—

ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ހިމެނޭ ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުން ކުރާ ޙުކުމްތަކާއި ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނާނީ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓު ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަ ނިންމި ދުވަހާއި މުއްދަތު ހަމަވާ ދުވަހާއި އެދެމެދަށް އަންނަ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 3.1)

ޝަރީޢަތް ކުރުމުގެ ޢާންމު އުޞޫލަކީ ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލާގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް އަދި އެމައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތާއި ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތަށް ބެލުމެއްނެތި ދެފަރާތަށްވެސް ހަމަހަމަ ފުރުޞަތު ލިބިދިނުމެވެ. (ޕެރ. 3.2)

މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ޘާބިތު ކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތެވެ. ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަކީ ހަމައެކަނި ކޯޓަށް ފޯމް ހުށަހަޅާ ފަރާތެއް ނޫނެވެ. ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ދަޢުވާގެ ދިފާޢުގައި ކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ ސާބިތު ކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތަކީ އެ ދިފާޢީ ދަޢުވާއެއް ކުރި ފަރާތެވެ. (ޕެރ. 3.2)

މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ޚަޞްމުންގެ ދައުރަކީ އީޖާބީ ދައުރެއްކަމުން، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ޚަޞްމުންނަށް ކޯޓުން ފަހިކޮށްދޭންވާނެއެވެ. ހަމަ އެމޭރުމުން އެއް ޚަޞްމު ހުށަހަޅާ ހެކި ނުވަތަ ދަލީލު ނަޤުޟުކޮށް އޭގެ އިދިކޮޅު ޘާބިތުކުރުމުގެ ޙައްޤު އަނެއް ޚަޞްމަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ ޚަޞްމަކަށްވެސް ކޯޓުން ފަހިކޮށްދޭންޖެހޭ އަސާސީ ކަންތައްތަކެކެވެ. (ޕެރ. 3.2)

މިއިން ކަމެއް ފަހިކޮށްދިނުމަކާ ނުލައި ހިންގޭ ޝަރީޢަތްތަކަކީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގައި ނަޤުޟުކުރެވިދާނެ ޤާނޫނީ ސަބަބުތަކެއް ހުންނަ ޝަރީޢަތްތަކެކެވެ. ޚަޞްމުން ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ހަމަހަމަ އުޞޫލެއްގެ މަތިން ފަހިކޮށްދެވިފައިނުވާކަން، ނުވަތަ ހުށަހެޅުނު ދަލީލުތައް ވަޒަންކޮށް އޭގެ ޞައްޙަކަން ތަޤްދީރުކުރުމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ހަމަތަކުން ބޭރުވެފައިވާކަން ފެންނަން ހުރެއްޖެނަމަ، އެކަންކަމަކީ ދުނިޔޭގެ ތަފާތު ޖުރިސްޑިކްޝަންތަކުން ޤަބޫލުކުރާ ޘާބިތުކުރުމުގެ އުޞޫލުތަކާއި މަދަނީ އިޖްރާއާތުގެ އުޞޫލުތަކާއި ފުށުއަރާ ކަންތައްތަކެއްކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޞަރަޙައްދީ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވަނީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ދާއިމީ އެޑްރެސް ހުންނަ ދާއިރާގެ ކޯޓަށް، މުދަލުގެ މައްސަލަތަކުގައި މުދާ ނުވަތަ މުދަލުގެ ބައެއް ހުރި ދާއިރާގެ ކޯޓަށް، އަދި ވިޔަފާރީގެ މައްސަލައެއްނަމަ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ދާއިމީ ނުވަތަ ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް ހުރި ދާއިރާގެ ކޯޓަށް، ނުވަތަ ދެފަރާތުން އެއްބަސްވާ ކޯޓަށް، ނުވަތަ މުޢާމަލާތް ނުވަތަ އެއްބަސްވުން ތަންފީޒުކުރެވުނު ނުވަތަ ތަންފީޒުކުރަންޖެހޭ ދާއިރާގެ ކޯޓަށެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު ވުޖޫދުވި ފަހުން ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަ އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ އުޞޫލެކެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ހުށަހެޅުނު ދަޢުވާ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެން ނުވާ ކޯޓަކުން ކުރާ ޙުކުމަކީ ބާޠިލު ޙުކުމެކެވެ. (ޕެރ. 3.3 އާއި ޙުކުމް)