ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/304ހައިކޯޓު · 21 މާރިޗު 2018 · ގޯތިގެދޮރާއިބެހޭ

—

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިޙުކުމުގެ ހާލަތު
ހައިކޯޓު · 21 މާރިޗު 2018ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ރ.ދުވާފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، އުޞޫލުގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ 2 ވަނަ ނުކުތާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރި ފަރާތަކީ ގެއެއް ލިބެންޖެހޭ ފަރާތެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 6 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަނދޮޅުދޫ ރައްޔިތުންނަށް ދޫކޮށްފައިވާ ގެއާ އެއްފެންވަރުގެ ގެއެއް ދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ސުނާމީ ކާރިސާއަށްފަހު ރ.ކަނދޮޅުދޫ ފަޅުރަށެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ރައްޔިތުން ރ.ދުވާފަރަށް ބަދަލުކުރިއިރު، ކަނދޮޅުދޫގައި އަމިއްލަ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ، ޢިމާރާތެއް ކުރަމުން ދިޔަ ގޯއްޗެއްގެ ވެރިފަރާތަށް ދުވާފަރުން ވަކިން ގެއެއް ނުދީ ބިން ދައުލަތަށް ނެގުމުން، ގެއެއް ލިބެންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ކުރި ދަޢުވާއެކެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ސުނާމީ ކާރިސާއާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ޢިމާރާތްކޮށްދެއްވާ ގެތައް ލިބޭ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލުގެ ދަށުން، ކާރިސާ ހިނގިއިރު ރަށުގައި ދިރިނޫޅުނު، އަމިއްލަ ނަމުގައި ގޯތި ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ ފަރާތަކަށް ގެއެއް ލިބެންޖެހޭތޯއާއި، އެ ޙުކުމް ދައުލަތަށް ތަންފީޛުކުރެވޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ބުނީ ޙުކުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާއި ގެ ދިނުމުގެ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފު ޙުކުމެއް ކަމަށާއި، ކާރިސާ ހިނގިއިރު ދަޢުވާކުރި ފަރާތް ރަށުގައި ދިރިނޫޅޭތީ ޝަރުތު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށާއި، A/273-2012/HC ތަޠުބީޤުކުރީ ގޯހަށް ކަމަށާއި، ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރަށް ޙުކުމް ތަންފީޛެއް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އުޞޫލުގެ ދަށުން އަމިއްލަ ނަމުގައި ހުރި ގެއަކަށް ގެއެއް ލިބޭނެ ކަމަށާއި، ދިރިއުޅެން ނުފަށާ ހުރި ގެއަކަށްވެސް ގެ ލިބޭ ކަމަށް ބަޔާންވެގެންވާތީ ދަޢުވާކުރި ފަރާތް ޝަރުތު ފުރިހަމަވާ ކަމަށާއި، އެހެން ފަރާތްތަކަށް ގެ ދީ އެ ފަރާތަށް ނުދިނުމަކީ ތަފާތުކުރުން ކަމަށާއި، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގައި މުއައްސަސާ ބަދަލުވުމަކީ ހުރަހެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޙުކުމް ޤާއިމްކުރިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
—
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

ސުނާމީކާރިސާއާއި ގުޅިގެން ސަރުކާރުން އަލަށް ޢިމާރާތްކުރައްވާ ގެތައް ލިބޭނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުސޫލުތަކުގެ ދަށުން، ސުނާމީ ކާރިސާގެ ކުރިން ގޯތި ލިބި އެގޯތީގައި ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ، އެހެންނަމަވެސް ސުނާމީ ކާރިސާ ދިމާވިއިރު ޢިމާރާތުގެ ރަޖިސްޓްރީ ނުހައްދާ ހުރި ގޭގެވެސް ހިމެނޭނެއެވެ. އަދި ސުނާމީ ކާރިސާގައި ވެއްޓުނު ގޭގައި އެންމެ މީހަކު ދިރިއުޅުނު ނަމަވެސް އެގެއަކީ އޭނާގެ ނަމުގައި ހުރި ގެއެއްނަމަ ގެއަކަށް ގެއެއް ލިބޭނެއެވެ. (ޕެރ. 03(ށ))

އެ އުސޫލުތަކުގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގައި ސުނާމީކާރިސާގައި ވެއްޓުނު ގެތަކުގެ ތެރޭގައި، ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ގެރާނާ ހިޔާކޮށް، ނަމަވެސް ދިރިއުޅެން ނުފަށާ ހުރި ގެއަކަށްވެސް ގެއެއް ލިބޭނެކަން ބަޔާންވެގެން އޮތުމުން، ސުނާމީކާރިސާ ހިނގި ދުވަސްވަރު އެހެން ތަނެއްގައި ދިރިއުޅެމުން ގެންދިއުމަކީ އެ އުސޫލުގެ ދަށުން ވަކިން ގޯއްޗެއް ލިބުން މަޙްރޫމްވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 03(ށ))

އުސޫލުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަވެފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކިބަޔަކަށް ގޯތި ލިބުމަށްފަހު، އެއްފަދައިން ޝަރުތު ފުރިހަމަވެފައިވާ ފަރާތަކަށް ވަކި ގޯއްޗެއް ނުލިބިދިއުމަކީ އެއްހަމައެއްގައި ތިބި ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި ތަފާތުކުރުން ކަމުގައި މެނުވީ ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 03(ނ))

އުސޫލުގައި ބަޔާންކުރާ ޙައްޤުތައް ޝަރުތު ފުރިހަމަވާ ފަރާތަކަށް ލިބިދިނުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަމާއި ފުށުއަރާކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 03(ނ))

ސުނާމީކާރިސާގައި ވެއްޓުނު ގެއަކީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ހުރި ގެއެއްނަމަ ގެއަކަށް ގެއެއް ލިބޭ އުސޫލަށް A/273-2012/HC ޤަޟިއްޔާގައި ހައިކޯޓުން ތާއީދުކުރައްވާފައިވާ ހަމައަށް ބައްލަވައި، އުސޫލުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުތު ފުރިހަމަވެފައިވާ ފަރާތަކަށްވެސް އެއްފަދައިން ގޯއްޗެއް ލިބޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ އެ ޤަޟިއްޔާ ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވަނީ ގޯސްކޮށްކަމުގައި ބެލެވެންނެތް ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 03(ރ))

ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ދައުލަތް (ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރ) ހިމަނައި، ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ބަންޑާރަ ނައިބު ޖަވާބުދާރީވެ، އެގޮތަށް ދަޢުވާ ކުރެވިދާނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށް ދައުލަތުން ދަށުކޯޓުގައި ބުނެފައި ނެތްނަމަ، ކުރިން ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓުން ކުރަމުންދިޔަ މަސައްކަތްތަކެއް ދައުލަތުގެ އެހެން މުއައްސަސާއަކަށް ނަޤުލުވެގެން ދިއުމަކީ ދަށުކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން ތަންފީޛުކުރުން މުސްތަޙީލުވެގެންވާ ސަބަބެއްކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 03(ބ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
  • "ސުނާމީ ކާރިސާއާއި ގުޅިގެން ސަރުކާރުން އަލަށް ޢިމާރާތްކުރައްވާ ގެތައް ލިބޭނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އުސޫލުތައް" (30 ޖެނުއަރީ 2007) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނުކުތާ
  • "ގެ ލިބޭ މީހުން ފާހަގަކުރުމަށް ގެންގުޅޭ މިންގަނޑުތައް" ރެޑްކްރޮސް/ރެޑްކްރެސެންޓް (29 އޮކްޓޫބަރު 2006) — އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި
  • A/273-2012/HC

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ