ނަން ފޮރުވާފައި ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާ

ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު: 2010/SC-A/29

ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް: ނަން ފޮރުވާފައި،

ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް: ނަން ފޮރުވާފައި، މ.މ.ޚ.ދަފްތަރު ނަންބަރު 2484

މައްސަލައިގެ ބާވަތް: ތަރިކަ ބެހުން

މައްސަލަ އައިގޮތް: އިލްތިމާސްކުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފޯމުން

ހުށަހެޅުނު ތާރީޚް: 06 ޑިސެމްބަރު 2010

ނިމުނު ތާރީޚް: 02 ޖޫން 2011

މައްސަލަ ނިންމި ގަޑި: 15:15

މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް:

އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަޙްމަދު ފާއިޒު ޙުސައިން، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޢަރީފް، ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ޙަމީދު މުޙައްމަދު

އިސްތިއުނާފު ކުރެވުނު ޤަޟިއްޔާ

ނަންބަރު: 2007/HC-A/102

ނިންމެވި ކޯޓު: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު

ހުށަހެޅުނު ތާރީޚް: 30 މެއި 2007

ނިމުނު ތާރީޚް: 25 ފެބްރުއަރީ 2010

މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ

[1]މިއީ ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ނަންބަރު 04/F-7-C/2004 ޤަޟިއްޔާ ނިމިފައިވާގޮތް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްނޫންކަމަށްބުނެ އެ ޤަޟިއްޔާ އިލްތިމާސް ކޮށްދިނުންއެދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅި ބެލެވިފައިވާ އެކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/102 ޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުން ނިންމެވި ނިންމެވުމުގައި ޢަދުލު އިންސާފުގެ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރައްވާފައިނުވާ ކަމަށްބުނެ އެޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިޢުނާފުކުރި ނަން ފޮރުވާފައިގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/102 ޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގައި އިލްތިމާސްކުރުމުން ބެލެވިފައިވާ މައްސަލައެކެވެ.

ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތައް

[2]މިމައްސަލައާގުޅިގެން ދެފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސްގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި މިމައްސަލައާގުޅިގެން ދަށުމަރުޙަލާގެ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުގެ މައްޗަށާއި މިބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި ރިޢާޔަތް ކުރަންޖެހޭ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ވިސްނައިބެލިއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ މިމައްސަލަބެލި ފަނޑިޔާރުންނަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.

[3]ހ- ފުރަތަމަކަމަކީ ބ.ދޮންފަނު/ގުލްއަލާމާގެ(ދޭލިޔާގެ) އަލްމަރްޙޫމް ޢަބްދުލްކަރީމް ޒަކަރިއްޔާ ނިޔާވެފައިވާތީ އެމަރްޙޫމްގެ ތަރިކައިގެ މައްސަލަ ބައްލަވައިދެއްވުންއެދި ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ނަންބަރު 04/F-7-C/2004 ޤަޟިއްޔާގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވަނީ ވާރިޘުންގެތެރޭގައި ހިމެނޭ ފިރިހެންދަރި ނަން ފޮރުވާފައި ކަމާއި، އަލްމަރްޙޫމް ޢަބްދުލްކަރީމް ޒަކަރިއްޔާގެ ތަރިކަ ބައްސަވާއިރު ނަން ފޮރުވާފައި ބޭނުންވަނީ އެތަރިކައިގައި ހިމެނޭ ބ.ދޮންފަނު ދޭލިޔާގެއެވެ ކިޔާގޭގައިހުރި ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަ ތަންތަން ނަން ފޮރުވާފައި ޢަބްދުލްކަރީމަށް ލިބިދެއްވުންކަމަށްބުނެ މިކަމުގެ މައްޗަށް ޝަރީޢަތުގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވާކަން މިމައްސަލައާގުޅިގެން ދަށުމަރުޙަލާގެ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ބަޔާންތަކުން ރަނގަޅަށް އެނގެންއޮންނައޮތުމެވެ.

[4]ށ- ދެވަނަކަމަކީ ހައިކޯޓާ، އަދި ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ނަން ފޮރުވާފައިގެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ނަން ފޮރުވާފައިގެ ފަރާތުން އިޢުތިރާޒްކުރާ ނުކުތާއަކީ ނަން ފޮރުވާފައިގެ ބައްޕަ ޢަބްދުލްކަރީމް ޒަކަރިއްޔާގެ ތަރިކައިގައި ހިމެނޭ ބ.ދޮންފަނު ދޭލިޔާގެއެވެ ކިޔާ ގޯއްޗާއި އެރަށު ގުލްއަލާމާގެއެވެ ކިޔާ ގޯއްޗާ، މިދެގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަތަންތަނުގެ ތެރެއިން ވަކިގޯއްޗެއް ލިބުމުގެ ބަދަލުގައި އެދެގޯތީގެތެރެއިން ކޮންމެގޯއްޗަކުންވެސް ބައެއްލިބިފައިނުވާކަމަށްބުނެ ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާކަމަށްވާއިރު، ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ނަންބަރު 04/F-7-C/2004 ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމް ކުރައްވާފައިވަނީ ޢަބްދުލްކަރީމް ޒަކަރިއްޔާގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ ދެގޯތީގެތެރެއިން ފިރިހެންދަރިފުޅު ނަން ފޮރުވާފައި ޢަބްދުލްކަރީމަށް ބ.ދޮންފަނު ދޭލިޔާގެއެވެ ކިޔާ ގޯތީގައިވާ އެންމެހާ ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަތަންތަން، އަދި ޢަބްދުލްކަރީމް ޒަކަރިއްޔާގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކުރެވިފައިވާ ބ.ދޮންފަނު ގުލްއަލާމާގެއެވެ ކިޔާ ގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަތަންތަން އެ މަރްޙޫމްގެ އަންހެންދަރި ނަފީސާ ޢަބްދުލްކަރީމަށް މިލްކުވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައިކަން ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ނަންބަރު 04/F-7-C/2004 ޤަޟިއްޔާ ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯރޓުން އެނގެންއޮންނައޮތުމެވެ.

[5]ނ- ތިންވަނަކަމަކީ އަލްމަރްޙޫމް ޢަބްދުލްކަރީމް ޒަކަރިއްޔާ ނިޔާވުމާ ގުޅިގެން އެ މަރްޙޫމްގެ ތަރިކަ ބައްސަވާދެއްވުންއެދި ފިރިހެންދަރިފުޅު ނަން ފޮރުވާފައި ބ.ދޮންފަނު ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާއާ ގުޅިގެން އެ ދަޢުވާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެގޮތުން ނަން ފޮރުވާފައި އެކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސް އަށް 2004 ވަނައަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރުމަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހު ދީފައިވާ ބަޔާނުގައި ނަން ފޮރުވާފައި ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ ބެހޭގޮތުން ނަން ފޮރުވާފައި އެއްވެސް އިޢުތިރާޒްއެއް ނުކުރާކަމަށް ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސްގައި ސާފުބަހުން ބުނުމަށްފަހު "ބައްޕަގެ ތަރިކައިން އަޅުގަނޑަށްލިބޭބައި ދޭލިޔާގެއެވެ ކިޔާ ގޯތިން އަޅުގަނޑަށް ލިބިދެއްވުންއެދެމެވެ." މިފަދައިން ބުނެފައިވުމުން ނަން ފޮރުވާފައިގެ މިބަހުން އިޝާރާތްވަނީ ދޭލިޔާގެ ގޯއްޗަށް ނިސްބަތްވާ އަލްމަރްހޫމް ޢަބްދުލްކަރީމް ޒަކަރިއްޔާގެ ތަރިކައަށްކަމާއި އެހެންކަމުން ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމެވުމުގައި ދޭލިޔާގެ ގޯއްޗާ ބެހޭގޮތުން ނިންމަވާފައިވާއިރު، ދޭލިޔާގެ ގޯތީގެ ބިން ޒާތުން ނުލިބިވުމަކީ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ނިންމެވުމެއް ނޫންކަމާއި ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ނަން ފޮރުވާފައި އަމިއްލައަށް ޙާޟިރުވެ އިސްވެ ބަޔާންވި ގޮތަށް ބަޔާންދިނުމަށްފަހު، ނަފީސާގެ ބަދަލުގައި ޝަރީޢަތަށް ޙާޟިރުވެ ވާހަކަދައްކާނެ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ނަފީސާ ޢަބްދުލްކަރީމުގެ ފިރިމީހާ އަޙްމަދު ޖަލީލު ހަމަޖެއްސުމުން، ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގައި ދޭލިޔާގެ ގޯއްޗާބެހޭގޮތުން އޭނާ ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަކީ ނަފީސާގެ އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވާ ވާހަކަތަކާ ޚިލާފު ވާހަކަތަކެއް ކަމާއި އެހެންކަމުން ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތަށް ނަފީސާ އަބްދުލްކަރީމް އަމިއްލައަށް ދިން ބަޔާނުގައި ދޭލިޔާގެ ގޯތީގެ ބިން އޭގެޒާތުން ލިބިދިނުމަށް އެދިފައި ނުވާއިރު، މުޙައްމަދު ޝަފީޤު ޢަބްދުލްކަރީމް ހުށަހެޅިގޮތަށް އިންކާރުނުކުރާކަމަށް އެބަޔާނުގައި ބުނެފައިވުމަކީ މުޙައްމަދު ޝަފީޤު ޢަބްދުލްކަރީމްގެ ޙައްޤުގައި ނަން ފޮރުވާފައި ދޫކޮށްލިދޫކޮށްލުމެއްކަމަށް ބެލެވޭތީ، ނަން ފޮރުވާފައިގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައިވެސް ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަކީ ބ.ދޮންފަނު ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ނަން ފޮރުވާފައި ތަނާޒުލްވެފައިވާ ޙައްޤަކާ ބެހޭގޮތުން ކުރާ އިޢުތިރާޒެއްކަމާއި، ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، ތިމާއަށްއޮތް ޙައްޤަކުން ތަނާޒުލްވުމާ ގުޅިގެން އެޙައްޤެއް އެހެންފަރާތެއްގެ މިލްކިއްޔާތުގެތެރެއަށް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެމަތިން ވަނުމަށްފަހު ދެން އެޙައްޤެއް ދޫކޮށްލި، ނުވަތަ އެޙައްޤަކުން ތަނާޒުލްވިފަރާތަށް އެޙައްޤު ލިބުނުފަރާތުގެ ނުރުހުމުގައި ޝަރީޢަތް މެދުވެރިވެ އެޙައްޤެއް ނަގައިދެވޭނެތަނެއްނެތްކަމެވެ. މިކަންކަން މިހެންހުރުމާއެކު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/102 ޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލެއްގެނެވޭފަދަ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ނުފެންނާތީ އެޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލެއްގެންނަންޖެހޭތަނެއް އޮތްކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ މިމައްސަލަބެލި ފަނޑިޔާރުންނަށް ނުފެނެއެވެ.

ޙުކުމް:

[6]ދެންފަހެ، އިސްވެ ބަޔާންވެދިޔަ ސަބަބުތައް އެގޮތުގެމަތިންހުރުމާއެކު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/102 ޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭފަދަ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމައެއް އޮތްކަމަށް މިމައްސަލަބެލި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންނަށް ނުފެންނާތީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/102 ޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލެއްގެނެވޭނެ ތަނެއްނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިފީމެވެ.

އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަޙްމަދު ފާއިޒު ޙުސައިން

ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޢަރީފް

ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ޙަމީދު މުޙައްމަދު