މުޙައްމަދު އަޙްމަދު ނަސީމް ވ. މަރްޔަމް ޒާހިރާ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (ތަޙުލީލުން ފެންނަ ގޮތުން؛ ޙުކުމުގެ ޢިބާރާތް ލިޔުމުގައި ނެތް)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 4646/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކުއްޔަށް ދެވޭ އެންމެ ދިގު މުއްދަތު އިތުރުވާ ގޮތް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ކުލީގެ މުއްދަތު އިތުރުވާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައިވާ މާއްދާއަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ބާޠިލު މާއްދާއެއްތޯ، ނުވަތަ ޤާނޫނަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމުން ކުލީގެ މުއްދަތު އިތުރުވެ (auto renewal) ގްރައުންޑް ފްލޯރ ބޭނުންކުރުމުގެ ޙައްޤު ދެމިއޮންނަނީތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުގައި ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ގޮތަކާ ޚިލާފަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ މިންވަރު ބާޠިލުވާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް މި އުޞޫލުގެ ދަށުން ކުލީގެ މުއްދަތުގެ ބައެއް ބާޠިލުކުރެވުނު 2015/HC-A/242 އަދި 2016/SC-A/22 ޤަޟިއްޔާތައް ތަޠުބީޤުވަނީ އެއްބަސްވުން ވެވުނު ނުވަތަ އިޞްލާޙުކުރެވުނު އިރު ޤާނޫނުގައި ހުއްދަ މުއްދަތަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ޙާލަތަށެވެ.
2. ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ޤަވާއިދަކުން ކުއްޔަށް ދެވޭ އެންމެ ދިގު މުއްދަތު އިތުރުވާ ގޮތް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ކުލީގެ މުއްދަތު އިތުރުވާނެ ކަމަށް ބުނާ މާއްދާއަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ކުރުމަށް ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ނޫންކަމުން، އެފަދަ މާއްދާއަކަށް ކުރީގެ އެ ޤަޟިއްޔާތައް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ.
3. އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާއެއް މާނަކުރުމުގައި ބައިވެރިންގެ މަޤްޞަދު ދެނެގަތުމަށް އެއްބަސްވުމުގެ ޖުމްލަ މާއްދާތަކާއި، އެއްބަސްވުން އެކުލަވާލެވުނު ގޮތާއި، މުޢާމަލާތް ހިނގާފައިވާ ގޮތާއި، އެއްބަސްވުމުގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ އެއްބަސްވުން ތައްޔާރުކުރި ފަރާތަށްވުރެ އެ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތަށް ބޮޑަށް ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެއެވެ؛ އަދި ބައިވެރިންގެ ނިޔަތް ދެނެގަނެވޭނީ ހަމައެކަނި ދެފަރާތުން ދައްކާ ވާހަކައިން ނޫން، އެ މާއްދާގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމަށްވެސް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ (2015/HC-A/164 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކޮށް).
4. މުއްދަތު އިތުރުވުމަށް އިތުރު ޝަރުޠެއް ނުވަތަ ބައިވެރިންގެ އަލުން ރުހުމެއް އެއްބަސްވުމުގައި ޝަރުޠުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނަށް އިޞްލާޙު ގެނެވި ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދެވޭ ގޮތް މެދުވެރިވުމުން، އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތަށް ކުލީގެ މުއްދަތު އިތުރުވެ ދިގުދެމިގެންދާނެއެވެ (މި މައްސަލާގައި ގްރައުންޑް ފްލޯރ ކުއްޔަށް ދެވޭ މުއްދަތު އިތުރު ދިހަ އަހަރާއި ހަ މަސްދުވަހަށް).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ކުއްޔަށް ދެވޭ އެންމެ ދިގު މުއްދަތާބެހޭ މާއްދާ؛ މާއްދާ ނަންބަރު ލިޔުމުގައި ބަދަލުވެފައިވާ ކަމަށް ފެންނާތީ ޔަޤީނެއް ނޫން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2008 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނަށް ދެވަނަ އިޞްލާޙު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 33 ވަނަ މާއްދާ (މާއްދާ ނަންބަރު ޔަޤީނެއް ނޫން)
• ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/242 (ފާޠިމަތު ޙަލީމް ވ އައިމާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/22 (އައިމާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ ފާޠިމަތު ޙަލީމް)
• ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/164 (މުޙައްމަދު މޫސާ ވ އިބްރާހީމް ޝަރީފް)