Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/452 · 10 ނޮވެމްބަރު 2021 · އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

އިބްރާހީމް ނިޒާރު ވ. ޢަބްދުލްހައްނާން ޙަލީމް އިބްރާހީމް

ނަތީޖާ: ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނުދެވޭ ނިންމުން ޤާއިމް؛ 2013 ގެ އެއްބަސްވުން ވުޖޫދުވިކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅި ބައި ތަޙުލީލުގައި ރަދްދުކޮށް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2107/Cv-C/2018

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކ.ގާގަނޑު (ކުޑަހުރާ) ކުއްޔަށް ދިނުމަށް 17 އޮކްޓޫބަރު 2013 ގައި 5 އަހަރުގެ އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުވެފައިވޭތޯ (ހުށަހެޅުން، ރައްދު-ހުށަހެޅުން، ޤަބޫލުކުރުމާއި އެކަން އެންގުން، ހުށަހެޅުން އަނބުރާ ގެންދިއުން)، އަދި އެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލިބެންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. އެއްބަސްވުމެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރަން އެދި މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ލިޔުމުން ހުށަހަޅަން ޖެހޭނެކަމަށް ބުނާ ޝަރުޠަކީ، އެގޮތަށް ހުށަހެޅުމުން މުއްދަތު އޮޓޮމެޓިކުން އިތުރުވާނެ ޝަރުޠެއް ނޫނެވެ؛ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަކީ ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތުގެ އިޚްތިޔާރުގައި އޮންނަ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 22)
  2. މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ އިތުރުން އާ ޝަރުޠުތައް (އިތުރު މުއްދަތާއި އިތުރު ބިނާއެއް) ހިމެނޭ ހުށަހެޅުމަކީ ވަކި ހުށަހެޅުމެއް (ޕްރޮޕޯސަލެއް) ކަމަށާއި، އެ ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުނުކޮށް އެހެން ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ދޭ ޖަވާބަކީ ރައްދު-ހުށަހެޅުމެއް (counter-offer) ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 23-24)
  3. ހުށަހެޅުމަކަށް ނުވާ ދަޢުވަތަކީ (invitation to treat) އިތުރަށް ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ނުވަތަ މަޝްވަރާކުރުމަށް ދެވޭ ދަޢުވަތެކެވެ؛ ޝަރުޠުތައް ސާފުކޮށް، ޔަޤީންކޮށް، މަޝްވަރާއަށް ހުޅުވާނުލާ ގޮތަށް ބަޔާންކުރާ ލިޔުމަކީ ޤާނޫނީ ބަނދެވުމެއް އުފެއްދުމުގެ ނިޔަތް އޮތް ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށް ބަލަން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 25)
  4. ވިޔަފާރީގެ (commercial) މުޢާމަލާތްތަކުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަނދެވުމުގެ ނިޔަތް (intention to create legal relations) އޮތްކަން އިފްތިރާޟްކުރެވޭތީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެކަން ސާބިތުކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ؛ ނަމަވެސް އެއްބަސްވުމުގައި ބޭނުންކުރި ބަސްމަގަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަށް އެ އިފްތިރާޟް ނަފީކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 26)
  5. ރައްދު-ހުށަހެޅުމަކީ މައްސަލައިގައި އޮތް ހުށަހެޅުމެވެ، ސަބަބަކީ ހުށަހެޅުމަކަށްވާނީ އެންމެ ފަހުގެ ހުށަހެޅުން ކަމަށްވާތީއެވެ؛ ހުށަހެޅުމެއް ޤަބޫލުކުރުމަކީ ހިތުގައި ބޭއްވުމުން ފުރިހަމަވާ ކަމެއް ނޫން، އަނގަބަހުން، ޢަމަލުން، ލިޔުމުން ނުވަތަ ޤާނޫނު ބަލައިގަންނަ އެހެން ގޮތަކުން ބޭރުފުށުން ފާޅުކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ؛ ނަމަވެސް ޤަބޫލުކުރާ ވަގުތަކީ ހުރިހާ ހާލަތެއްގައި ކޮންޓްރެކްޓް ވުޖޫދުވާ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 27)
  6. ހުށަހެޅުމެއް ޤަބޫލުކުރުން ޤާނޫނީ ގޮތުން ފުރިހަމަވާނީ، ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރިކަން ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ޙަޤީޤަތުގައި އެންގުމުންނެވެ (communication of acceptance)؛ ހުށަހެޅުމުގައި ޤަބޫލުކުރިކަން އަންގަންޖެހޭ ވަކި ގޮތެއް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރަން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 28-29)
  7. ކުރިންވެސް ކުލި ބަލައިގަންނަމުން އައި ތިންވަނަ ފަރާތަކާ ކުލި ޙަވާލުކުރުމަކީ، އެ ފައިސާ ދައްކައިގެން ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރިކަން ހުށަހެޅި ފަރާތަށް އެންގިކަމުގެ ހެއްކެއްކަމަށް އޭގެ ޒާތުގައި އިފްތިރާޟެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 30)
  8. ކޮންމެ ހުށަހެޅުމެއްވެސް ޤަބޫލުކުރުމުގެ ކުރިން އަނބުރާ ގެންދެވިދާނެއެވެ؛ ހުށަހެޅުމާ ތަޢާރުޟުވާ ކަމެއް ހުށަހެޅުން ރައްދުވި ފަރާތަށް އެންގުމުން ނުސީދާ (indirect) ގޮތުން ހުށަހެޅުން އަނބުރާ ގެނެވިދާނެއެވެ؛ ޤަބޫލުކުރުން ފުރިހަމަވުމުގެ ކުރިން ހުށަހެޅުން އަނބުރާ ގެންދިއުމުން އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 31)
  9. އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުވެފައި ނުވާނަމަ، އެއާ ޚިލާފުވިކަމަށް ކަނޑައަޅައި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދެވޭނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 32)
  10. އެއްބަސްވުމުގެ ފަރާތަކާއި ތިންވަނަ ފަރާތަކާ ދެމެދު ހަދާ އެއްބަސްވުމަކުން، އެ އެއްބަސްވުމުގެ ފަރާތެއް ނޫން މީހެއްގެ މައްޗަށް ޤާނޫނީ ނުވަތަ ޢަޤުދީ ޒިންމާއެއް މަތިނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 33-34)
  11. ދެފަރާތާ ދެމެދު ވާ ގުޅުމުގެ ބާވަތް (ކުލީގެ ގުޅުމެއްތޯ ހުއްދައިގެ ގުޅުމެއްތޯ) ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނީ ދަޢުވާކުރާ އެއްބަސްވުން ވުޖޫދުވެ އޭގެ ޚިލާފުވުމެއް ސާބިތުވާ ހާލަތުގައެވެ. (ޕެރ. 35)
  12. ސަރުކާރުން ވަރުވާއަށް ލިޔެދީފައިވާ ފަޅުރަށެއްގެ ބޭނުން ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ދޫކުރިއިރު ފަޅުރަށްރަށާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކުރެވިފައިވޭތޯ ދެފަރާތުން ނުބަލާނަމަ، ސަރުކާރުން އެ ރަށް ނެގުމުން އެ ދެފަރާތާ ދެމެދު ކުރެވުނު މުޢާމަލާތްތަކާ މެދު ދައުލަތަށް ޒިންމާއެއް ނުއުފުލޭނެއެވެ. (ޕެރ. 40-43)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.