ޝަޒްމީނާ ޢަލީ ވ. މޫސާ ރަޝީދު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ބިމާއި އިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިނުން

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 66/Cv-C-HD/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުލީގެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށްތޯ ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ އެދިފައިނުވާ ކަމެއްގައި ނިންމުމެއްތޯ؛ ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވިކަމަށް ބުނާ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭތޯ؛ އަދި ކުއްޔަށްދިން ފަރާތަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލިބެންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ނޯޓިސްދީ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނެސްފައިވާކަމަށް ބުނެ ތަން ޙަވާލުކުރުމާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލަށް ދަޢުވާކުރާއިރު، އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތަށްތޯ ކަނޑައެޅުމަކީ ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢުގެ ތެރޭގައިވާ ކަމެއް ކަމުން، އެކަމާމެދު ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ އެދިފައިނުވާ ކަމެއްގައި ނިންމުމެއް ނޫނެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފެއް ނޫން).
2. ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަވެގެން، ނުފޫޒަށް ނުވަތަ ބިރަށް ޖެހިގެން، ނުވަތަ ތަޢައްޞުބުން މައްސަލަ ނިންމިކަމަށް ބުނާ ތުހުމަތަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ޒާތާއި ޢަމަލުތަކާ ގުޅޭ، ތަޙްޤީޤީ ނަޒަރަކުން ބަލަންޖެހޭ ޝަކުވާއެއް ކަމުން، އެއީ ހައިކޯޓުގެ އިސްތިއުނާފީ މަޖިލީހަކުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ ތަޙްޤީޤުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި ޚިލާފުވީ ކޮން މާއްދާއަކާ ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ ކޮން ކަމަކާތޯ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
3. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދޭންޖެހެނީ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކުރި ފަރާތުންނެވެ؛ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނުކަން ސާބިތުނުވާނަމަ ބަދަލު ނަގައި ނުދެވޭނެއެވެ.
4. ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގައި އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޝަރުޠުތައް (ނޯޓިސް ދިނުމާއި، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ކުރި އިންވެސްޓްމަންޓްގެ އަގު ދިނުން) ފުރިހަމަނުކޮށް ތަން އަތުލުމަކީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި ގެއްލުމާއި ބިލުތަކުގެ ޢަދަދު ސާބިތުކުރާ ހެކި ހުށަނާޅާނަމަ ބަދަލު ނުލިބޭނެއެވެ.
5. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާއަކީ ކުށެއް ކުރިކަމަށް ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ކަމުން، އެއީ މަދަނީ މައްސަލަތަކަށް ތަޠްބީޤުކުރެވޭ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (PDF ގައި '32')
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (2008) ގެ 142 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައި '313')
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (2008) ގެ 51 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައި '53')
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44
• ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/310 (ޢާފިޔާ ޢަބްދުއްރަޒާޤް ވ. ދައުލަތް / ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު ވ. މުޙައްމަދު ރިޟުވާން)
• ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-A/617 (ޢާފިޔާ ޢަބްދުއްރަޒާޤް ވ. ދައުލަތް / ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު ވ. މުޙައްމަދު ރިޟުވާން)