އޮންދިގޯ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޙައްވާ ހުޒްމާ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 193/VTR/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އަނގަބަހުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިކަމަށް މުވައްޒަފު ދަޢުވާކޮށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެކަމަށް އިންކާރުކުރާއިރު، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯ، އަދި ވައިބަރ ގްރޫޕްތަކުން ނެރުމަކީ ވަކިކުރިކަމުގެ ހެއްކެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުންފުންޏެއްގެ ހެޑް އޮފް ކޯޕަރޭޓްގެ މަޤާމުގައި 2 މަހާއި ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ވަޒީފާ އަދާކުރި މުވައްޒަފަކު، ޙާޟިރީއާ ބެހޭގޮތުން މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރާ ވާހަކަ ދެއްކުމަށްފަހު އޮފީހުން ނުކުމެގެން ގޮސް ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ނުނިކުމެ، އަނގަބަހުން ވަކިކުރިކަމަށާއި ކުންފުނީގެ ވައިބަރ ގްރޫޕްތަކުން ނެރުނުކަމަށް ބުނެ ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މުވައްޒަފު ވަކިކޮށްފައިވާކަމަށް ބުރަވެވޭތީ، މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކޮށް ވަކިކުރުމުން 4 މަހުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދިނުމަށާއި، މުސާރައިން ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އުނިކުރި ފައިސާ ދިނުމަށާއި، ވަޒީފާގެ ބަޔާން ނުދީތީ ކުންފުނި ޖޫރިމަނާކުރުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ވަކިކުރިކަމުގެ އެއްވެސް ހެއްކެއް މުވައްޒަފު ހުށަނާޅާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ކުންފުނީގެ މައްޗަށް އަޅާފައިވަނީ 2010/SC-A/02 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ޚިލާފުވި މާއްދާއެއް ޓްރައިބިއުނަލުން ބަޔާނުކުރާ ކަމަށާއި، ވަޒީފާގެ ބަޔާން ދިނުމުގެ މުހުލަތު ހަމަނުވާތީ ޖޫރިމަނާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ލިޔުމެއްނެތި ވަކިކުރުމަކީ ނާއިންސާފު ކަމަށާއި، ގްރޫޕްތަކުން ނެރުމާއި މުސާރަ ނުދިނުމުން ވަކިކުރިކަން ދޭހަވާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ވަކިކުރިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ އެހެން ބުނާ މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށްކަމަށާއި، ފާހަގަކުރި ހެކިން ހުށަނާޅާ، ހަމައެކަނި ވައިބަރ ގްރޫޕުގެ ސްކްރީންޝޮޓްތައް ހުށަހެޅުމުން ވަކިކުރިކަން ސާބިތުނުވާކަމަށާއި، ވަކިކުރިކަން ސާބިތުނުވެ ޢަދުލުވެރިކަން ބެލުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ދެކި، ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މުވައްޒަފާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ ތަޢާޤުދީ (ކޮންޓްރެކްޗުއަލް) ގުޅުމެކެވެ؛ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަކިކޮށްފިކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާ މައްސަލައަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެގެން ހުށަހަޅާ މައްސަލައެކެވެ.
2. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލާޒިމުކުރަނީ ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކުރުމެވެ؛ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިކަން ނުވަތަ ވަކިނުކުރާކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ ޤާނޫނުން ވަކި ފަރާތަކަށް ނުލާޒިމުކުރާތީ، އެހެނިހެން މަދަނީ މައްސަލަތަކެކޭ އެއްފަދައިން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނާނީ އެހެން ބުނާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ (ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ހެކި، އިންކާރުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ހުވާ – ޙަދީޘް).
3. އަނގަބަހުން ވަކިކުރިކަމަށް ބުނާ މައްސަލައެއްގައި، ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ހިނގާދިޔަ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރެއިން ބުނާ ބަހެއްގެ ސަބަބުން ވަޒީފާއިން ވަކިވެއްޖެކަމަށް އަމިއްލައަށް ނިންމުމަށް ހަރުދަނާ ހެކި ނުވަތަ ޤަރީނާ ހުންނަންވާނެއެވެ؛ އެ ބަސް އެ މާނައިގައި ބުނި ބުނުމެއްކަން ޔަޤީންކުރުމަކީ ދަޢުވާކުރުމުގެ ކުރިން މުވައްޒަފު ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
4. ހަމައެކަނި ކުންފުނީގެ ވައިބަރ ގްރޫޕްތަކުން ނެރުމަކީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިކަމުގެ ހެއްކަކަށް ނުވާނެއެވެ؛ މުވައްޒަފަކީ ވަކިނުކުރާ މީހެއްކަން ސާބިތުކުރުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ.
5. ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފިކަން ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ސާބިތުވެ ކަނޑައެޅިގެން މެނުވީ، ވަކިކުރި ސަބަބު ޢަދުލުވެރިތޯ (މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން) އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރިތޯ ބެލުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ދަޢުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްނުދެވި ނިންމާ ނިންމުމަކީ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނިންމުމެކެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ (ވަކިކުރި ސަބަބު ސާބިތުކޮށްދިނުން) (ލިޔުމުގައި ޑިޖިޓް އޮޅި '33' ގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު (2020) (ލިޔުމުގައި ނަންބަރު '3232/33' ގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ނޯޓިސްނުދީ ވަކިކުރުމާބެހޭ މާއްދާ، ބަދަލުގެ މާއްދާ (29)، މުސާރައިން އުނިކުރުމާބެހޭ 55 ވަނަ މާއްދާ (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި؛ މާއްދާ ނަންބަރުތައް ޑިޖިޓް އޮޅިފައި)
• ޙަދީޘް: «لو يعطى الناس بدعواهم... لكن البينة على المدعي واليمين على من أنكر» (ބައިހަޤީ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02 (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުސްތަފާ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
• މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު)