ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2019/HC-A/272ހައިކޯޓު · 28 އޮކްޓޫބަރު 2020 · މަދަނީ ހައްޤު ހޯދުން

އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ފާޠިމަތު ޢަބްދުއްރަޙްމާން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ހައިކޯޓު · 28 އޮކްޓޫބަރު 2020ދަށު ކޯޓު: ލ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 70/O6C/2016ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 70/O6C/2016 ޤަޟިއްޔާގައި، 2500 ލީޓަރުގެ ކަޅުހަން ނުވަތަ ބާޒާރުން އެފަދަ ކަޅުހަމެއް ގަންނަން ލިބޭ އަގާއި ލ. ހިތަދޫއާ ހަމައަށް އުފުލުމުގެ އަގު 06 މާރިޗު 2019 އިން ފެށިގެން އެއް މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ގޭގެ ވެރިފަރާތަށް ދިނުމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަމަންޓަށް އަންގައި ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ސުނާމީ ކާރިޘާއާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ގެއަކަށް 2500 ލީޓަރުގެ ބޯފެން ކަޅުހަމެއް ދިނުމަށް ހިންގި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލ. ހިތަދޫގެ 175 ގެއަށް ކަޅުހަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ކުންފުންޏަކާ އެއްބަސްވުން ވެފައިވާއިރު، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ގެއަށް ކަޅުހަމެއް ނުލިބުމުން، ކަޅުހަން ނުވަތަ އޭގެ އަގާއި އުފުލުމުގެ އަގާއި ބޯފެން ގަތުމަށް ޚަރަދުވި ފައިސާ ހޯދުމަށް ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރެވުނެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ސުނާމީއާ ގުޅިގެން ކޮންމެ ގެއަކަށް 2500 ލީޓަރުގެ ބޯފެން ކަޅުހަމެއް ދިނުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ކަޅުހަން ނުލިބުނު ގެއެއްގެ ވެރިފަރާތަށް ކަޅުހަން ނުވަތަ އޭގެ އަގާއި އުފުލުމުގެ އަގު ދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރި ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްތޯ؛ އަދި އެއް ޙާލަތެއްގައި ތިބި އެހެން ފަރާތްތަކުގެ މައްސަލަތަކުގައި ކުރި ޙުކުމްތައް ދައުލަތުން ތަންފީޒުކޮށްފައިވާއިރު، ބައެއް ޤަޟިއްޔާތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙުކުމް.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ދައުލަތުގެ ނުކުތާތަކަކީ: މިނިސްޓްރީގެ އިހުމާލެއް ނެތްކަން ދައްކާ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 (ހ) އާ ޚިލާފަށް ޙުކުމްކުރުން؛ ތަންފީޒުކުރުމުގެ އިޖުރާއާތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް އެއް މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތު ދީގެން 2010/SC-RU/01 ރޫލިންގއާ ޚިލާފުވުން؛ އަދި ޝަފަހީ ހެކިބަހާއި ސަރުކާރު އިދާރާތަކުގެ ލިޔުންތަކަށް ބަލައިގެން ނިންމައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 އާއި 52 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވުމެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ގެއަކީ މަޝްރޫޢުގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ، ކަޅުހަން ނުލިބި ހުރި ގެއެއް ކަމާއި، އެއް ޙާލަތެއްގައި ތިބި އެހެން ހަ ގެއެއްގެ މައްސަލަތަކުގައި ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމްތައް ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުނުކޮށް ތަންފީޒުކޮށްފައިވާއިރު ބައެއް ޤަޟިއްޔާތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ ހަމަހަމަކަމާއި ތަފާތު ނުކުރުމުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފު ކަމެއްކަމުން، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ލ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 70/O6C/2016
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › މަދަނީ ހައްޤު ހޯދުން

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ސާފު ފެން ފުދޭ މިންވަރަށް ލިބުން ފަދަ ޙައްޤުތަކަކީ ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތަކަށްމެ ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކެއް ކަމާއި، އެ މާއްދާއިން ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ މިންވަރަކީ ދައުލަތުގެ ތަނަވަސްކަމާއި ކުޅަދާނަކަން ހުރި މިންވަރަކަށް އެ ޙައްޤުތައް ރައްޔިތުންނަށް ހޯދޭނެ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރުން ކަމެވެ. (ޕެރ. 3.2)

HN2މަދަނީ › މަދަނީ ހައްޤު ހޯދުން

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާއާއި 20 ވަނަ މާއްދާއަށް ބިނާކޮށް، ޢާންމު އުޞޫލަކީ މުޖްތަމަޢުގެ ޢާންމު ޙާލަތަށްވުރެ ނިކަމެތި ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަމެއް ލިބިދޭންޖެހޭ ފަރާތެއް ފިޔަވައި، އެހެން ފަރާތަކަށް ނުވަތަ ވަކި އަތޮޅަކަށް، ރަށަކަށް ނުވަތަ ރަށެއްގެ ވަކި ބަޔަކަށް 23 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤުތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ހަމަހަމަކަމުގެ މަފްހޫމާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 3.2)

HN3މަދަނީ › މަދަނީ ހައްޤު ހޯދުން

ދައުލަތުން ހިންގި މަޝްރޫޢެއްގެ ދަށުން ރަށު އޮފީހުން އެކުލަވާލި ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ ގެއަކަށް އެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ކަޅުހަން ދަޢުވާކުރި ދުވަހާ ހަމައަށް ލިބިފައިނުވާނަމަ، އެ ކަޅުހަން ނުވަތަ އޭގެ އަގާއި އުފުލުމުގެ އަގު ދިނުމަށް ދައުލަތަށް އަމުރުކުރި ނިންމުމަކީ މި އަސާސްތަކަށް ނަޒަރުކޮށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 3.5)

HN4މަދަނީ › މަދަނީ ހައްޤު ހޯދުން

އެއް ޙާލަތެއްގައި ތިބި ބައެއްގެ މައްޗަށް، އެއް ވާޤިޢާއަކާއި އެއް އަސާސަކަށް ބުރަވެ ހިންގައި ޙުކުމްކޮށްފައިވާ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ޙުކުމް ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުނުކޮށް ތަންފީޒުކޮށްފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ހަމަހަމަކަމާއި ތަފާތު ނުކުރުމުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމުގައި ނޫނީ ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.6)

HN5މަދަނީ › މަދަނީ ހައްޤު ހޯދުން

ޤާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށް، އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން ޙިމާޔަތްކޮށް، އެ ޙައްޤުތައް ހަމަހަމަކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 18 ވަނަ މާއްދާއިން ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ ވާޖިބެކެވެ. (ޕެރ. 3.2، 3.6)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 18 ވަނަ މާއްދާ
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާއި 52 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
  • ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/365 ޤަޟިއްޔާ
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-RU/01 ރޫލިންގ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
  • ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 41/O11C/2012 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 42/O11C/2012 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 44/O11C/2012 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 46/O11C/2012 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 58/O11C/2012 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައްދުންމަތީ ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 59/O11C/2012 ޤަޟިއްޔާ

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ