Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/39 · 30 އޮގަސްޓް 2021 · ބިމާއި އިމާރާތް ކުއްޔަށް ދިނުން

ނިޒާރު އަޙްމަދު ވ. ޒުލައިޚާ އަޙްމަދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށް އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރި)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3084/Cv-C/2017

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މ.އޮކްސިޑެންޓަލްވިލާ ގޯތީގައި އިމާރާތްކުރުމާއި ކުއްޔަށްދިނުމުގެ 01 ސެޕްޓެންބަރު 2016 ގެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ 12 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފުލޯތައް ނިންމައި ޙަވާލުނުކުރުމަކީ، ބޭންކް ލޯނު ނުލިބުމުގެ ޙާލަތުގައި، އިންވެސްޓަރ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމަކަށް ވެ، އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރެވޭނެ ސަބަބެއްތޯ؛ އަދި ގޯތީގެ ހުރިހާ ވެރިން ބައިވެރިނުވެ ދަޢުވާކުރުމާ ބެހޭ ނުކުތާ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ނެގޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ދެފަރާތެއްގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުކުރެވޭނެ ގޮތް އެއެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެއެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރެވޭނީ އެގޮތަކަށެވެ؛ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމެއް ނިމުމަކަށް އައިސްދާނީ ބައިވެރިންގެ ބާރު ނުފޯރާ ޙާދިސާއަކުން، ބައިވެރިން އެދިގެން، އެއްބަސްވުން ޣައިރު ޤާނޫނީވެގެން، މުއްދަތު ހަމަވެގެން ނުވަތަ އަނބުރާ އިޢާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ޚިލާފުވުމަކުންނެވެ. (ޕެރ. 16)
  2. އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭނީ ބާޠިލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރުމަށް ބައިވެރިން އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތާއި، ހުށަހަޅާ ސަބަބަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބާޠިލުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ސަބަބެއްތޯ އާއި، ޚިލާފުވިކަމަށް ބުނާ ޢަމަލަކީ ޤަޞްދުގައި ކުރި ކަމެއްތޯ އެވެ؛ ޒިންމާތައް އަދާނުކުރުމަކީ އާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން އެއްބަސްވުމެއް ނިމުމަކަށް ގެނެވިދާނެ ޙާލަތެއް ނަމަވެސް، އަދާނުކުރި ޒިންމާއަކީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ފަދަ ސަބަބެއްތޯ ދެނެގަނެވޭނީ އެއްބަސްވުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 17)
  3. ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިއަކު ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރަންވާނީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަމާއި، އެއާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އަނެއް ބައިވެރިޔާ ދުލެއްދީފިނަމަ ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކަށް އެއްބަސްވެއްޖެނަމައެވެ؛ ކަމެއް ވުމަށް ނުވަތަ ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަވުމަށް ފަހު ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ކޮންޓްރެކްޓަކަށް، އެކަމެއް ވުމުގެ ނުވަތަ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވުމުގެ ކުރިން ޢަމަލުކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20)
  4. ބޭންކް ލޯނު ނަގައިގެން އިމާރާތް ނިންމުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ލޯނު ނުލިބިއްޖެ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ލޯނު ނުލިބޭ ޙާލަތުގައި އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ނުނިމިހުރި ބައިތައް ނިންމައި ޙަވާލުކުރުމަށް އިންވެސްޓަރގެ ނުރުހުމުގައި ލާޒިމްކުރެވިދާނެ ކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 21، 26)
  5. ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެން ކަމުން، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު (އެއްބަސްވުމުގެ ހުރިހާ ބައިވެރިން އެކުގައި ދަޢުވާނުކުރުން) އާ ބެހޭ އިޖްރާއީ ދިފާޢު ދަށުކޯޓުގައި ނަގާފައި ނުވާނަމަ، އެ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 23)
  6. މައްސަލައެއް ބަލަމުންދާއިރު ޝަރީޢަތުން ސާފުކުރަންޖެހޭ ނުވަތަ ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ކަމެއް އޮތްނަމަ، އެކަމެއް ސާފުކޮށް ޔަޤީންކުރުމަކީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ތަޤްދީރީ ބާރެކެވެ. (ޕެރ. 24)
  7. އާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން މަދަނީ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ކަމާއި، ދަޢުވާރައްދުވާ ފަރާތުން ކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ ނުވަތަ ދަފްޢު ސާބިތުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 25)
  8. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ވަކި ރައުޔު) ކަމެއްގެ ޙަޤީޤަތް ބަދަލުވާ އެއްޗެއް ނޫންކަމުން، ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ކުރިން ކަނޑައެޅިފައިވާ ޙަޤީޤަތާ ދިމާ އިދިކޮޅަށް އެހެން ޤަޟިއްޔާއެއްގައި އެޙަޤީޤަތް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމަށް ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.