ޓޮމްލިންސަން ޕްރޮޕަރޓީސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޕީ.ޖީ.އޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (އެސް.އޯ.އާރ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 4400/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސިންގަޕޫރު އާބިޓްރޭޝަނުން ދެބަސްވުންތައް ޙައްލުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ސެޓްލްމަންޓް އެގްރީމަންޓެއްގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ކަމަށް ބުނާ ފައިސާ ނުދެއްކުމުގެ ސަބަބުން ކުންފުނި އުވާލުމަށް ހުށަހެޅި މައްސަލަ، ސިވިލް ކޯޓުން ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅޭނެ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ނިންމުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޮންޓްރެކްޓަކީ ދެ ޝަޚްޞުންގެ ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ޝަޚްޞުންގެ މެދުގައި ކަމެއް ކުރުމުގެ ނުވަތަ ކަމެއް ކުރުމުން މަނާވުމުގެ ޤާނޫނީ އިލްތިޒާމު އުފުލުމަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުމެވެ؛ "މަބްދައު ސުލްޠާނުލް އިރާދާ" (freedom of contract) ގެ ދަށުން އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ބައިވެރިންނަށް ލިބިގެންވާއިރު، އެ ބާރު ޤައިދުކުރެވޭނީ އެއްބަސްވުމަކީ އަމުރުކުރުވަނިވި ޤާނޫނީ ޤާޢިދާއަކާ (peremptory rule) ނުވަތަ ޢާންމު ނިޒާމާއި ޢާންމު އަދަބުތަކާ (public order and public decency) ޚިލާފު އެއްބަސްވުމަކަށް ވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 18)
2. ރުކުންތައް ފުރިހަމަވެގެން އެކުލަވާލެވޭ ކޮންމެ ކޮންޓްރެކްޓެއް ރަނގަޅު ނިޔަތުގައި (in good faith) ތަންފީޛުކުރުމަކީ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ކަމެކެވެ؛ ވަކި ގޮތަކަށް އެއްބަސްވުމަށްފަހު އެނބުރި އެއްބަސްވި ގޮތް ނޫން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އުޅުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18-19)
3. ވަކި ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނު ހިންގުމަށާއި ދެބަސްވުންތައް ވަކި އިޖުރާއަތެއްގެ (މިސާލު: އާބިޓްރޭޝަން) ދަށުން ޙައްލުކުރުމަށް ދެފަރާތް ލިޔުމުން އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ، އެއީ ޣައިރުޤާނޫނީ އެއްބަސްވުމަކަށް ނުވާހާ ހިނދަކު ކޯޓުން ބާރުދޭންޖެހޭނީ އެ އެއްބަސްވުމަށެވެ؛ އެއްބަސްވި ގޮތާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ކޯޓުން ހުޅުވާލާނަމަ އެއްބަސްވުމެއް ވުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 24-25)
4. ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 80 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏަކީ ދަރަނި އަދާނުކުރެވޭނެ ކުންފުންޏެއްކަމަށް ބެލުމަށްޓަކައި 5000 ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑު ޢަދަދެއް ދައްކަން އޮތްތޯ ކަނޑައަޅާނީ ޚުޞޫމަތު އުފައްދާ ފަރާތުގެ ބުނުމުގެ މައްޗަށް ނޫނެވެ؛ ދައްކަން އޮތް ފަރާތް އިޤްރާރު ނުވާނަމަ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ޝަރީޢަތްކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 22)
5. ދެބަސްވުންތައް ސިންގަޕޫރު އާބިޓްރޭޝަނުން ޙައްލުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ޙާލަތުގައި، ކުންފުންޏަކީ ދަރަނި އަދާނުކުރެވޭނެ ކުންފުންޏެއްތޯ ނިންމޭނީ އާބިޓްރޭޝަނުން ޚުޞޫމަތު ބެލުމަށްފަހު ލިބޭ އެވޯޑަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ ހަމައެކަނި ލެޓަރ އޮފް ޑިމާންޑަކަށް ބަލައިގެން ކުންފުނި އުވާލުމުގެ އަމުރެއް ނުނެރެވޭނެއެވެ. އަދި ލައިބިލިޓީއަށް އިޤްރާރުނުވާ ބިނާގައި ވެވިފައިވާ ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުން ދަރަންޏަށް އިޤްރާރުވެފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 21-23)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 80 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) އަދި (ށ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/30 (ޙަސަން ޙަލީމް vs ހަރން ތްޔޭ ހެންގް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) ޤަޟިއްޔާ (ކޮންޓްރެކްޓުގެ މާނަ / ފުޓްނޯޓު)