އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ގްލޯބަލް އީޝަލް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ހިމެނޭ ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުން ކުރާ ޙުކުމްތަކާއި ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނާނީ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓު ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން އެ މައްސަލަ ނިންމި ދުވަހާއި އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވާ ދުވަހާއި އެ ދެމެދަށް އަންނަ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމެނޭގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 3.2)

އެއްބަސްވުމަކީ ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާނަމަ ވަކި ގޮތަކަށް އޮތުން ލާޒިމު އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ޓޫރިޒަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުއްޔަށް ދޫކުރެވޭ ރަށެއް ނުވަތަ ބިމެއްގައި ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓެއް ހަދަންވާނީ ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތާއި ސަރުކާރާ ދެމެދު ކުރާ އެގްރީމެންޓެއްގެ ދަށުން ކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އެ އެގްރީމެންޓުގައި ހިމެނިފައި ހުންނަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ބަޔާންކޮށްފައިއޮތުމުން، މިފަދަ އެއްބަސްވުންތަކަކީ ލިޔެވި ދެފަރާތުން ސޮއިކުރެވިފައި ހުންނަންޖެހޭ އެގްރީމެންޓްތަކެކެވެ. (ޕެރ. 3.4)

މަޝްރޫޢު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ސިޓީއާއެކު ފޮނުވާފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުމުން ކަމަށްވެފައި، އަނެއް ފަރާތުން ޑްރާފްޓް އެގްރީމެންޓުގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް އެއްބަސްވުމުގެ ބަދަލުގައި އިސްލާހުތަކެއް ހުށަހަޅައި، އެކަންތައްތަކާމެދު ވަކި ގޮތަކަށް ނިމުމުން އެގްރީމެންޓުގައި ސޮއިކުރުމަށް ތައްޔާރަށް ތިބިކަން އަންގާފައިވާނަމަ، އެ ސިޓީތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އެއްބަސްވުމެއް އުފެދިފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެ އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 3.4)

މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކުރިން ކަނޑައަޅުއްވާފައި ހުންނަ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން އެފަދަ މައްސަލަތައް ބައްލަވައި ނިންމެވުމުގައި ތަޠްބީޤުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. މިގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ، މައްސަލައިގެ ޙަޤީޤަތްތައް ނުވަތަ ވަޤާއިޢުތައް އެއްގޮތް ނުވަތަ ދާދި އެއްގޮތް މައްސަލަތައް އެއްގޮތަކަށް ނިމިގެން ދިއުމަށް މަގުފަހިވެފައި އޮންނަގޮތް ހަމަޖެހިގެން ދިއުމާއި، ޤާނޫނު ހިންގައި ތަޠްބީޤުކުރެވޭގޮތް އަންދާޒާކުރެވޭނެ ގޮތް ވުމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ނިޒާމުގައި ކޯޓުތައް ތިން މަރުޙަލާއަކަށް ބެހިފައިވާއިރު، މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންޖެހޭނެއެވެ. އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އިން ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 3.5)

ޕްރޮޖެކްޓަކާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރެވެނީކަން ނުވަތަ ނެގޯޝިއޭޓް ކުރެވެނީކަން އެނގެން އޮންނައިރު، އެ މަޝްވަރާތައް ނިމި، އެއްފަރާތުން އަނެއްފަރާތަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ ކޮބައިކަން އެނގެންނެތް ޙާލަތުގައި، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ކޮންޓްރެކްޓެއް އުފެދިފައިވާކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. އެއްބަސްވުމަކަށް ވާސިލުވުމަށް ދެފަރާތުން މަޝްވަރާކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ޤާނޫނީ ގޮތުން މިފަދަ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ހިމެނެންޖެހޭ ކަންކަން ހިމެނައިގެން ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެވިފައި ނުވާނަމަ، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމު ކޮންޓްރެކްޓެއް އުފެދިފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 3.5)

ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލްގެ މަފްހޫމަކީ، އެއްބަސްވުމެއް ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ހިމެނޭ ފަރާތުން ކުރާ ވަޢުދަކަށް އަނެއް ފަރާތުން ބަރޯސާވެ އެއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށްފަހު، ވަޢުދާއި ޚިލާފަށް އެ ވަޢުދުވި ފަރާތުން ޢަމަލުކުރުން އުސޫލެއްގެ ގޮތުން މަނާވެގެންވުމެވެ. (ޕެރ. 3.6)

ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލް ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ޤާނޫނީ ނުވަތަ ތަޢާޤުދީ ގުޅުމެއް އޮންނަންވާނެއެވެ. ޑްރާފްޓް އެގްރީމެންޓެއް ހެދިފައި އޮތް ނަމަވެސް، އެ ޑްރާފްޓަށް އިސްލާޙު ގެނައުމަށް ހުށަހެޅި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދެފަރާތުން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިފައި ނުވާނަމަ، އެފަދަ ގުޅުމެއް އުފެދިފައިވާކަމަށް ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 3.6)

ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލް ބޭނުންކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ވަޢުދުވެވުނު ފަރާތުގެ އިދިކޮޅަށް ވަޢުދުވި ފަރާތުން ކޮށްފައިވާ ޢަމަލެއްގެ ދިފާޢުގައެވެ. އަދި ވަޢުދުވި ފަރާތުން ވެފައިވާ ވަޢުދަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ޝަރުޠަކަށް ބަދަލެއް އަންނަ ފަދަ ނުވަތަ އެއަށް ޢަމަލުކުރަން ނުޖެހޭފަދަ ވަޢުދަކަށް ވުމާއި، ވަޢުދުވެވުނު ފަރާތުން އެ ވަޢުދަށް ބަރޯސާވެ އެގޮތުގެ މަތިން ޢަމަލުކޮށްފައިވުމާއި، ވަޢުދުވި ފަރާތުން އެ ވަޢުދާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ ޢަދުލު އިންސާފުގެ ހަމަތަކާއި ޚިލާފުކަމަކަށްވުމަކީ ޕްރޮމިސަރީ އެސްޓޮޕަލް ބޭނުންކުރުމުގައި ނުވަތަ ތަޠްބީޤުކުރުމުގައި ހުންނަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެކެވެ. (ޕެރ. 3.6)