ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/321ހައިކޯޓު · 23 ޖުލައި 2019

އަޙްމަދު ފަޔާޟް ޢަލީ ރިޟާ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުޚިލާފު ރައުޔެއް
ހައިކޯޓު · 23 ޖުލައި 2019ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 228/Cr-C/2016ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ މުވައްޒަފެއްގެ މަސައްކަތަށް ޤަޞްދުގައި ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ވެރިންގެ އަމުރަށް ޢަމަލުކުރިކަން ސާބިތުނުވާކަމަށް ބަލައި 03 މަހާއި 18 ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމް ކުރި.
ވާޤިޢާ
ރިޔާސީ ލޯންޗު ފިނިފެންމާގައި އެއްޗެއް ގޮވައި ހާދިސާއެއް ހިނގުމުން، ތަޙްޤީޤުކުރަން ސީނަށް ދިޔަ ފުލުހުންނަށް، ސިފައިންގެ އީ.އޯ.ޑީ ޓީމުން ޗެކްކުރުމުގެ ކުރިން ލޯންޗަށް އެރުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް މަނާކުރި.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ސިފައިންގެ ވެރިއެއްގެ އަމުރަށް ތަބާވެ، ހާދިސާއެއް ތަޙްޤީޤުކުރަން ދިޔަ ފުލުހުން ލޯންޗަށް އެރުން މަނާކުރުމަކީ ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ މުވައްޒަފެއްގެ މަސައްކަތަށް ޤަޞްދުގައި ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށް (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 532 ވަނަ މާއްދާ) ކަމުގައި ބެލެވޭނެތޯއާއި، އެއީ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުއްދަ ޢަމަލެއްތޯ؛ އަދި އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި 1108 އާއި 1109 ވަނަ މާއްދާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ 532 ވަނަ މާއްދާގެ އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަނުވާކަމަށާއި، ސިފައިންގެ އިސްވެރިންގެ އަމުރަށް ޢަމަލުކުރީތީ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދިފާޢު ލިބޭނެކަމަށާއި، ފުލުހުންގެ ސަލާމަތަށް ކުރި ކަމެއްކަމަށާއި، އަދަބުގައި 1104، 1108، 1109 އަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާކަމަށާއި، ދިފާޢީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރާކަމަށް.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އަޣުލަބިއްޔަތުން ދެކުނީ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ބަޔާނާއި ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަހުން، އީ.އޯ.ޑީ ޗެކްކުރުމުގެ ކުރިން ފުލުހުން ނޭރުވީ ސިފައިންގެ އިސްވެރިޔާގެ އަމުރަށްކަން އެނގޭތީ، އެއީ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ހުއްދަ ޢަމަލެއް ކަމަށާއި، ކުށުގެ ނިޔަތް ފުރިހަމަނުވާކަމަށް.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ކްރިމިނަލް ކޯޓު 228/Cr-C/2016
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ

ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 532 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށް ސާބިތުވުމަށް ކުށުގެ ނިޔަތުގެ ރުކުން ފުރިހަމަވާންޖެހޭއިރު، 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށުގެ ޢަމަލުގެ ރުކުނާއި ޙާލަތުގެ ރުކުނާއި ނަތީޖާގެ ރުކުނުގައިވެސް ނިޔަތް އޮތްކަން ސާބިތުނުވާހާ ހިނދަކު ކުށްވެރިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ ސިފައިންގެ އިސްވެރިއެއްގެ އަމުރަށް ޢަމަލުކުރި ޙާލަތެއްގައި މި ރުކުންތަކުގައި ނިޔަތް ފުރިހަމަނުވެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު؛ ޕެރ. 3.3)

HN2ޖިނާއީ

ސިފައިންނަކީ ވެރިންގެ އަމުރުގެ ދަށުން ހިނގާ (chain of command) މުއައްސަސާއަކަށްވާތީ، ވެރިން އަންގާގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ވާޖިބެއް ކަމުން، ނުރައްކާތެރި ބޮޑެތި ހާދިސާތަކުގައި ސިފައިންގެ ވެރިއެއްގެ އަމުރާ އެއްގޮތަށް ކުރާ ޢަމަލަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހުއްދަ ޢަމަލެކެވެ؛ އެ ޢަމަލު 532 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށަކަށް ކަނޑައެޅުމަކީ 20 އާއި 24 ވަނަ މާއްދާތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު؛ ޕެރ. 3.2، 3.4)

HN3ޖިނާއީ

ކުރީގައި ކުށުގެ ރެކޯޑެއް އޮތުމުން 1104 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (3) ގެ ދަށުން އަދަބު ދަށްކުރުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވިނަމަވެސް، ހުއްދަ ދިފާޢުގެ ޙާލަތަކާ ކައިރިވާނަމަ 1108 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން 2 ދަރަޖަ ދަށްކުރުމާއި، ފުރިހަމަނުވާ މަޢާފު ލިބެނިވި ދިފާޢެއްގެ ސަބަބުން 1109 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަދަބު ދަށްކުރުމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު؛ ޕެރ. 3.5)

HN4ޖިނާއީ

ދިފާޢީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރެވުނީ ހެކިން ހުށަހަޅާ ބޭނުން ނުވަތަ ހާޟިރުކުރަން ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ފުރިހަމަނުކުރުމާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުރުން ފަދަ ޤަބޫލުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށްނަމަ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/36 ގައިވާ އުޞޫލު އެ ޙާލަތަށް ތަޠުބީޤުނުކުރެވޭނެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު؛ ޕެރ. 3.6)

HN5ޖިނާއީ

ސުޕީރިއަރ އޯޑަރުގެ ދިފާޢު ސާބިތުކުރަންވާނީ މަދަނީ މިންގަނޑުން (balance of probability) ކަމަށާއި، 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދިފާޢު ލިބޭނީ ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފެއްގެ ވާޖިބުތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނަކުން ކުރި ޢަމަލަކަށްވާނަމަ ކަމަށް ބަލާ، ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ދެކުނެވެ. (އަޤައްލިއްޔަތު ރައުޔު)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 532 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)، 20 ވަނަ މާއްދާ، 24 ވަނަ މާއްދާ، 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 1002 ވަނަ މާއްދާ، 1006 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2)، 1102 ވަނަ މާއްދާ، 1104 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ރ) ގެ (3)، 1108 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 1109 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ރ)، 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ (4)
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
  • 2011/SC-A/36

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙަސަން ޢަލީ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
ޚިލާފު ރައުޔު
އެބައޮތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ