އަލްފަތުޙް ޙައްޖު އެންޑް ޢުމްރާ ގްރޫޕް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. 1- ޒާކިރާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، ފައިސާ ހޯދުން، ހެއްކާ ބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ޒިންމާކުރުވުން، ކުންފުންޏާ ބެހޭ ޤާނޫނުގެ 15، 74 ވަނަ މާއްދާ

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 288/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޙައްޖު ކޯޓާއަށްވުރެ ގިނަ މީހުންގެ އަތުން ފައިސާ ނަގައި ޙައްޖަށް ނުގެންގޮސް ފައިސާ އަނބުރާ ނުދިން ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުން، ކުންފުންޏާއެކު ފައިސާ އަނބުރާދިނުމަށް ޒިންމާކުރެވޭތޯއާއި، ފައިސާ ދެއްކިކަން ހެކިން ސާބިތުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުންފުންޏަކީ ވަކި ނަމަކާއި ސިއްކައެއް އޮންނަ، މެންބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ ޤާނޫނީ ގޮތުން އަމިއްލަ ޝަޚްޞެކެވެ؛ އޭގެ މާނައަކީ ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތައް ކުރުމާއި، ކުންފުނީގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި ދަޢުވާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމާއި، މުދާ ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ކުންފުންޏަށް ލިބިގެންވުމެވެ. (ޕެރ. 6.9)
2. ކުންފުނި ނިވާފަތްގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް، ކުންފުނީގެ ޝަޚްޞިއްޔަތު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ކުރުމަށް، މަކަރާއި ޙީލަތް ހެދުމަށް، ނުވަތަ ދަރަނިވެރިންނާއި ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކަށް އޮޅުވާލުމުގެ ނިޔަތުގައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، ޑިރެކްޓަރުން އަމިއްލައަށް ޒިންމާ އުފުލުމަށް އަމުރުކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 6.10)
3. ކުންފުނީގެ ފަރުދާ ބޭނުންކުރެވިފައިވަނީ މަކަރާ ޙީލަތަށް، ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމަށް، އަޚްލާޤީ ގޮތުން ގޯސް ނުވަތަ އާއްމު މަޞްލަޙަތާއި ނިޒާމްޢާއްމާ ޚިލާފު ޢަމަލަކަށްކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭނެ މަޤްބޫލު ސަބަބުތައް ހުރެއްޖެނަމަ، ފަރުދާ ނަގައި (ވެއިލް ލިފްޓްކޮށް) ޙިއްޞާދާރުންގެ ޒިންމާއަށް ބަލައި މައްސަލަ ނިންމުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-C/27). (ޕެރ. 6.11)
4. ކުންފުނި ބޭނުންކޮށްގެން ބައެއްގެ ޙައްޤެއް ހިފަހައްޓައި ނުވަތަ އަދާކުރަންޖެހޭ ޙައްޤު އަދާނުކޮށް ތިބުމަކީ ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ނުޙައްޤު މަންފާއެއް ލިބިގަތުމެވެ؛ އެފަދަ ޙާލަތުގައި ފަރުދާ ނަގައި އެ ޢަމަލުގެ ނަތީޖާއަށް ޑިރެކްޓަރުން ޒިންމާދާރުކުރުވުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ކުންފުންޏަކަށް އޭގެ ޒާތުގައި އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވޭނެތީ، އުޞޫލާއި ހަމައިން ބޭރުން ކުރާ ކަންކަމުގައި ޝާމިލުވާ ހުރިހާ ފަރާތަކުން ޒިންމާ ނަގަންޖެހޭނެއެވެ؛ މަކަރާއި ޙީލަތާއި އޮޅުވާލުން ފަދަ ޢަމަލެއް ޤާނޫނީ ޝަޚްޞަކުން ކުރި ކަމެއްކަމަށް ބުނެ އެކަމުން ރެކިގަނެވޭނެ ކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 6.12)
5. ކުންފުނިން މަންފާ ލިބިގަންނަ ޑިރެކްޓަރުން، ކުންފުނީގެ ނަމުގައި ނަގައި އަނބުރާ ނުދީ ހިފަހައްޓާފައިވާ ފައިސާ އަދާކުރުމުގެ ޒިންމާ ކުންފުންޏާއެކު އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ؛ އެ ޑިރެކްޓަރުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ ގޮތުގައި ހިމެނުމަކީ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 15، 18، 74 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 6.13)
6. ފައިސާ ބަލައިގަތް ރަސީދު ދައްކާފައިވާ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ނުވިޔަސް، ރަސީދުގައިވާ ފަރާތުގެ ހެކިބަހާއި އެހެން ހެކިބަހުން ފައިސާ ދައްކާފައިވަނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތްތަކުންކަން ސާބިތުވާނަމަ، އެ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނިންމުމަކީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 އަދި 5 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 6.16-6.19، 6.22)
7. ދަށުކޯޓުން ޢަދުލުވެރިކަމުން އެއްކިބާވެ، ވަކިފަރާތަކަށް ޖެހިގެން، ހާމަނޫން ގޮތަކަށް ކަމެއް ކޮށްފައިވާކަން ސާފުކޮށްނުދެވޭނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 6.21)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 15، 18 އަދި 74 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ އަދި 5 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-C/27 ޤަޟިއްޔާ