ޢަލީ ސުލައިމާން ވ. އައިލެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (ވަޒީފާ ބަޔާނުން ބޭރުގެ މަސައްކަތުގެ އުޖޫރައިގެ ގޮތުގައި 15،000ރ. އިތުރުކުރި؛ ބާކީ ނިންމުން ޤާއިމް)

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 23/VTR/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިޑަންޑަންސީގެ ސަބަބުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކުރުމުން ޓްރައިބިއުނަލުން ނަގައިދިން ބަދަލުގެ މިންވަރު ބަދަލުކުރަންޖެހޭތޯ؛ ވަޒީފާ ބަޔާނުން ބޭރުގެ މަސައްކަތަށް އުޖޫރަ ލިބެންޖެހޭތޯ؛ އަދި ނަފްސާނީ ގެއްލުމާއި، މާލީ ގެއްލުމާއި، ބޭންކް ލޯނާއި، ޕެންޝަން ޖަމާކުރުމާ ގުޅޭ ޝަކުވާތައް ސާބިތުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަކީ ބަދަލު ނަގައިދިނުމާއި ބަދަލުގެ މިންވަރާ ގުޅޭ އަކުރެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އިދާރީ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭ މީހާއަށް ސަބަބު ލިޔުމުން ލިބުމުގެ ޙައްޤެވެ؛ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 87 (ށ) އާއި 88 (ހ) ގެ ދަށުން ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުންތަކަކީ އިދާރީ ފިޔަވަޅުތަކެއް ކަމުގައި މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19-21)
2. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ވަކިކުރިކަމަށް ބުނާ މައްސަލަތަކުގައި ބަލަނީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރިތޯއެވެ؛ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށް އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކުރާ ޙާލަތުގައި ނަގައިދޭ ބަދަލު ކުޑަވާންޖެހޭކަމީ ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލެކެވެ؛ އަދި ބަދަލުގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމަކީ ޓްރައިބިއުނަލުގެ އިޚްތިޔާރެއް ކަމުން (މަހު އުޖޫރައިގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި) އެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއަށް ވަދެ ބަދަލުކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 23-25)
3. ޓްރައިބިއުނަލުން މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމްވެފައިވާ ކަމަށް ނިންމި ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެކަން ހައިކޯޓުން ނުބަލާނެއެވެ؛ އަދި ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމަށް ގެނައި ބަދަލެއްގައި (މަޤާމު ބަދަލުކުރުން) މުވައްޒަފު ސޮއިކޮށް އެ ބަދަލާއެކު މަސައްކަތްކޮށްފައިވާނަމަ، ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލައިގައި އެ ފިޔަވަޅާ ގުޅޭ އިތުރު ޝަކުވާއެއް ކުރެވޭނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 23، 28-31)
4. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ވަޒީފާ ބަޔާނުގެ އެއް ބޭނުމަކީ ވަޒީފާ ބަޔާނުން ބޭރުގެ މަސައްކަތް މުވައްޒަފު ލައްވާ ނުކުރުވުމެވެ؛ ވަޒީފާ ބަޔާނާއި މަޤާމުގެ ޒިންމާއިން ބޭރުގެ މަސައްކަތެއް ކުރުވިކަން ސާބިތުވެ، އެއީ ދަރުމައަށް ކުރުވި މަސައްކަތެއް ކަމަށް ބަލާނެ ހަމައެއް ނެތްނަމަ، ވަކި އުޖޫރައެއް ކަނޑައެޅިފައި ނެތްކަމުގެ ސަބަބުން އުޖޫރަ ނުދެވޭނެކަމަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ؛ އެކަށީގެންވާ އުޖޫރަ ނަގައިދޭންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 37-40)
5. އިދާރީ ފިޔަވަޅަކާއި ގުޅިގެން ކުރިން ލިބެމުންދިޔަ ބައެއް އިނާޔަތްތައް އުނިވުމަކީ އެ ބަދަލާ ގުޅިފައިވާ ޠަބީޢީ ނަތީޖާއެއް ކަމުން، އެ އިނާޔަތްތައް ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދިނުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 43)
6. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާއިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް މުވައްޒަފުންގެ ޞިއްޙަތާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ޤާނޫނީ ވާޖިބެއް (legal duty of care) އުފައްދައެވެ؛ މި ވާޖިބާ ޚިލާފަށް ކުރި ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމެއްގެ ސަބަބުން ނަފްސާނީ ގެއްލުމެއް ވިކަން ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ބަދީލީ ގޮތުން (vicarious) ޒިންމާވެދާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ގެއްލުން ވަޒީފާއާ ގުޅިގެން ކަމާއި އެއީ އެކަށީގެންވާ ގޮތުން ކުރިން ލަފާކުރެވޭ (reasonably foreseeable) ކަމެއް ކަން ހެކިން ސާބިތުކުރުމަކީ މުވައްޒަފުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 44-52)
7. ވަޒީފާދޭ ފަރާތް ޒިންމާވާ ނުވަތަ ޖާމިނުވާ ގޮތަކަށް ނުނަގާ ބޭންކް ލޯނެއް ދެއްކުމަށް އެހީތެރިވުމަށް އެދުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ދެކޮޅުޖެހޭ އެދުމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 14 (ހ) ލާޒިމުކުރަނީ ޕެންޝަނަށް ބަލާ މުސާރައިގެ 7 އިންސައްތަ ޖަމާކުރުމެވެ، މުޅި އުޖޫރައިން ނޫނެވެ. (ޕެރ. 53-55)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ އަދި 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އަދި (ކ)، 15 ވަނަ މާއްދާ، 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)، 75 ވަނަ މާއްދާ، 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/8 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 91/4 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ބަހުސް؛ މި މައްސަލައަކީ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުގެ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. އެޗް.ޑީ.އެފް.ސީ ލިމިޓެޑް)