އައިމާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ފާޠިމަތު ޙަލީމް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ތަޙުލީލުން ފެންނަގޮތުގައި)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 662/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު (ހައިކޯޓާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައެޅި ގޮތުގައި) 31 ޖުލައި 2015 ގައި ހަމަވުމަށްފަހު، ތަން ހުސްކޮށް ޙަވާލުކުރި ދުވަހާ ހަމައަށް ބޭނުންކުރި މުއްދަތުގެ ކުލި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ދައްކަން ޖެހޭތޯއާއި، ރެސް ޖުޑިކާޓާ، ޢާންމު ޚަޠައު، ޙައްޤުނޫން މަންފާ (unjust enrichment) އަދި ބާޠިލް ޝަރުޠުތަކުގެ ނަތީޖާއާ ގުޅޭ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ޤަބޫލުކުރެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުގައި ފާހަގަނުކޮށް، އިސްތިއުނާފު ކޯޓުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އާ ކަމަކަށް ފައިޞަލާކޮށްދިނުމަށް އެދުމަކީ ސިވިލް ޕްރޮސީޖަރގެ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44). އެހެންކަމުން ދަށުކޯޓުގައި ނުނަގާ ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ ނުކުތާއަކީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ނިންމޭނެ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 9.2-9.4)
2. އިސްތިއުނާފު ކޯޓަކުން ބާޠިލުކޮށް، އެ ނިންމުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ތާއީދުކޮށްފައިވާ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަކަށް ޙަވާލާދީ، އެ ޙުކުމުގެ ދަށުން ޙައްޤެއް ލިބިފައިވާކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަލައިގަނެ ބުރަދަނެއް ދެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10.2-10.3)
3. ކުލީގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު ޢިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތުގެ ރުހުމާނުލައި އެ ތަން ބޭނުންކޮށް އިސްތިޣުލާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަކަށް ނުލިބެއެވެ. މުއްދަތު ހަމަވިކަން ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ހަމަވި ތާރީޚުގެ ފަހުން ނަމަވެސް، ހަމަވި ތާރީޚުން ފެށިގެން ތަން ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކަމަށް ބެލެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 11.3-11.4)
4. އެއްބަސްވުން ނިމުމަށްފަހު ބޭނުންކުރި މުއްދަތަށް ކުލި ދައްކަން ޖެހުމަކީ ތަނުގެ ވެރިފަރާތަށް ޙައްޤުނޫން މަންފާއެއް (unjust enrichment) ލިބުމެއް ނޫނެވެ؛ އެ މުއްދަތަށް ކުއްޔެއްނެތި ތަން ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް ޙައްޤުނޫން މަންފާއެއް ލިބުމެވެ. (ޕެރ. 12.2-12.3)
5. އެއްބަސްވުމުގެ ބައެއް ޝަރުޠު ޤާނޫނާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ޚިލާފުވާ މިންވަރު ބާޠިލުވުމަކީ، ވެރިފަރާތުގެ ރުހުމަކާނުލައި، އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް ނުދީ ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރުމަށް ދެއްކޭނެ ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13.2)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2013/SC-A/44 (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 8 ގެ (ހ))
• ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2015/HC-A/242 (ފާޠިމަތު ޙަލީމް ވ. އައިމާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2016/SC-A/22 (އައިމާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ފާޠިމަތު ޙަލީމް)
• ސިވިލް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 1900/Cv-C/2014 (ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކުރި)