އައިކިޔުއޭ މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ ވ. ބީޗް ބިލްޑަރސް ޕވޓ ލޓޑ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ދ. މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 12/M1C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އައިސް ޕްލާންޓް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއަކާ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް ޚިލާފުވުމުން، ސިވިލް ކޯޓުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތަށް ލިބިގެންވާކަމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުން ޞައްޙަތޯ؛ އަދި އިސްތިއުނާފީ ޙައްޤާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުވިކަމަށް ހުށަހެޅި ޢާންމު ނުކުތާތައް ބަލައިގަނެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި ޢަމަލުކުރަން ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތެއް އޮތުމަކުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ގެއްލުނުކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވީ ކޮންގޮތަކުންކަން ބަޔާންނުކޮށް ހުށަހަޅާ ނުކުތާއަކީ ބަލައިގަނެ ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ؛ އަދި ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފު ބަލަމުންދިއުމުން އިސްތިއުނާފީ ޙައްޤު ގެއްލިފައިނުވާކަން ސާފެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/91)
2. ދަށުކޯޓުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ ވަކި މާއްދާއަކާ (މިސާލު: 42 (ށ)) ޚިލާފުވީ ކޮންގޮތަކުންކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންނުކުރާނަމަ، އެ ނުކުތާއަކީ ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ.
3. ފަނޑިޔާރު ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަވެގެން، ނުފޫޒަށް ލެނބިގެން، ބިރަށް ޖެހިލުންވެގެން ނުވަތަ ތަޢައްޞުބުގެ ސަބަބުން މައްސަލަ ނިންމިކަމަށް (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ) ބުނާ ބުނުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ޒާތާ ގުޅޭ ތަޙްޤީޤީ ނަޒަރަކުން ބަލަންޖެހޭ ޝަކުވާއެއް ކަމުން، އެއީ ހައިކޯޓުގެ އިސްތިއުނާފީ މަޖިލީހަކުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ ތަޙްޤީޤުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (2018/HC-A/310، 2019/HC-A/617، 2020/HC-A/20)
4. ދެފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމެއް ސިވިލް ކޯޓުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައި އޮތުމަކީ، އެ ސަބަބަށްޓަކައި އެހެން ކޯޓަކުން އެ އެއްބަސްވުމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނޫނެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއަކާ އެއް ފަރާތް ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އަނެއް ފަރާތަށް އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާކަމަށް ކަނޑައެޅުން ދަމަހައްޓާފައެވެ.
5. ދަށުކޯޓުން ދެފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށް ބުނާނަމަ، ރިޢާޔަތްނުކޮށްފައިވަނީ ކޮން ޤާނޫނަކަށް ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކަށްކަން ފާހަގަނުކޮށް ހުށަހަޅާ ނުކުތާއަކީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ލިޔުމުގައި '13' ގޮތަށް ފުށުއަރާފައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '313' ގޮތަށް ފުށުއަރާފައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓު)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/310 ޤަޟިއްޔާ (ޢާފިޔާ ޢަބްދުއްރައްޒާޤު ވ ދައުލަތު)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/HC-A/617 ޤަޟިއްޔާ (ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު ވ މުޙައްމަދު ރިޟުވާން)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/20 ޤަޟިއްޔާ (ޝަޒްމީނާ ޢަލީ ވ މޫސާ ރަޝީދު)