ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2020/HC-A/160ހައިކޯޓު · 30 ސެޕްޓެމްބަރު 2020 · ކޯޓު އަމުރު

ޙުސައިން ޝިހާބު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ހައިކޯޓު · 30 ސެޕްޓެމްބަރު 2020ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2020/2185ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ޕީޖީގެ އެދުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖްތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެތީ، 5 ދުވަހަށް ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ނ.މާޅެންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހަޅައި، ނ.ކެނދިކުޅުދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވިއެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ ދަތިތަކާހުރެ މާޅެންދޫ ކޯޓުން މައްސަލަ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް ޕީޖީއަށް އަނބުރާ ފޮނުވިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓެއްގެ އަމުރެއް އޮތުމާއެކު، މައްސަލަ ޕީޖީ އޮފީހަށް އަނބުރާ ފޮނުވުމަށްފަހު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 5 ދުވަހަށް ރިމާންޑް ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ؛ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބޭތޯ އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތަޙްވީލުގެ ސަރކިއުލަރ ހިނގާތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކެނދިކުޅުދޫ ކޯޓުގެ އަމުރު ދެމިއޮއްވައި ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ބަންދާމެދު ނިންމުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ނުލިބޭކަމަށާއި، ސަރަހައްދީ އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށާއި، ތަޙްވީލުގެ ސަރކިއުލަރއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށާއި، ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލުގައި ބަހައްޓާކަމަށެވެ. ޕީޖީން ބުނީ މައްސަލަ އަނބުރާ ފޮނުވުމަކީ ތަޙްވީލުކުރުމެއް ނޫންކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ކުރީގެ އަމުރުގެ ބާރު ދެމިއޮންނަނީ މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ކޯޓުން ބަންދާމެދު ނިންމަންދެންކަމާއި، އަނބުރާ ފޮނުވުމަކީ ތަޙްވީލެއް ނޫންކަމާއި، ދޫނިދޫ ޖަލުގައި ހުރި މީހެއްގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ލިބޭކަމާއި، ޖާގައިގެ ދަތިކަމާހުރެ ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލުގައި ބެހެއްޓުމަކީ އަމުރު ބާޠިލުކުރާ ސަބަބެއް ނޫންކަމުގައި ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2020/2185
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ޖިނާއީ މައްސަލައެއް ތަޙުޤީޤުކުރެވޭ މަރުޙަލާގައާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ވެސް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަކީ ކުށެއް ނެތް މީހެއްކަމުގައި ބެލުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާއިރު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ނަންބަރުތަކުގައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ؛ އެކަން ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޕެރ. 1.3)

HN2ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް، ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވެދާނެކަމަށް، ފިލައިފާނެކަމަށް ނުވަތަ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖްތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ ބަންދު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ ކަނޑައަޅުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ހާޒިރުވި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 2.3، 3.3)

HN3ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ހާޒިރުނުކުރެވިއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެޑްރެސް ނޭނގިއްޖެނަމަ، ހާޒިރުކުރެވޭނެ ގޮތް ހަމަޖެއްސުމަށްފަހު އަލުން ހުށަހެޅުމަށް މައްސަލަ ޕީޖީ އޮފީހަށް އަނބުރާ ފޮނުވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 5.3)

HN4ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

މައުޟޫޢާމެދު ޝަރީޢަތް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން، އެހެން ކޯޓަކަށް ހުށަހަޅައި އަވަސްކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އިދާރީ ގޮތުން މައްސަލަ ޕީޖީއަށް އަނބުރާ ފޮނުވާއިރު، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ކުރިން ނެރުނު އަމުރުގެ ބާރު ދެމިއޮންނާނީ މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ކޯޓުން ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންދެންނެވެ؛ އެ ދަޢުވާއަކީ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި އޮތް ދަޢުވާއެއްކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 9.3)

HN5ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ކޯޓަކުން މައްސަލައެއް ޕީޖީ އޮފީހަށް އަނބުރާ ފޮނުވުމަކީ އެހެން ކޯޓަކަށް ތަޙްވީލްކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ތަޙްވީލްކުރުމެއް ނޫންކަމުން، އެފަދަ މައްސަލައެއްގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/03/SC ސަރކިއުލަރގައިވާ އިޖުރާއަތު ތަޠްބީޤުކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 11.3)

HN6ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ކޯޓުތަކުގެ އަޞްލީ އިޚްތިޞާޞްގެ އިތުރުން ސަރަހައްދާ ގުޅިގެން ލިބޭ އިޚްތިޞާޞް ހުންނައިރު، ޝަރުޢީ ކޯޓެއް ނެތް ދޫނިދޫ ޖަލުގައި ހުންނަ މީހެއްގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް މާލޭގައިވާ ކަމާބެހޭ ކޯޓަށް ނުލިބޭކަމަށް ބެލެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތުމުން، އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 12.3)

HN7ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ކޯޓު އަމުރުގައި ރިމާންޑް ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިނަމަވެސް ޖަލުގެ ޖާގައިގެ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން އެހެން ތަނެއްގައި (ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި) ބަންދުކުރުމަކީ އެ އަމުރު ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ބަލައި ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13.3)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 14/2013 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު
  • ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
  • ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 90 ވަނަ މާއްދާ
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރ ނަންބަރު 2012/03/SC (އެއް ކޯޓުން އަނެއް ކޯޓަށް މައްސަލަ ތަޙްވީލުކުރުމާބެހޭ)
  • 2020/HC-A/112

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ހާތިފް ޙިލްމީ
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ