤީޤެއް ހިންގަންޖެހޭތޯ، އަދި އަމުރު ނެރެންޖެހޭ ޕްރޮބަބަލް ކޯޒް އޮތްތޯ އެންމެ ކުޑަމިނުން ބަލަންވާނެއެވެ؛ ހަމައެކަނި ހީއެއްގެ މައްޗަށް ހެކި ހޯދުމުގެ 'ފިޝިންގ އެކްސްޕެޑިޝަނެއް' ހުޅުވާލެވޭނެ ފުރުޞަތެއް ނެތެވެ (ޕެރ. 32).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 236 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 244 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 43/2015 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 43/2015 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 6 ވަނަ ނަންބަރު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، (ޅ)، (މ)، (ފ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 އަދި 25 ވަނަ މާއްދާ
• ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 74 ވަނަ މާއްދާ، (ށ)، (ނ)، (ޅ)
• Universal Declaration of Human Rights, Article 12
• International Covenant on Civil and Political Rights, Article 17
• American Convention on Human Rights (Pact of San José), Article 11; Council of Europe Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data, Article 1; Convention on the Rights of the Child, Article 16; International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, Article 14; Arab Charter on Human Rights, Articles 16 and 21
• UN General Assembly Resolution A/RES/75/176 (2020); UN Human Rights Council Resolution A/HRC/48/4 (2021)
• Electronic Communications Privacy Act of 1986 (USA), 18 U.S.C. Chapter 121; Regulation of Investigatory Powers Act 2000 (UK); Telecommunications (Interception and Access) Act 1979 (Australia), Section 116; Criminal Procedure Code (Malaysia, Act 593), Section 116
• 2022/SC-A/24
• 2022/HC-B12/9