ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2015/HC-A/258ހައިކޯޓު · 24 އޮކްޓޫބަރު 2017 · ފައިސާ ހޯދުން

—

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި ނުވޭ · ރަޖިސްޓްރީ ބެލީ 15 އޮކްޓޫބަރު 2026ޙުކުމުގެ ހާލަތު
ހައިކޯޓު · 24 އޮކްޓޫބަރު 2017ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ދެފަރާތުގެ ބަހާއި ލިޔުންތަކުން ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 3 މަހުގެ ތެރޭގައި ފައިސާ ދައްކަން ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ކުންފުންޏަކުން ޑޫސަން މެރިން ޑީސަލް އިންޖީނެއް ވިއްކައި، އޭގެ އަގުގެ ގޮތުގައި ގަތް ފަރާތުން ދިން 512،000 ރުފިޔާގެ 9 ޑޭޓެޑް ޗެކު ބައުންސްވުމުން، އެ ފައިސާ ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރެވުނެވެ. ގަތް ފަރާތުން ބުނީ ޗެކުތައް ދިނީ ގެރެންޓީއެއްގެ ގޮތުގައިކަމަށެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
އިންޖީނެއްގެ އަގުގެ ގޮތުގައި ދިން ޗެކުތައް ބައުންސްވުމުން ކުރި ފައިސާ ހޯދުމުގެ ދަޢުވާގައި، ދަޢުވާކުރާ ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފުންގެ ހެކިބަހާއި އިންވޮއިސާއި ރިސިޕްޓާއި ޗެކުތަކުގެ މައްޗަށް ދަރަނި ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުން ޞައްޙަތޯ، އަދި ޗެކުތައް ދިނީ ގެރެންޓީއެއްގެ ގޮތުގައިކަމަށް ބުނާ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ކާކުތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އިންވޮއިސް ރައްދުވެފައިނުވާކަމަށާއި ރިސިޕްޓް ފުރިހަމަނުވާކަމަށާއި، ހެކިންނަކީ މަންފާ ލިބޭ މުވައްޒަފުންކަމަށާއި، ޗެކުތަކަކީ މި މުޢާމަލާތާ ގުޅުމެއް ނެތް، ދަރަނި ސާބިތުކުރުމަށް ނުފުދޭ ލިޔުންތަކެއްކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
މުވައްޒަފުންގެ ހެކިބަހާއި އިންވޮއިސާއި ރިސިޕްޓާއި ގަތް ފަރާތުން އިޢުތިރާފުވި ޗެކުތައް ގުޅުވާލުމުން ވިއްކުން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާކަމާއި، ގެރެންޓީގެ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމާއި، އެކަމަށް ހެއްކެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާކަން ކޯޓުން ފާހަގަކުރިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
—
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

މުޢާމަލާތަކީ ލިޔެކިޔުމުން ވެފައިވާ މުޢާމަލާތަކަށް ނުވާއިރު، މުޢާމަލާތް ހިނގާދިޔަ ގޮތް އެންމެ ބޮޑަށް އެނގޭނެ ފަރާތްތަކަކީ އެ މުޢާމަލާތުގައި ޢަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވެ، އެކަން ދުށް މުވައްޒަފުންކަމުން، އެ ފަރާތްތަކުގެ މަޞްލަޙަތުވެސް ހިމެނޭ ކަމެއްގައި ދެވޭ ހެކިބަހަށް ކާފީ ބުރަދަނެއް ނުދެވުނު ނަމަވެސް، އެއީ އެ ޙާލަތުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުގައި މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ޘާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (onus probandi) އުފުލުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. މި މާނާގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަކީ ހަމައެކަނި ދަޢުވާ ކޯޓަށް އުފުލާ ފަރާތް ނޫނެވެ؛ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ދަޢުވާގެ ދިފާޢުގައި ކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ ޘާބިތުކުރުމަކީ އެ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެވެ. އެހެންކަމުން ދަޢުވާއެއްގައި އެއް ޚަޞްމު އަނެއް ޚަޞްމާ ކުރިމަތިކުރާ "ދަފްޢު" (plea) ޘާބިތުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތަކީ އެ "ދަފްޢެއް" ކުރާ ފަރާތެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ދޫކޮށްފައިވާކަން އިޢުތިރާފުވާ ޗެކުތަކަކީ ވިއްކި ތަކެއްޗެއްގެ އަގު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ނޫން އެހެންގޮތަކުން ދޫކޮށްފައިވާ ޗެކުތަކެއްކަމަށް ބުނާނަމަ، އެކަމެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ފަރާތަށެވެ. އެކަން ބުނުން ފިޔަވައި ސާބިތުކުރުމަށް އެއްވެސް ހެއްކެއް އަދި ޤަރީނާއެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ޗެކުތަކަށްވާ ފައިސާއަކީ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ ނުވަތަ ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ