މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2632/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

2018 ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި މިނިސްޓްރީގެ މުވައްޒަފުން ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވިއިރު ފިޔަވަޅު ނާޅާ ޒިންމާ އަދާނުކުރިކަމަށް ބުނެ ސިވިލް ސަރވިސް ޤާނޫނުގެ 57 (ނ) (2) އާއި ގަވާއިދުގެ 273 (ހ)، (ށ) ގެ ދަށުން ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި ވަކިކުރި ސަބަބު ސާބިތުކޮށްދީ، ޞައްޙަ ކޮމިޓީއަކުން މައްސަލަ ބަލައި، މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރެވުނުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ އޮތީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާ)؛ ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީއެއްގެ ވަކިކުރުމުގައި ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހެނީ ސިވިލް ސަރވިސް ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުގައިވާ ސަބަބުތަކަށް (ޕެރ. 24-25)
2. ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީގެ މަޤާމަކީ ނާޒުކު މަޤާމެއްކަމުން އެ މަޤާމުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ބޭނުންކުރަންވާނީ ހިފެހެއްޓުންތަކާއެކު، ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތުގެ ތެރެއިން (ޕެރ. 15-20)
3. ސިވިލް ސަރވިސް ގަވާއިދުގެ 273 (ހ)، (ށ) ގެ ދަށުން ވަކިކުރުމަށް ޙަޤީޤީ ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވުން ލާޒިމެއް ނުކުރޭ؛ މުވައްޒަފު ކަންކުރި ގޮތުން ގެއްލުން ލިބިދާނެ ވާޤިޢާތައް އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކުން ސާބިތުވެއްޖެނަމަ ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބު ސާބިތުވީ (ޕެރ. 27-28)
4. ކަމެއް އިއްތިފާޤުން ދިމާވީތޯ ނުވަތަ ރާވައިގެން ކުރެވުނީތޯ ކަނޑައަޅަނީ ކަން ހިނގި ގޮތާއި ވަށައިގެން ހިނގި ކަންކަމަށް ބަލައި؛ ޒިންމާދާރު މަޤާމެއްގައި ހުރި މީހަކު ފާޅުކަންބޮޑުކޮށް ތަކުރާރުވާ ޚިލާފުތަކެއް ނޭނގެއޭ ބުނުމަކީ ޤާނޫނީ ހަމައިން ބަލައިގަނެވޭނެ ދިފާޢެއް ނޫން، އަދި އެއީ ޒިންމާ އަދާނުކުރެވުނުކަމުގެ އިޢުތިރާފެއް (ޕެރ. 32، 38، 41-42)
5. ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން ރަސްމީ ގަޑީގައި، ނުވަތަ ރަސްމީ މަސައްކަތުގައި އުޅޭ ވަގުތެއްގައި ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމަކީ އޮތް ޙައްޤެއް ނޫން؛ ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަނުވުމަކީ (impartiality) ސިވިލް ސަރވިސްގެ އަސާސީ ހަމައެއް (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 182 (ށ) (3)؛ ސިވިލް ސަރވިސް ޤާނޫނުގެ 53 ވަނަ މާއްދާ) (ޕެރ. 46-48)
6. މުވައްޒަފުން ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ފާޅުކަންބޮޑުކޮށް ބައިވެރިވާނަމަ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީގެ މައްޗަށް ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުން މަތިކުރާ ޒިންމާއެއް؛ ފިޔަވަޅެއް ނޭޅުމަކީ ޒިންމާ އަދާނުކުރުން (ޕެރ. 49)
7. ކަމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ހެކި ޤަރީނާއިން އެކަމެއް ސާބިތުވާނަމަ އިތުރު ހެކި ހުށަހަޅަން ނުޖެހޭ؛ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސަބަބު ސާބިތުވާވަރަށް ހެކި ދެއްކުމުން އެ ހެކި ޠަޢުނުކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ސުވާލު އުފައްދާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް (ޕެރ. 53-56)
8. ސިވިލް ސަރވިސް ގަވާއިދުގެ 287 (ށ) ގައިވާ "ކުރީގެ މަރުޙަލާ" އަކީ ޒިންމާދާރު އިސްވެރިޔާ/ކޮމިޓީއެއް މައްސަލަ ބަލާ މަރުޙަލާއާއި ކޮމިޝަނަށް އިލްތިމާސްކުރާ މަރުޙަލާ؛ އިދާރީ ގޮތުން މަޢުލޫމާތު ލިބުން ނުވަތަ ލީގަލް މުވައްޒަފަކު މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަކީ ކުރީގެ މަރުޙަލާގައި ބައިވެރިވުމެއް ނޫން؛ ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީއާ ބެހޭ މައްސަލަތައް ސީދާ ކޮމިޝަނުން ބަލާތީ ދެ މަރުޙަލާއެއް ނެތް (ޕެރ. 61-62)
9. ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީއަކީ ޒިންމާދާރު ވެރިޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރަންޖެހޭ ފަރާތެއް (ސިވިލް ސަރވިސް ގަވާއިދުގެ 27 (މ))؛ ތުހުމަތުތައް ބަޔާންކޮށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާތީ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭ (ޕެރ. 64، 68-69)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު) ގެ 53، 55، 57 (ނ) (2)، 61، 62، 63 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2015 (ސިވިލް ސަރވިސް ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު 2014 ގެ 25 (ހ)، 27 (މ)، 30 (ނ) (2)، 33 (ށ)، (ނ)، 34، 258 (ނ) (1)، 272 (ށ)، 273 (ހ)، (ށ)، 283 (ރ)، 286 (ށ)، 287 (ހ)، (ށ)، (ނ) ވަނަ މާއްދާ
• ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ސަރކިއުލަރ ނަންބަރު 4/2015 (ޕަރމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީންނާއި ޒިންމާދާރު އިސްވެރިން އަދި ޒިންމާދާރުވެރިން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލު) ގެ 9 އަދި 10
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 (ހ)، (ށ)، 27، 30 (ހ)، 182 (ށ) (3)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 (ހ)، (ށ)، (ނ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/09 ޤަޟިއްޔާ