މުޙައްމަދު ޙަސަން ވ. އަޙްމަދު ޢަބްދުﷲ އާދަމް އަދި ޞަފްވާން އަޙްމަދު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 313/Cv-C/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ނިޔާވި ޙިއްސާދާރެއްގެ ޙިއްސާ ކުންފުނީގެ ދެން ތިބި ޙިއްސާދާރުންނަށް ބަހާ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް އިން ރަޖިސްޓަރީކުރި ނިންމުން ބާޠިލުކުރި ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމް، ދަށުކޯޓުގައި ޚަޞްމަކު ނޫން ޙިއްސާދާރަކު އިސްތިއުނާފުކުރެވޭތޯ، ޙިއްސާދާރުންގެ ބަސް ނުހޯދައި ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 އާ ޚިލާފުތޯ، އަދި ހިންގާ ޤަވާއިދުގެ 17 ވަނަ މާއްދާ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ކުރިއާލާ ހުއްދައެއް ކަމުގައި ބެލެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުގައި ޚަޞްމަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، ޙުކުމުގެ ސަބަބުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްގެ ރަސްމީ ދަފްތަރުގައި އޭނާގެ ނަމުގައި އިތުރުކުރެވުނު ޙިއްސާ ބާޠިލުވާ ފަރާތަކީ މަޞްލަޙަތު ހިމެނޭ ފަރާތަކަށްވާތީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާއާއި ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެ ފަރާތަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 29)
2. ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްސާ އެކަށައެޅުމަކީ ހިންގާ ޤަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ކުންފުންޏަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ؛ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް ކުރަނީ ބަދަލަކީ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނާއި ހިންގާ ޤަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ގެނެވޭ ބަދަލެއްތޯ ބަލައި ރެކޯޑު ބަދަލުކުރުމެވެ، ޙިއްސާ އެކަށައެޅުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 32)
3. ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާފައިވަނީ ޙިއްސާ އެކަށައެޅުނު ގޮތުގެ ޞައްޙަކަމަށް ނޫން، ރަޖިސްޓްރާރގެ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނާއި ހިންގާ ޤަވާއިދުން ލާޒިމުކުރާ ބޯޑުގެ ހުއްދަ އޮތްކަން ކަށަވަރުކުރިތޯ އެކަނި ނަމަ، އަދި ޙިއްސާދާރުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ޙިއްސާދާރުންގެ ބަސް ހޯދުން ކޯޓަށް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 35–36)
4. އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ފުރުޞަތާއި އެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރި ކަންކަމަށް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ރިޢާޔަތްކުރެވިފައިވާނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއިން ލިބޭ ޤާނޫނީ ރައްކާތެރިކަން ގެއްލިފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 37)
5. ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޙިއްސާގެ ރަޖިސްޓަރީ ބަދަލުކުރުމުގައި ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ހުއްދަ އޮންނަން ޖެހެއެވެ؛ އެއް ޙިއްސާދާރަކާއި ސެކްރެޓަރީ ސޮއިކުރި ސިޓީއެއްގެ މައްޗަށް އެކަނި ބިނާކޮށް ރަޖިސްޓަރީ ބަދަލުކުރުމަކީ ގޯސް ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 38)
6. ހިންގާ ޤަވާއިދުގެ މާއްދާއަކުން ނިޔާވި ޙިއްސާދާރެއްގެ ޙިއްސާ ކުންފުނީގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ބާރު ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ދީފައިވުމަކީ، ޙިއްސާ ވާރިސުންގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރުން ކުންފުންޏަށް ލާޒިމު ނުވާކަން ދައްކާ ނަމަވެސް، އެއީ ބޯޑުގެ ކުރިއާލާ ހުއްދައެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އެ ބާރު ލިބެނީ ޙިއްސާދާރު ނިޔާވުމުން ކަމަށްވާތީ، ނިޔާވުމުގެ ފަހުން ބޯޑުގެ ނިންމުމެއް ބޭނުންވެއެވެ — ކުރިއާލާ ހުއްދައެއް ކަމަށް މާނަކޮށްފިނަމަ ފަހުން އައިސްތިބޭ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބަހެއް ނެތި ގޮތް ނިންމޭނެއެވެ. (ޕެރ. 41–42)
7. ކުންފުނީގެ ޢާންމު ޖަލްސާއެއް ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ބޭއްވޭގޮތް ނުވެއްޖެނަމަ، ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 72 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް މެދުވެރިކޮށް ބޭއްވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާކަން ކޯޓުން ފާހަގަކުރި (މި މައްސަލައަށް ތަޠުބީޤުކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމާ). (ޕެރ. 43)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 36 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 38 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 45 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 72 ވަނަ މާއްދާ
• އެމް.އެޗް.އޭ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ހިންގާ ޤަވާއިދުގެ 17 ވަނަ މާއްދާ، އަދި 'ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ޢަދަދު' ސުރުޚީގެ (ށ)، (ނ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/26 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)